CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG THEO NGÀNH Ở THÁI BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Kinh tế phát triển
Luận án nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu lao động (CCLĐ) theo ngành tại tỉnh Thái Bình trong giai đoạn hiện nay, một vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững. Tỉnh Thái Bình đã ghi nhận những chuyển dịch tích cực trong cơ cấu kinh tế và CCLĐ theo ngành từ năm 2001 đến 2012, với tỷ trọng ngành nông, lâm, thủy sản giảm và ngành công nghiệp - xây dựng, dịch vụ tăng lên. Tuy nhiên, luận án đặt ra câu hỏi về tốc độ và sự phù hợp của chuyển dịch này với mục tiêu phát triển của tỉnh đến năm 2020.
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là đánh giá thực trạng chuyển dịch CCLĐ theo ngành ở Thái Bình trong thời gian qua, từ đó đề xuất định hướng, dự báo đến năm 2020 và các giải pháp thực hiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào CCLĐ theo ngành và nội bộ ngành từ năm 2001 đến nay, với định hướng đến 2020, không bao gồm lao động tự do hay theo mùa vụ. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp luận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng, và phương pháp thống kê.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc bổ sung và làm rõ nội dung, chỉ tiêu đánh giá chuyển dịch CCLĐ theo ngành, xác định các nhân tố ảnh hưởng, đánh giá sát thực trạng và nguyên nhân hạn chế, cùng đề xuất các định hướng, giải pháp khả thi. Luận án đã làm rõ khái niệm, nội dung và xu hướng chuyển dịch CCLĐ theo ngành, đồng thời đề xuất hai nhóm chỉ tiêu đánh giá chính: xét về quy mô (tốc độ và tỷ lệ chuyển dịch) và xét về chất lượng (trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật, tương quan với cơ cấu kinh tế, hệ số co giãn cung lao động theo thu nhập, tương quan với GDP bình quân đầu người, và sự di chuyển lao động gắn với năng suất). Các nhân tố ảnh hưởng được xác định gồm chính sách nhà nước, tốc độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, các nguồn lực đầu vào, và các nhân tố khác.
Thực trạng chuyển dịch CCLĐ theo ngành ở Thái Bình giai đoạn 2001-2012 cho thấy tốc độ chuyển dịch chậm, chưa phù hợp với yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập. Chất lượng chuyển dịch còn thấp, chưa mang lại năng suất lao động cao, chưa đảm bảo việc làm đầy đủ và chưa phát huy được lợi thế sẵn có của địa phương. Các nguyên nhân chính được chỉ ra là thiếu quy hoạch và chính sách thúc đẩy, tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa và hội nhập chậm, các nguồn lực thúc đẩy còn hạn chế (chất lượng nguồn nhân lực, vốn đầu tư, ứng dụng khoa học – công nghệ), cùng với các nhân tố khác như hoạt động xuất nhập khẩu và xuất khẩu lao động gặp khó khăn.
Để thúc đẩy chuyển dịch CCLĐ theo ngành ở Thái Bình đến năm 2020, luận án đề xuất ba nhóm giải pháp lớn: (i) thúc đẩy nhu cầu chuyển dịch thông qua đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa; (ii) tạo lập nguồn lực bằng cách nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển thị trường lao động, huy động và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư, đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ; và (iii) hoàn thiện, thực thi hiệu quả các chính sách về thu hút đầu tư, phát triển ngành, đất đai, nguồn nhân lực và giải quyết việc làm.