Luận án Giải pháp phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước trong Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi (SACU)

Tên luận án:

Phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước SACU: Lý luận và thực tiễn

Ngành:

Kinh tế quốc tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước thuộc Liên minh Thuế quan miền Nam Châu Phi (SACU). Đề tài được lựa chọn dựa trên chủ trương của Đảng và Nhà nước Việt Nam về mở rộng, đa dạng hóa quan hệ thương mại, đặc biệt là việc khai thác các thị trường tiềm năng như Châu Phi, nhằm giảm thiểu sự lệ thuộc vào một số ít thị trường truyền thống và thực hiện hiệu quả các chiến lược kinh tế đối ngoại đã đề ra.

Phạm vi nghiên cứu của luận án bao gồm việc làm rõ cơ sở lý luận về phát triển quan hệ thương mại giữa các quốc gia, phân tích thực trạng triển khai các chính sách và biện pháp phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước SACU từ năm 1992 đến thời điểm hiện tại, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể cho giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Phương pháp nghiên cứu kết hợp thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua trao đổi với các đối tượng liên quan trong và ngoài nước, cùng với việc tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các văn bản, công trình khoa học, đề tài và bài báo.

Qua rà soát tình hình nghiên cứu, luận án chỉ ra rằng, mặc dù đã có các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về SACU và một số đề tài trong nước về thị trường Châu Phi (có đề cập đến Nam Phi), nhưng vẫn còn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu trực tiếp về quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước SACU.

Về cơ sở lý luận, luận án hệ thống hóa các lý thuyết thương mại quốc tế từ cổ điển (trọng thương, lợi thế tuyệt đối, lợi thế so sánh) đến hiện đại (Heckscher-Ohlin, lợi thế cạnh tranh quốc gia, vòng đời sản phẩm, chuỗi giá trị toàn cầu), cùng với lý thuyết về chính sách thương mại quốc tế. Luận án cũng phân tích các cấp độ (thể chế, thực thể) và nội dung của quan hệ thương mại quốc tế, tập trung vào thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển quan hệ thương mại được giới hạn ở quan hệ xuất nhập khẩu hàng hóa, đánh giá trên hai cấp độ là thể chế thương mại và thực thể thương mại.

Về thực tiễn, luận án cung cấp thông tin về Hiệp định SACU 2002 và các mục tiêu của nó như tạo thuận lợi vận chuyển hàng hóa, thúc đẩy cạnh tranh, gia tăng cơ hội đầu tư và phát triển kinh tế trong khu vực. Luận án cũng mô tả đặc điểm kinh tế của các nước SACU, với Nam Phi chiếm ưu thế về diện tích, dân số và GDP, cùng với cơ cấu kinh tế chủ yếu là dịch vụ. Thị trường SACU được đánh giá là rộng lớn với nhu cầu đa dạng về máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, lương thực thực phẩm và hàng tiêu dùng. Ngoài ra, luận án còn rút ra những bài học thành công và không thành công từ kinh nghiệm phát triển quan hệ thương mại của Trung Quốc và Ấn Độ với các nước SACU, nhấn mạnh tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ và những rủi ro cần tránh.