Luận án Đặc trưng ngôn ngữ tạo hình trong tranh thiếu nhi Việt Nam

Tên luận án:

ĐẶC TRƯNG NGÔN NGỮ TẠO HÌNH TRONG TRANH THIẾU NHI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2009-2017

Ngành:

Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Đặc trưng ngôn ngữ tạo hình trong tranh thiếu nhi Việt Nam giai đoạn 2009-2017" của Ngô Bá Công tập trung nghiên cứu sâu sắc về ngôn ngữ tạo hình trong tranh vẽ của trẻ em Việt Nam. Đề tài xuất phát từ thực tế có 5 cuộc triển lãm mỹ thuật thiếu nhi toàn quốc chất lượng cao trong giai đoạn 2009-2017, nhưng các công trình nghiên cứu chuyên sâu về tranh thiếu nhi còn hạn chế. Mục đích nghiên cứu là làm rõ đặc trưng ngôn ngữ tạo hình trong tranh thiếu nhi qua các triển lãm này.

Luận án xác định đối tượng nghiên cứu là đặc trưng ngôn ngữ tạo hình trong tranh thiếu nhi Việt Nam, với phạm vi không gian là các triển lãm toàn quốc và chất liệu là tranh vẽ trên giấy, trong giai đoạn 2009-2017. Các câu hỏi nghiên cứu xoay quanh việc đánh giá giá trị nghệ thuật, yếu tố và đặc trưng ngôn ngữ tạo hình của tranh thiếu nhi, được giải đáp thông qua các giả thuyết khoa học về lý thuyết mỹ thuật học, tâm lý học và nghệ thuật. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm làm rõ tổng quan tình hình nghiên cứu, xác định lý thuyết áp dụng, phương thức phân loại tranh, đặc điểm các yếu tố tạo hình (nét, hình, màu, bố cục) và luận bàn về đặc trưng của chúng.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tranh vẽ của thiếu nhi là những tác phẩm độc lập, đầy đủ các thành tố của ngôn ngữ tạo hình (chức năng, đặc điểm, biểu hiện, hiệu quả nghệ thuật) và phát triển theo 4 nhóm tuổi (4-5, 6-8, 9-11, 12-15 tuổi), mỗi nhóm có đặc trưng tạo hình riêng. Luận án phân tích chi tiết sự chuyển biến và đặc trưng biểu hiện của nét, hình, màu, bố cục theo từng nhóm tuổi. Đặc biệt, tranh thiếu nhi có giá trị nghệ thuật nhất định, phản ánh sự trong sáng, hồn nhiên, ngây thơ, sáng tạo và giàu cảm xúc của trẻ thơ. Luận án cũng chỉ ra tính quy luật trong sự phát triển tranh vẽ: tính hồn nhiên và biểu cảm giảm dần, tính khoa học tăng lên theo nhóm tuổi, đồng thời định ra các tiêu chí đánh giá mức độ biểu hiện nghệ thuật.

Tổng thể, luận án khẳng định tranh vẽ trong các triển lãm mỹ thuật thiếu nhi toàn quốc giai đoạn 2009-2017 là những sáng tạo nghệ thuật đích thực, có đặc trưng riêng theo từng giai đoạn lứa tuổi, góp phần làm sáng tỏ một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng của chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan nghiên cứu về tranh thiếu nhi

  • 1.1. Cơ sở lý luận để nghiên cứu tranh thiếu nhi

    • 1.1.1. Một số khái niệm sử dụng trong luận án
      • 1.1.1.1. Khái niệm đặc trưng ngôn ngữ tạo hình (A. language of fine arts; P. langages plastiques).
      • 1.1.1.2. Khái niệm thiếu nhi
      • 1.1.1.3. Tranh thiếu nhi
    • 1.1.2. Những điểm căn bản của lý thuyết mỹ thuật học và lý thuyết tâm lý học và nghệ thuật
      • 1.1.2.1. Lý thuyết mỹ thuật học
      • 1.1.2.2. Lý thuyết tâm lý học và nghệ thuật

  • 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu tranh thiếu nhi

    • 1.2.1. Tình hình nghiên cứu tranh thiếu nhi trong nước
      • 1.2.1.1. Đặc điểm vẽ tranh của thiếu nhi
      • 1.2.1.2. Khả năng vẽ tranh của thiếu nhi
      • 1.2.1.3. Quá trình hình thành và phát triển tranh vẽ thiếu nhi
      • 1.2.1.4. Ảnh hưởng của văn hóa, môi trường tác động tới tranh vẽ thiếu nhi
      • 1.2.1.5. Đánh giá tranh vẽ thiếu nhi
    • 1.2.2. Tình hình nghiên cứu tranh vẽ thiếu nhi ở nước ngoài
      • 1.2.2.1. Lý thuyết cửa sổ thẩm mỹ (Aesthetic Window paradigm)
      • 1.2.2.2. Lý thuyết gương tâm lý (Psychological Mirror model)
      • 1.2.2.3. Lý thuyết tâm lý học và nghệ thuật (Psychological and artistic model)
      • 1.2.2.4. Biểu hiện ngôn ngữ tạo hình của tranh thiếu nhi
    • 1.2.3. Một vài nhận định rút ra từ tổng quan nghiên cứu

