Luận án Công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi từ thực tiễn các cơ sở chăm sóc trẻ em tại thành phố Hà Nội

Tên luận án:

CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI TRẺ EM MỒ CÔI TỪ THỰC TIỄN CÁC CƠ SỞ CHĂM SÓC TRẺ EM TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Ngành:

Công tác xã hội (Mã số: 976 01 01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung giải quyết nhu cầu cấp thiết về công tác xã hội nhóm (CTXHN) đối với trẻ em mồ côi (TEMC) đang được chăm sóc tại các cơ sở ở Hà Nội. Nhận định trẻ em là đối tượng đặc biệt cần được quan tâm, nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù phương pháp CTXHN có vai trò quan trọng, việc áp dụng nó trong hỗ trợ TEMC có chung vấn đề và nhu cầu còn nhiều hạn chế.

Mục đích nghiên cứu là tìm hiểu lý luận, thực tiễn về CTXHN đối với TEMC, đánh giá thực trạng hoạt động, các yếu tố tác động, từ đó đề xuất giải pháp cải thiện và nâng cao chất lượng CTXHN tại các cơ sở chăm sóc trẻ em trên địa bàn Hà Nội. Các nhiệm vụ chính bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, mô tả và phân tích thực trạng, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, thực nghiệm tiến trình CTXHN và đề xuất các giải pháp cụ thể.

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động CTXHN đối với TEMC, với khách thể nghiên cứu là 159 TEMC từ 11-16 tuổi cùng với 15 cán bộ, nhân viên tại ba cơ sở đại diện ở Hà Nội (Làng trẻ em SOS, Làng trẻ em Birla Hà Nội và Trung tâm Bảo trợ xã hội 4). Luận án được thực hiện từ tháng 5/2016 đến tháng 4/2019, sử dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng như phân tích tài liệu, phỏng vấn sâu, điều tra bảng hỏi, và thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù các nhu cầu cơ bản của TEMC được đáp ứng khá tốt, các em vẫn còn gặp khó khăn về tâm lý, tình cảm, học tập và hướng nghiệp. Hoạt động CTXHN tại các cơ sở còn mang tính đại trà, chưa tuân thủ đầy đủ tiến trình và nguyên tắc của CTXHN chuyên nghiệp. Các yếu tố như sự tự ti của TEMC, kinh nghiệm hạn chế của nhân viên công tác xã hội, hạn chế trong quản lý và chính sách, cơ sở vật chất chưa đáp ứng đã ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động.

Điểm nổi bật của luận án là việc thực nghiệm thành công tiến trình CTXHN về hướng nghiệp cho một nhóm 7 TEMC tại Làng trẻ em Birla Hà Nội. Sau hơn 7 tháng, tất cả thành viên đã xác định được điểm mạnh, năng lực, sở thích và lựa chọn được ngành nghề phù hợp, với hai thành viên được kết nối học nghề miễn phí. Thành công này khẳng định tính hiệu quả của CTXHN có cấu trúc và cung cấp mô hình thực tiễn cho các hoạt động can thiệp khác, đồng thời đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho Chính phủ, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, UBND thành phố Hà Nội, cán bộ quản lý và nhân viên công tác xã hội để thúc đẩy và nâng cao chất lượng CTXHN cho TEMC.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Khách thể nghiên cứu
    • 3.3. Phạm vi nghiên cứu
      • 3.3.1. Giới hạn về nội dung nghiên cứu
      • 3.3.2. Giới hạn về không gian và thời gian nghiên cứu:
  • Câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu
    • Câu hỏi nghiên cứu
    • Giả thuyết nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
  • 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
  • 6. Ý nghĩa thực tiễn của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu lý luận về trẻ em mồ côi
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về thực trạng trẻ em mồ côi
    • 1.1.3. Các công trình nghiên cứu về hoạt động và phương pháp, tiến trình công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
  • 1.2. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
    • 1.2.1. Các công trình nghiên cứu lý luận về trẻ em mồ côi
    • 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về thực trạng trẻ em mồ côi
    • 1.2.3. Các công trình nghiên cứu về hoạt động và phương pháp, tiến trình công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
  • 1.3. Đánh giá chung tình hình tổng quan nghiên cứu
    • 1.3.1. Những kết quả của các công trình nghiên cứu đã thực hiện
    • 1.3.2. Những vấn đề chưa được các công trình quan tâm nghiên cứu
    • 1.3.3. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết
  • Tiểu kết chương 1

• Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI TRẺ EM MỒ CÔI

  • 2.1. Một số khái niệm, thuật ngữ và nội dung liên quan
    • 2.1.1. Khái niệm trẻ em
    • 2.1.2. Khái niệm trẻ em mồ côi
    • 2.1.3. Khái niệm công tác xã hội nhóm
    • 2.1.4. Khái niệm công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
    • 2.1.5. Khái niệm nhân viên công tác xã hội
    • 2.1.6. Nhu cầu của trẻ em mồ côi
  • 2.2. Lý luận về công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
    • 2.2.1. Mục đích và nguyên tắc công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
      • 2.2.1.1. Mục đích của công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
      • 2.2.1.2. Các nguyên tắc của công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
    • 2.2.2. Một số hoạt động công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
    • 2.2.3. Tiến trình công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
  • 2.3. Các lý thuyết vận dụng trong công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
  • 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
  • 2.5. Quan điểm của Đảng, Nhà nước, các chính sách pháp luật liên quan tới trẻ em mồ côi
    • 2.5.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước liên quan tới trẻ em mồ côi
    • 2.5.2. Các chính sách, pháp luật liên quan tới trẻ em mồ côi
  • 2.6. Khung phân tích lý thuyết
  • Tiểu kết chương 2

• Chương 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI TRẺ EM MỒ CÔI TẠI CÁC CƠ SỞ CHĂM SÓC TRẺ EM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

  • 3.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
    • 3.1.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
    • 3.1.2. Khái quát về khách thể nghiên cứu
      • 3.1.2.1. Đặc điểm về cán bộ, nhân viên
      • 3.1.2.2. Đặc điểm về trẻ em mồ côi
  • 3.2. Thực trạng các vấn đề và nhu cầu của trẻ em mồ côi về công tác xã hội nhóm
    • 3.2.1. Thực trạng các vấn đề trẻ em mồ côi gặp phải
    • 3.2.2. Thực trạng nhu cầu của trẻ em mồ côi về công tác xã hội nhóm
  • 3.3. Thực trạng hoạt động công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi tại các cơ sở chăm sóc trẻ em
    • 3.3.1. Thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống
    • 3.5.2. Thực trạng hoạt động hướng hướng nghiệp
    • 3.5.3. Thực trạng hoạt động tuyên truyền nâng cao kiến thức
    • 3.5.4. Thực trạng hoạt động can thiệp, trị liệu
  • 3.6. Các yếu tố tác động tới hoạt động công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
  • Tiểu kết chương 3

• Chương 4: THỰC NGHIỆM TIẾN TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI TRẺ EM MỒ CÔI VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP

  • 4.1. Thực nghiệm tiến trình công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
    • 4.1.1. Cơ sở thực nghiệm
      • 4.1.1.1 Cơ sở lý luận
      • 4.1.1.2. Cơ sở thực tiễn
    • 4.1.2. Thiết kế thực nghiệm
    • 4.1.3. Kết quả thực nghiệm tiến trình công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
      • 4.1.3.1. Nội dung thực nghiệm
      • 4.1.3.2. Kết quả thực nghiệm tiến trình công tác xã hội nhóm
      • 4) Kết thúc - Giải quyết vấn đề và lượng giá
    • 4.1.4. Đánh giá kết quả và bài học kinh nghiệm
      • 4.1.4.1. Bài học kinh nghiệm
      • 4.1.4.2. Bài học kinh nghiệm
  • 4.2. Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi tại các cơ sở chăm sóc trẻ em
    • 4.2.1. Các giải pháp chung
    • 4.2.2. Các giải pháp cụ thể
  • Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
    • 1.1. Nghiên cứu lý luận về công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi
    • 1.2. Trong nghiên cứu này có đề cập tới một số hoạt động công tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi như: hoạt động giáo dục kỹ năng sống; hoạt động hướng nghiệp; hoạt động tuyên truyền nâng cao kiến thức và hoạt động can thiệp, trị liệu.
    • 1.3. Hiện nay các cơ sở chăm sóc trẻ em mồ côi đã và đang thực hiện vai trò chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em mồ côi tương đối tốt, các nhu cầu cơ bản của trẻ đã được đáp ứng. Tuy nhiên, việc tổ chức các hoạt động công tác xã hội nhóm tại các cơ sở chăm sóc trẻ em vẫn còn một số hạn chế và chưa được đồng bộ.
    • 1.4. Việc thực hiện phương pháp côn tác xã hội nhóm đối với trẻ em mồ côi tại các cơ sở chăm sóc trẻ em hiện nay còn chịu ảnh hưởng bởi một số yếu tố tác động như: yếu tố từ chính phía trẻ em mồ côi; từ nhân viên công tác xã hội; từ độ ngũ quản lý của các cơ sở; từ cơ sở vật chất và các chính sách...
    • 1.5. Thực nghiệm tiến trình công tác xã hội nhóm đối với nhóm trẻ em mồ côi tại Làng trẻ em Birla Hà Nội về hoạt động hướng nghiệp được tổ chức trong 7 tháng cho 7 thành viên là trẻ em mồ côi đều gặp khó khăn trong việc định hướng nghề nghiệp cho bản thân.
  • 2. Khuyến nghị