“Các mô hình Kinh tế lượng không gian nghiên cứu hội tụ thu nhập, năng suất và vai trò lan tỏa không gian của FDI”
Không có thông tin ngành được cung cấp rõ ràng trong văn bản.
Luận án này tập trung nghiên cứu sự hội tụ của thu nhập và năng suất tại Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các yếu tố không gian và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ việc các nghiên cứu trước đây thường bỏ qua đặc điểm không gian của số liệu, dẫn đến bỏ sót các tác động tương tác giữa các vùng kinh tế. Mục tiêu chính là xây dựng và áp dụng các mô hình kinh tế lượng không gian để phân tích hội tụ thu nhập, năng suất, và đánh giá hiệu quả bắt kịp giữa các tỉnh Việt Nam dưới tác động của hiệu ứng lan tỏa không gian và FDI. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc mở rộng hồi quy Barro bằng kinh tế lượng không gian, xây dựng mô hình hội tụ với các kênh truyền tải lan tỏa của FDI, và phân tích thực nghiệm trên dữ liệu cấp tỉnh và cấp ngành từ năm 1995-2015.
Về mặt lý luận và lý thuyết, luận án đã đề xuất và xác định các mô hình kinh tế lượng không gian phù hợp cho Việt Nam, khắc phục những sai lầm trong chỉ định mô hình nghiên cứu truyền thống. Luận án cũng đưa thêm các biến mới như tăng trưởng FDI, tăng trưởng GDP và các yếu tố lan tỏa ngược/xuôi/công nghệ vào mô hình nghiên cứu năng suất cấp tỉnh và cấp ngành, đồng thời sử dụng phương pháp GMM để ước lượng mô hình động.
Kết quả nghiên cứu thực nghiệm đã đưa ra nhiều phát hiện quan trọng. Thứ nhất, về hội tụ thu nhập cấp tỉnh giai đoạn 1995-2015, luận án khẳng định sự tồn tại tác động tương tác theo không gian (trễ không gian và lan tỏa không gian của biến độc lập), cho thấy tốc độ tăng trưởng thấp hơn so với ước lượng truyền thống khi bỏ qua bản chất không gian. Thứ hai, về hội tụ năng suất cấp tỉnh giai đoạn 1998-2015, mô hình hội tụ ban đầu gây mất chỉ định do phụ thuộc trễ không gian và có ảnh hưởng trễ không gian đáng kể. Thứ ba, dưới vai trò của FDI, nghiên cứu hội tụ TFP của khu vực công nghiệp cấp tỉnh cho thấy tốc độ hội tụ thấp hơn so với mô hình cổ điển và có hiệu ứng lan tỏa không gian của năng suất lao động, tăng trưởng FDI. Thứ tư, về hội tụ hiệu quả cấp tỉnh, nghiên cứu chỉ ra sự tồn tại hiệu ứng lan tỏa không gian và hội tụ hiệu quả giữa các tỉnh. Cuối cùng, đối với hội tụ năng suất ngành (may, chế biến thực phẩm), FDI có tác động tích cực, và tốc độ hội tụ chậm hơn khi có hiệu ứng lan tỏa không gian được xem xét.
Những phát hiện này nhấn mạnh rằng đổi mới công nghệ và sự lan tỏa công nghệ là những nguồn tăng trưởng năng suất quan trọng, đồng thời khẳng định sự cần thiết của các chính sách phát triển kinh tế theo không gian để thúc đẩy sự bắt kịp và phát triển toàn diện giữa các tỉnh.