  • 1.3. Khảo lược về triển lãm và phân loại tranh thiếu nhi toàn quốc giai đoạn 2009 - 2017

• Chương 2: Ngôn ngữ tạo hình trong tranh thiếu nhi

  • 2.1. Nét trong tranh thiếu nhi

    • 2.1.1. Nét trong tranh thiếu nhi nhóm 4 - 5 tuổi
    • 2.1.2. Nét trong tranh thiếu nhi nhóm 6 - 8 tuổi
    • 2.1.3. Nét trong tranh thiếu nhi nhóm 9 - 11 tuổi
    • 2.1.4. Nét trong tranh thiếu nhi nhóm 12 - 15 tuổi

  • 2.2. Hình trong tranh thiếu nhi

    • 2.2.1. Hình trong tranh thiếu nhi nhóm 4 - 5 tuổi
    • 2.2.2. Hình trong tranh thiếu nhi nhóm 6 - 8 tuổi
    • 2.2.3. Hình trong tranh thiếu nhi nhóm 9 - 11 tuổi
    • 2.2.4. Hình trong tranh thiếu nhi nhóm 12 - 15 tuổi

  • 2.3. Màu trong tranh thiếu nhi

    • 2.3.1. Màu trong tranh thiếu nhi nhóm 4 - 5 tuổi
    • 2.3.2. Màu trong tranh thiếu nhi nhóm 6 - 8 tuổi
    • 2.3.3. Màu trong tranh thiếu nhi nhóm 9 - 11 tuổi
    • 2.3.4. Màu trong tranh thiếu nhi nhóm 12 - 15 tuổi

  • 2.4. Bố cục trong tranh thiếu nhi

    • 2.4.1. Bố cục trong tranh thiếu nhi nhóm 4 - 5 tuổi
    • 2.4.2. Bố cục trong tranh thiếu nhi nhóm 6 - 8 tuổi
    • 2.4.3. Bố cục trong tranh thiếu nhi nhóm 9 - 11 tuổi
    • 2.4.4. Bố cục trong tranh thiếu nhi nhóm 12 - 15 tuổi

• Chương 3: Luận bàn về kết quả nghiên cứu của luận án

  • 3.1. Sự chuyển biến của ngôn ngữ tạo hình trong tranh thiếu nhi theo nhóm tuổi

    • 3.1.1. Sự chuyển biến của yếu tố nét
    • 3.1.2. Sự chuyển biến của yếu tố hình
    • 3.1.3. Sự chuyển biến của yếu tố màu
    • 3.1.4. Sự chuyển biến của yếu tố bố cục

  • 3.2. Đặc trưng biểu hiện của các yếu tố tạo hình trong tranh thiếu nhi

    • 3.2.1. Đặc trưng biểu hiện của yếu tố nét trong tranh thiếu nhi
    • 3.2.2. Đặc trưng biểu hiện của yếu tố hình trong tranh thiếu nhi
    • 3.2.3. Đặc trưng biểu hiện của yếu tố màu trong tranh thiếu nhi
    • 3.2.4. Đặc trưng biểu hiện của yếu tố bố cục trong tranh thiếu nhi

  • 3.3. Đặc trưng tranh thiếu nhi qua nội dung chủ đề và phong cách biểu hiện nghệ thuật

    • 3.3.1. Đặc trưng tạo hình tranh thiếu nhi từ nội dung chủ đề
      • 3.3.1.1. Nội dung nghệ thuật trong tranh thiếu nhi
      • 3.3.1.2. Chủ đề sáng tác trong tranh thiếu nhi
    • 3.3.2. Đặc trưng tạo hình trong tranh thiếu nhi qua những dạng biểu hiện nghệ thuật

  • 3.4. Tiến trình và biểu hiện nghệ thuật của thiếu nhi qua tranh vẽ

    • 3.4.1. Ngôn ngữ tạo hình bộc lộ năng khiếu ngay từ khi còn nhỏ
    • 3.4.2. Tính hồn nhiên và biểu cảm trong tranh thiếu nhi giảm dần theo nhóm tuổi
    • 3.4.3. Tính khoa học trong tranh thiếu nhi tăng dần theo nhóm tuổi

  • 3.5. Ý nghĩa thực tiễn và xu hướng phát triển tranh thiếu nhi

    • 3.5.1. Ý nghĩa của tranh thiếu nhi
    • 3.5.2. Thực tiễn triển lãm tranh mỹ thuật thiếu nhi toàn quốc
    • 3.5.3. Xu hướng phát triển của tranh thiếu nhi