Luận án Đặc điểm đất dưới rừng dầu nhiệt đới (Dipterocarpaceae) và khả năng chuyển đổi trồng cao su ở Tây Nguyên.

Tên luận án:

ĐẶC ĐIỂM ĐẤT DƯỚI RỪNG DẦU NHIỆT ĐỚI (DIPTEROCARPACEAE) VÀ KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI TRỒNG CAO SU Ở TÂY NGUYÊN

Ngành:

KHOA HỌC ĐẤT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Đặc điểm đất dưới rừng dầu nhiệt đới (Dipterocarpaceae) và khả năng chuyển đổi trồng cao su ở Tây Nguyên" của Trà Ngọc Phong, thuộc chuyên ngành Khoa học đất, được thực hiện nhằm nghiên cứu đặc tính thổ nhưỡng và tiềm năng chuyển đổi đất rừng dầu nghèo kiệt sang trồng cao su tại vùng Tây Nguyên. Đề tài xuất phát từ thực trạng thiếu hụt thông tin khoa học về đặc điểm đất dưới rừng dầu, đặc biệt trong bối cảnh chính phủ có chủ trương chuyển đổi rừng nghèo kiệt sang trồng cao su, gây ra nhiều ý kiến trái chiều do chưa có căn cứ khoa học vững chắc.

Nghiên cứu đã xác định tổng diện tích đất dưới rừng dầu ở Tây Nguyên là 565.000 ha, vượt 65.000 ha so với số liệu công bố trước đây, phân bố chủ yếu ở các huyện phía Tây của các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông. Các nhóm đất chính bao gồm đất xám và vàng đỏ trên đá granite/đất trơ sỏi đá (chiếm 50,95%), đất đỏ vàng trên đá phiến sét/đất vàng trên đá cát (45%), cùng các nhóm đất trên bazan và phù sa cổ với tỷ lệ nhỏ hơn.

Về đặc điểm phát sinh học, đất rừng dầu chịu tác động của biến hóa sialit–alit và quá trình "tái tích tụ silic" do nước mang đến, hình thành "sialit thủy nguyên". Thành phần khoáng vật chủ yếu là SiO2-quartz (85-97%) và kaolinite (3-15%). Đất có thành phần cơ giới nhẹ, hàm lượng cát cao, độ chua mạnh (pH(KCl) trung bình 4,5), dung tích hấp thu cation (CEC) và hàm lượng chất hữu cơ thấp (<2%), cho thấy đất nghèo dinh dưỡng và độ phì kém. Đặc biệt, đất thường có tầng B bí chặt do tích tụ sét, gây úng cục bộ mùa mưa và khô cứng mùa khô, ảnh hưởng đến sự phát triển của rễ cây.

Đánh giá khả năng thích hợp cho cây cao su cho thấy 40,77% (230.351,50 ha) diện tích đất rừng dầu được xếp vào nhóm thích hợp (gồm thích hợp cao, trung bình và ít thích hợp), trong đó chỉ 4,36% đạt mức thích hợp cao. Tiêu chuẩn bắt buộc để trồng cao su là độ dày tầng đất mặt > 70 cm và hàm lượng đá lẫn + kết von < 50% khối lượng, không có tầng sét cứng rắn bên dưới. Cây cao su trồng trên đất rừng dầu sinh trưởng chậm và năng suất thấp hơn so với đất đỏ bazan truyền thống.

Từ kết quả này, luận án khuyến nghị cần hết sức cẩn trọng khi chuyển đổi rừng dầu sang trồng cao su, chỉ nên thực hiện ở những khu vực thích hợp cao và trung bình (tổng diện tích chuyển đổi tối đa khoảng 4,7% tổng diện tích nghiên cứu). Đồng thời, cần có chính sách bảo vệ hệ sinh thái rừng dầu quý hiếm này và tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về quá trình "sialit thủy nguyên".