CHIẾN LƯỢC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ THANH LONG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Quản trị kinh doanh (Mã ngành: 62340102)
Luận án "Chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị thanh long Đồng bằng sông Cửu Long" tập trung phân tích và đề xuất giải pháp cho những thách thức mà ngành hàng thanh long tại ĐBSCL đang đối mặt. Thanh long được xác định là cây trồng quan trọng, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhưng vẫn tồn tại nhiều bất ổn và thiếu bền vững. Các vấn đề chính bao gồm việc xuất khẩu chủ yếu qua tiểu ngạch sang thị trường Trung Quốc, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, giá cả không ổn định, hạn chế về tuân thủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm (VietGAP, GlobalGAP), liên kết sản xuất và tiêu thụ còn yếu kém, tình hình dịch bệnh và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cao.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là xây dựng một chiến lược toàn diện nhằm nâng cao giá trị và hiệu quả của chuỗi ngành hàng thanh long, từ đó góp phần vào sự phát triển ổn định và bền vững cho vùng ĐBSCL. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã tiến hành phân tích sâu yêu cầu của thị trường (nội địa và xuất khẩu), đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ thanh long, phân tích chuỗi giá trị hiện tại, và đề xuất các chiến lược nâng cấp cụ thể.
Điểm mới của luận án là sự kết hợp giữa phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị và phân tích truyền dẫn giá, giúp cập nhật thông tin chi tiết về chuỗi giá trị thanh long ĐBSCL và xác định rõ các điểm nghẽn trong quá trình sản xuất và tiêu thụ. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp mang tính đột phá nhằm thay đổi tư duy sản xuất, kinh doanh và quản lý, khuyến khích áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tăng cường liên kết kinh doanh và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng thanh long ĐBSCL chủ yếu được xuất khẩu (72,1%), nhưng sản phẩm thường chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe về kích cỡ, độ ngọt và sản xuất sạch theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu, cùng với tồn dư thuốc bảo vệ thực vật. Chuỗi giá trị có 6 tác nhân chính: cung cấp đầu vào, sản xuất, thu gom, phân loại/sơ chế, thương mại và tiêu dùng. Nông dân là tác nhân tạo ra giá trị gia tăng thuần cao nhất. Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc tiềm ẩn nhiều rủi ro về giá. Để nâng cấp chuỗi, nghiên cứu đề xuất hai chiến lược trọng tâm: nâng cao chất lượng sản phẩm và đầu tư công nghệ, được cụ thể hóa bằng 9 nhóm giải pháp dựa trên phân tích SWOT, nhằm tổ chức sản xuất chất lượng cao, giảm chi phí, tăng cường liên kết và đầu tư công nghệ để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu thị trường.
Nội dung Chương 1 giới thiệu ý nghĩa khoa học và những tồn tại của chuỗi ngành hàng thanh long dẫn đến sự cần thiết phải thực hiện nghiên cứu; Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu; Đối tượng và phạm vi nghiên cứu; Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của nghiên cứu và cấu trúc luận án.
Chương 2 bao gồm các lược khảo tổng quan về phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị, các nghiên cứu về chuỗi giá trị thanh long, chiến lược và giải pháp nâng cấp chuỗi giá trị, truyền dẫn giá trong chuỗi giá trị, đánh giá tổng quan tài liệu và khung nghiên cứu.
Chương 3 trình bày các cơ sở lý thuyết liên quan đến bộ công cụ phân tích chuỗi giá trị của GTZ (2007), sự truyền dẫn giá; và phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp chọn địa bàn nghiên cứu, phương pháp thu thập dữ liệu và phương pháp phân tích.
Nội dung chương 4 trình bày kết quả nghiên cứu theo các mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích yêu cầu thị trường, đánh giá thực trạng sản xuất; phân tích chuỗi giá trị thanh long vùng ĐBSCL và đề xuất các chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị thanh long vùng ĐBSCL.
Chương này trình bày tóm tắt kết quả thực hiện nghiên cứu và những tồn tại; một số kiến nghị để nâng cấp chuỗi giá trị thanh long ở các tỉnh trồng thanh long vùng ĐBSCL.