Luận án Đánh giá tính khả thi các yêu cầu của chuẩn SRP trong canh tác lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long

Tên luận án:

ĐÁNH GIÁ TÍNH KHẢ THI CÁC YÊU CẦU CỦA CHUẨN SRP TRONG CANH TÁC LÚA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành:

Phát triển nông thôn

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung đánh giá tính khả thi của việc áp dụng các yêu cầu của Chuẩn SRP (Sustainable Rice Platform) trong canh tác lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nhằm thúc đẩy sản xuất lúa gạo bền vững. Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh ĐBSCL, vựa lúa lớn của Việt Nam, đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường và hiệu quả chuỗi giá trị, trong khi nhu cầu về lúa gạo bền vững trên thị trường toàn cầu ngày càng tăng.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá thực trạng mức độ tuân thủ chuẩn SRP của nông dân, xác định sự phù hợp của các yêu cầu chuẩn trong điều kiện canh tác đặc thù của ĐBSCL, và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng mở rộng áp dụng chuẩn. Phương pháp nghiên cứu kết hợp tiếp cận hệ thống và đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA), thu thập dữ liệu từ 200 nông hộ tại An Giang và Đồng Tháp, sử dụng phân tích hồi quy tuyến tính bội và công cụ ADOPT.

Kết quả cho thấy việc áp dụng chuẩn SRP tại ĐBSCL là khả thi. Mức độ tuân thủ trung bình của nông dân khá cao (84,7 điểm), với 7% đạt mức sản xuất bền vững hoàn toàn và 70,5% đạt mức hướng bền vững. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng chuẩn SRP mang lại lợi ích kinh tế cao hơn cho nông dân. Các yếu tố như trình độ học vấn, tham gia HTX, diện tích trồng lúa, bơm tưới tập thể, liên kết tiêu thụ và ghi chép nhật ký có tác động tích cực đến mức độ áp dụng.

Tuy nhiên, chuẩn SRP vẫn còn phức tạp và một số yêu cầu chưa phù hợp với tập quán sản xuất (12/41 yêu cầu) hoặc điều kiện thể chế địa phương. Thị trường tiêu thụ lúa gạo SRP còn hạn chế, với giá bán chưa tạo sự khác biệt đáng kể so với lúa thông thường. Khả năng mở rộng áp dụng được dự đoán đạt 94% sau 27 năm, với các yếu tố như tính dễ sử dụng của chuẩn và sự hỗ trợ tư vấn từ khuyến nông là quan trọng nhất.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 10 giải pháp trọng tâm để thúc đẩy áp dụng và mở rộng chuẩn SRP, bao gồm thực hiện các dự án mở rộng, xây dựng vùng nguyên liệu và nhãn hiệu gạo SRP, điều chỉnh các yêu cầu không phù hợp, thúc đẩy cơ giới hóa, hoàn thiện hạ tầng, tăng cường năng lực nông hộ, và phát triển dịch vụ tư vấn. Những kiến nghị này góp phần định hướng chuyển đổi nền sản xuất lúa gạo ĐBSCL theo hướng xanh và bền vững, hướng tới mục tiêu NetZero về khí thải.

Mục lục chi tiết:

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ

• CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU

  • 1.1 Đặt vấn đề

  • 1.2 Mục tiêu

    • 1.2.1 Mục tiêu tổng quát

    • 1.2.2 Mục tiêu cụ thể

  • 1.3 Những đóng góp mới của luận án

• CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 2.1. Sản xuất lúa gạo vùng ĐBSCL

  • 2.2 Tiến trình phát triển sản xuất lúa vùng ĐBSCL

  • 2.3 Tiến bộ kỹ thuật trong canh tác lúa tại Việt Nam

  • 2.4 Tiêu chuẩn SRP cho sản xuất lúa gạo bền vững

  • 2.5 Thực trạng nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn SRP

  • 2.6 Lý thuyết về sự mở rộng áp dụng kỹ thuật mới

• CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1 Phương pháp tiếp cận

  • 3.2 Khung phân tích

  • 3.3 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu

  • 3.4 Thu thập số liệu sơ cấp

  • 3.5 Phương pháp phân tích số liệu

• CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1 Thực trạng mức độ áp dụng, thuận lợi và khó khăn trong canh tác lúa theo tiêu chuẩn SRP của nông hộ

    • 4.1.1 Hiện trạng canh tác lúa và nguồn lực nông hộ tại vùng nghiên cứu

    • 4.1.2 Mức độ áp dụng tiêu chuẩn SRP

    • 4.1.3 Thuận lợi và khó khăn

      • 4.1.3.1 Thuận lợi

      • 4.1.3.2 Khó khăn

  • 4.2 Đánh giá sự phù hợp của tiêu chuẩn SRP

    • 4.2.1 Sự phù hợp các yêu cầu của tiêu chuẩn SRP trong sản xuất

    • 4.2.2 Định hướng phát triển ngành hàng lúa gạo

    • 4.2.3 Nhu cầu của thị trường về lúa gạo SRP

  • 4.3 Yếu tố ảnh hưởng đến mức độ áp dụng và khả năng mở rộng áp dụng tiêu chuẩn SRP

    • 4.3.1 Yếu tố ảnh hưởng đến mức độ áp dụng tiêu chuẩn SRP

    • 4.3.2 Khả năng mở rộng áp dụng tiêu chuẩn SRP

  • 4.4 Giải pháp thúc đẩy mở rộng áp dụng tiêu chuẩn SRP

    • 4.4.1 Nhận định về tính khả thi đối với việc áp dụng tiêu chuẩn SRP

    • 4.4.2 Phân tích SWOT cho mở rộng áp dụng tiêu chuẩn SRP

• CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 5.1 Kết luận

  • 5.2 Kiến nghị