Luận án Đối chiếu danh ngữ tiếng Nhật với Danh ngữ tiếng Việt

Tên luận án:

ĐỐI CHIẾU DANH NGỮ TIẾNG NHẬT VỚI DANH NGỮ TIẾNG VIỆT

Ngành:

Ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu đối chiếu danh ngữ (DN) tiếng Nhật và tiếng Việt trong bối cảnh nhu cầu học tập và nghiên cứu tiếng Nhật tại Việt Nam ngày càng tăng cao, trong khi tài liệu về DN tiếng Nhật còn sơ sài. Mục đích của nghiên cứu là góp phần khẳng định lý thuyết về DN, bổ sung kết quả nghiên cứu mới từ góc độ so sánh đối chiếu, vận dụng vào công tác dạy và học, đồng thời làm rõ đặc điểm phổ quát và loại hình của DN. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu là đặc điểm về cấu trúc và ngữ nghĩa của DN tiếng Nhật và tiếng Việt hiện đại, sử dụng ngữ liệu từ 1000 DN trích dẫn từ 7 văn bản gốc tiếng Nhật và bản dịch tiếng Việt tương ứng (3 văn học, 4 khoa học).

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp như miêu tả, đối chiếu, phân tích thành tố, mô hình hóa, thống kê và phân loại để phân tích các đặc điểm về thành tố, cấu trúc và ngữ nghĩa của DN. Về mặt lý luận, luận án góp phần khẳng định rõ hơn về cấu trúc và ngữ nghĩa của DN, làm sáng tỏ những điểm giống và khác nhau giữa hai loại hình ngôn ngữ, và bổ sung tư liệu nghiên cứu. Về mặt thực tiễn, đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác giảng dạy và dịch thuật tiếng Nhật - tiếng Việt.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt về đặc điểm các thành tố trong danh ngữ, cũng như mô hình cấu trúc và đặc điểm ngữ nghĩa. Cụ thể, DN tiếng Nhật gồm 2 thành tố (danh từ làm thành tố chính và định ngữ làm thành tố phụ), trong khi DN tiếng Việt gồm 3 thành tố (danh từ hoặc tổ hợp “loại từ + danh từ” làm thành tố chính, thành tố phụ trước và thành tố phụ sau). Điểm khác biệt nổi bật là vị trí của thành tố chính (DN Nhật ở cuối, DN Việt ở trung tâm) và quan điểm về từ loại của trung tâm danh ngữ. Luận án cũng khảo sát quá trình chuyển dịch DN tiếng Nhật sang tiếng Việt, cho thấy hầu hết các mô hình DN giữ được cấu trúc và chức năng tương tự, nhưng các DN có hiện tượng danh hóa mệnh đề có thể dẫn đến cấu trúc và chức năng khác biệt trong bản dịch.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI
  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu nghiên cứu
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về danh ngữ
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu đối chiếu danh ngữ
  • 1.2. Cơ sở lý thuyết liên quan đến đề tài luận án
    • 1.2.1. Lý thuyết về cú pháp cụm từ và ngữ đoạn
    • 1.2.2. Lý thuyết về cụm từ, mệnh đề trong tiếng Nhật và cụm từ trong tiếng Việt
    • 1.2.3. Lý thuyết về danh từ
    • 1.2.4. Lý thuyết về danh ngữ
    • 1.2.5. Đặc điểm loại hình ngôn ngữ tiếng Nhật và tiếng Việt
    • 1.2.6. Một số khái niệm đặc thù liên quan tới danh ngữ trong tiếng Nhật
    • 1.2.7. Một số vấn đề về ngôn ngữ học đối chiếu
    • 1.2.8. Một số vấn đề về tương đương trong dịch thuật
• CHƯƠNG 2: ĐỐI CHIẾU ĐẶC ĐIỂM CÁC THÀNH TỐ TRONG DANH NGỮ TIẾNG NHẬT VÀ DANH NGỮ TIẾNG VIỆT
  • 2.1. Đối chiếu số lượng các thành tố trong danh ngữ tiếng Nhật và danh ngữ tiếng Việt
  • 2.2. Đối chiếu thành tố chính trong danh ngữ tiếng Nhật và danh ngữ tiếng Việt
    • 2.2.1. Thành tố chính trong danh ngữ tiếng Nhật
    • 2.2.2. Thành tố chính trong danh ngữ tiếng Việt
    • 2.2.3. Điểm tương đồng và khác biệt giữa các thành tố chính trong danh ngữ tiếng Nhật và danh ngữ tiếng Việt
  • 2.3. Đối chiếu thành tố phụ trong danh ngữ tiếng Nhật và danh ngữ tiếng Việt
    • 2.3.1. Thành tố phụ trong danh ngữ tiếng Nhật
    • 2.3.2. Thành tố phụ trong danh ngữ tiếng Việt
    • 2.3.3. Sự tương đồng và khác biệt giữa các thành tố phụ trong danh ngữ tiếng Nhật và danh ngữ tiếng Việt
• CHƯƠNG 3: ĐỐI CHIẾU MÔ HÌNH CẤU TRÚC VÀ ĐẶC ĐIỂM NGỮ NGHĨA CỦA DANH NGỮ TIẾNG NHẬT VÀ DANH NGỮ TIẾNG VIỆT
  • 3.1. Mô hình cấu trúc và đặc điểm ngữ nghĩa của danh ngữ tiếng Nhật
    • 3.1.1. Phân loại định ngữ trong danh ngữ tiếng Nhật theo ngữ nghĩa học
    • 3.1.2. Mô hình cấu trúc danh ngữ tiếng Nhật
    • 3.1.3. Vị trí tương đối giữa các thành tố trong danh ngữ tiếng Nhật và cơ sở ngữ nghĩa của trật tự từ trong danh ngữ tiếng Nhật
    • 3.1.4. Tính đa nghĩa trong danh ngữ tiếng Nhật
  • 3.2. Mô hình cấu trúc và đặc điểm ngữ nghĩa trong danh ngữ tiếng Việt
    • 3.2.1. Vị trí tương đối và mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các yếu tố trong thành tố phụ trước
    • 3.2.2. Mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các yếu tố trong nội bộ thành tố chính
    • 3.2.3. Vị trí tương đối và mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các yếu tố trong thành tố phụ sau
  • 3.3. Điểm tương đồng và khác biệt về mô hình cấu trúc và đặc điểm ngữ nghĩa trong danh ngữ tiếng Nhật và danh ngữ tiếng Việt
• CHƯƠNG 4: KHẢO SÁT TRƯỜNG HỢP: ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH DANH NGỮ TIẾNG NHẬT SANG TIẾNG VIỆT
  • 4.1. Đối tượng khảo sát
  • 4.2. Phương pháp tiến hành khảo sát
  • 4.3. Kết quả khảo sát danh ngữ tiếng Nhật trong thực tế sử dụng
    • 4.3.1. Kết quả khảo sát về mô hình danh ngữ tiếng Nhật trong thực tế sử dụng
    • 4.3.2. Kết quả khảo sát về mức độ phổ biến của từng mô hình danh ngữ tiếng Nhật trong thực tế sử dụng
  • 4.4. Kết quả khảo sát đối chiếu chuyển dịch danh ngữ tiếng Nhật sang tiếng Việt