Luận án Năng lực tiếng Pháp của học sinh trung học phổ thông dưới tác động của một số nhân tố xã hội – Nghiên cứu trường hợp Trường chuyên Hà Nội Amsterdam và Trường Chu Văn An.

Tên luận án:

NĂNG LỰC TIẾNG PHÁP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ XÃ HỘI: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG CHUYÊN HÀ NỘI AMSTERDAM VÀ TRƯỜNG CHU VĂN AN

Ngành:

Ngôn ngữ học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu về năng lực tiếng Pháp (NLTP) của học sinh trung học phổ thông (THPT) tại Việt Nam, đặc biệt dưới tác động của các nhân tố xã hội. Đề tài xuất phát từ thực trạng khả năng ngoại ngữ của người Việt còn hạn chế, trong đó tiếng Pháp đang mất dần vị thế và thiếu các công trình nghiên cứu tổng thể về các nhân tố ảnh hưởng đến NLTP theo hướng ngôn ngữ học xã hội (NNHXH).

Mục đích chính của luận án là tìm hiểu thực trạng NLTP của học sinh THPT tại hai trường chuyên ở Hà Nội (Hà Nội Amsterdam và Chu Văn An), làm sáng tỏ tác động của một số nhân tố xã hội đến NLTP, từ đó góp phần nâng cao NLTP, khôi phục vị thế của tiếng Pháp và hoạch định chính sách ngoại ngữ phù hợp. Luận án khảo sát 333 học sinh khối lớp song ngữ và chuyên tiếng Pháp. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập tư liệu (định lượng, định tính), xử lý tư liệu, nghiên cứu tài liệu, thống kê và so sánh.

Về đóng góp khoa học, đây là luận án đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu NLTP từ góc độ NNHXH. Luận án mô tả thực trạng NLTP của học sinh THPT khối chuyên và song ngữ tại Hà Nội theo bốn kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết) và chỉ ra các nhân tố xã hội ảnh hưởng. Về mặt lý luận, luận án đóng góp cho ngành NNHXH bằng cách kiểm nghiệm các giả thuyết về mối quan hệ giữa biến xã hội (giới tính, tuổi, điều kiện gia đình, xã hội) và biến ngôn ngữ (NLTP). Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp bức tranh tổng thể về NLTP của học sinh THPT chương trình tiếng Pháp tăng cường, hệ 12 năm, giúp các nhà sư phạm và hoạch định chính sách có cơ sở điều chỉnh chiến lược giảng dạy và chính sách phù hợp, góp phần thúc đẩy dạy và học tiếng Pháp đạt kết quả tốt nhất, khẳng định vị trí của tiếng Pháp ở Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu cho thấy NLTP thực tế của học sinh đáp ứng yêu cầu đầu ra của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và tiêu chuẩn quốc tế (trình độ B1 CEFR). Các kỹ năng đọc hiểu là tốt nhất, trong khi nghe hiểu còn hạn chế. Đặc biệt, nghiên cứu phát hiện học sinh nam có NLTP tốt hơn học sinh nữ ở cả bốn kỹ năng. Các nhân tố xã hội như đặc điểm cá nhân (thời điểm bắt đầu học ngoại ngữ sớm, động cơ, thái độ, trải nghiệm cá nhân), đặc điểm gia đình (có người biết tiếng Pháp, định hướng của gia đình) và đặc điểm văn hóa-xã hội (ứng dụng công nghệ thông tin, điều kiện xã hội sẵn có tài liệu tiếng Pháp, cơ hội việc làm, giao tiếp với người nước ngoài) đều có ảnh hưởng đáng kể đến NLTP của học sinh.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

• 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Mục đích nghiên cứu

  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

• 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu:

  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu:

• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

• 5. ĐÓNG GÓP MỚI VỀ KHOA HỌC CỦA LUẬN ÁN

• 6. Ý NGHĨA LÍ LUẬN VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN

  • 6.1. Về lí luận:

  • 6.2. Về thực tiễn:

• 7. BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

  • 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về năng lực ngôn ngữ

      • 1.1.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thê giới

      • 1.1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về năng lực tiếng Pháp

      • 1.1.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới

      • 1.1.2.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

    • 1.1.3. Tình hình nghiên cứu về đánh giá năng lực ngôn ngữ

      • 1.1.3.1. Đánh giá năng lực ngôn ngữ tiêng Việt

      • 1.1.3.2. Đánh giá năng lực ngôn ngữ tiếng nước ngoài

    • 1.1.4. Tình hình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực ngoại ngữ

      • 1.1.4.1.Tình hình nghiên cứu trên thế giới

      • 1.1.4.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

  • 1.2. CƠ SỞ LÍ LUẬN

    • 1.2.1. Một số vấn đề lí thuyết ngôn ngữ học xã hội

      • 1.2.1.1. Khái niệm “Năng lực ngôn ngữ” và “Năng lực giao tiếp”

      • 1.2.1.2. Khái niệm “Biến ngôn ngữ” và “Biến xã hội”

    • 1.2.2. Khái niệm Khung mô tả năng lực ngôn ngữ

      • 1.2.2.1. Khung tham chiếu Châu âu

      • 1.2.2.2. Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam

  • Tiểu kết chương 1

  • CHƯƠNG 2: MÔ TẢ NĂNG LỰC TIẾNG PHÁP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

    • 2.1. MÔ TẢ MẪU

      • 2.1.1. Đặc trưng cá nhân

      • 2.1.2. Đặc trưng gia đình

    • 2.2. NĂNG LỰC TIẾNG PHÁP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO CÁC KĨ NĂNG

      • 2.2.1. Kĩ năng nghe (nghe hiểu)

      • 2.2.2. Kĩ năng nói (diễn đạt nói)

      • 2.2.3. Kĩ năng đọc (đọc hiểu)

      • 2.2.4. Kĩ năng viết

    • 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG

    • Tiểu kết chương 2

  • CHƯƠNG 3: NHỮNG YẾU TỐ XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC TIẾNG PHÁP CỦA HỌC SINH THPT

    • 3.1. ĐẶC ĐIỂM CÁ NHÂN

      • 3.1.1. Sự ảnh hưởng của yếu tố thời điểm bắt đầu học ngoại ngữ đến năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

      • 3.1.2. Sự ảnh hưởng của yếu tố động cơ, thái độ của học sinh đến năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

      • 3.1.3. Sự tác động của yếu tố trải nghiệm cá nhân đến năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

    • 3.2. ĐẶC ĐIỂM GIA ĐÌNH

      • 3.2.1. Sự tác động của yếu tố gia đình có người biết tiếng Pháp ảnh hưởng đến năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

      • 3.2.2. Sự tác động của nhân tố định hướng gia đình đối với năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

    • 3.3. ĐẶC ĐIỂM VĂN HÓA-XÃ HỘI

      • 3.3.1. Sự tác động của yếu tố công nghệ thông tin đối với năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

      • 3.3.2. Sự tác động của yếu tố điều kiện xã hội đối với năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

      • 3.3.3. Sự tác động của yếu tố cơ hội việc làm đối với năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

      • 3.3.4. Sự tác động của yếu tố giao tiếp xã hội với người nước ngoài đối với năng lực tiếng Pháp của học sinh THPT

    • Tiểu kết chương 3

  • KẾT LUẬN