Biến đổi kinh tế, xã hội, văn hóa của người Raglai ở Ninh Thuận từ 1975 đến 2015
Lịch sử Việt Nam
Luận án “Biến đổi kinh tế, xã hội, văn hóa của người Raglai ở Ninh Thuận từ 1975 đến 2015” là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về quá trình chuyển biến đa chiều của tộc người Raglai, một trong những dân tộc sinh sống lâu đời tại Việt Nam, đặc biệt tập trung vào địa bàn tỉnh Ninh Thuận. Nghiên cứu này phân tích những thay đổi trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội và văn hóa dưới tác động của chính sách định canh định cư, chính sách đổi mới từ năm 1986, và ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường trong giai đoạn 1975-2015.
Về kinh tế, luận án chỉ ra sự chuyển dịch từ nền kinh tế nương rẫy tự cung tự cấp sang cơ cấu kinh tế hàng hóa và dịch vụ. Các hoạt động nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi) đã có sự đa dạng hóa cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật mới, đồng thời một số nghề thủ công truyền thống mai một và các ngành nghề mới xuất hiện. Hệ thống thương mại – dịch vụ cũng được mở rộng, góp phần cải thiện đời sống.
Trong lĩnh vực xã hội, nghiên cứu ghi nhận sự biến đổi trong tổ chức xã hội truyền thống, từ cấu trúc làng xã do già làng quản lý sang hệ thống hành chính nhà nước. Cấu trúc gia đình chuyển từ đại gia đình mẫu hệ sang tiểu gia đình, và xu hướng kết hôn liên dân tộc ngày càng phổ biến. Các chính sách định canh, định cư đã giúp đồng bào tiếp cận phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Công tác giáo dục và y tế có nhiều tiến bộ, cơ sở hạ tầng được đầu tư, góp phần nâng cao dân trí và sức khỏe cộng đồng.
Về văn hóa, luận án mô tả sự thay đổi trong văn hóa vật chất (nhà cửa, ẩm thực, trang phục) và văn hóa tinh thần (tín ngưỡng, lễ bỏ mả, văn chương, văn nghệ dân gian). Một số giá trị truyền thống bị mai một do giao lưu, tiếp biến văn hóa, nhưng cũng có những nỗ lực bảo tồn (như lễ bỏ mả được công nhận di sản cấp quốc gia). Luận án hệ thống hóa tư liệu, phác thảo bức tranh toàn diện về kinh tế, xã hội, văn hóa Raglai, lý giải nguyên nhân biến đổi, đánh giá thành tựu, hạn chế, và đề xuất giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và phát triển bền vững cho cộng đồng Raglai.