CÔNG TÁC XÃ HỘI HỖ TRỢ SINH KẾ ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHÈO TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NINH
Công tác xã hội
Luận án nghiên cứu về công tác xã hội (CTXH) hỗ trợ sinh kế cho người nghèo tại tỉnh Quảng Ninh, một địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng vẫn đối mặt với vấn đề nghèo đói. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng sinh kế bền vững là cốt lõi để giảm nghèo hiệu quả, nhưng các hoạt động CTXH trong lĩnh vực này còn thiếu nghiên cứu chuyên sâu và giải pháp cụ thể tại Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng.
Mục đích của nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động CTXH hỗ trợ sinh kế cho người nghèo tại Quảng Ninh. Từ đó, luận án triển khai thực nghiệm phương pháp CTXH nhóm và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này, hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững. Nghiên cứu sử dụng phương pháp đa dạng bao gồm nghiên cứu tài liệu, điều tra bảng hỏi với 330 hộ nghèo, phỏng vấn sâu 26 người (hộ nghèo, cán bộ LĐTBXH, nhân viên CTXH) và phỏng vấn 4 chuyên gia, được thực hiện tại ba địa bàn: Ba Chẽ, Hạ Long và Vân Đồn.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng người nghèo tại Quảng Ninh đang gặp phải nhiều vấn đề về nguồn vốn sinh kế (tài chính, vật chất, con người, xã hội) do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, mất việc làm, thu nhập bấp bênh, bệnh tật và hạn chế về trình độ. Các hoạt động CTXH hiện có như tư vấn chính sách, biện hộ, kết nối nguồn lực và giáo dục nhóm đã được triển khai nhưng chưa thực sự chuyên nghiệp và còn hạn chế trong việc tiếp cận. Các yếu tố như chính sách, năng lực nhân viên CTXH, đặc điểm người nghèo, chính quyền địa phương và cộng đồng xã hội đều có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động CTXH.
Đặc biệt, thực nghiệm ứng dụng phương pháp CTXH nhóm đã cho thấy những dấu hiệu khả quan và tích cực, góp phần cải thiện các nguồn vốn sinh kế của người nghèo và giải quyết nhiều vấn đề liên quan. Luận án đã đóng góp vào việc bổ sung cơ sở lý luận về CTXH hỗ trợ sinh kế tại Việt Nam, làm rõ nội hàm sinh kế theo năm nguồn vốn và đề xuất các giải pháp toàn diện bao gồm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực nhân viên CTXH, tác động trực tiếp đến người nghèo thông qua truyền thông và huy động nguồn lực, cũng như xây dựng mạng lưới phối hợp vững chắc.