Luận án Bảo quản tài liệu tại các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long

Tên luận án:

BẢO QUẢN TÀI LIỆU TẠI CÁC THƯ VIỆN TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành:

Khoa học Thông tin - Thư viện

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Bảo quản tài liệu tại các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long" của Nguyễn Thị Hồng Thắm được hoàn thành tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội vào năm 2018. Đề tài này giải quyết tính cấp thiết của việc bảo quản tài liệu, vốn được xem là tài sản quý giá và tiềm lực của thư viện, đặc biệt trong bối cảnh các thư viện công cộng tại Việt Nam nói chung và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Các khó khăn này bao gồm thiếu chính sách bảo quản hợp lý, kinh phí không ổn định, đội ngũ nhân sự chưa chuyên nghiệp, trang thiết bị chưa hiện đại, cùng với ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng của vùng ĐBSCL.

Luận án khẳng định vai trò quan trọng của công tác bảo quản tài liệu và đặt ra giả thuyết rằng tình trạng bảo quản vốn tài liệu tại các thư viện tỉnh ĐBSCL chưa được quan tâm đúng mức do thiếu hạch định chính sách và điều kiện hỗ trợ. Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo quản tài liệu tại các thư viện này, hướng tới sự phát triển bền vững và ổn định. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tình hình hoạt động bảo quản tài liệu dạng giấy tại 13 thư viện tỉnh ĐBSCL trong giai đoạn 2012-2016.

Thông qua việc nghiên cứu lý luận, khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng, luận án đã làm rõ cơ sở lý luận về bảo quản tài liệu, nhận diện các yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến công tác này. Dựa trên những phân tích đó, luận án đề xuất bốn nhóm giải pháp khả thi: giải pháp chung, giải pháp bảo quản dự phòng, giải pháp bảo quản phục chế, và giải pháp tăng cường các điều kiện bảo quản nhằm khắc phục hạn chế và nâng cao chất lượng công tác bảo quản tài liệu. Cuối cùng, luận án đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan quản lý và liên quan để thúc đẩy hiệu quả công tác bảo quản tài liệu trong tương lai.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo quản tài liệu trong thư viện công cộng
  • 1.1. Cơ sở lý luận về bảo quản tài liệu trong thư viện công cộng
    • 1.1.1. Khái niệm bảo quản tài liệu và các khái niệm liên quan
      • Bảo quản và bảo quản tài liệu
      • Bảo tồn và bảo tồn tài liệu
    • 1.1.2. Khái niệm bảo quản dự phòng
    • 1.1.3. Khái niệm bảo quản phục chế
    • 1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới bảo quản tài liệu trong thư viện
      • 1.1.4.1. Chính sách bảo quản tài liệu
      • 1.1.4.2. Nguồn nhân lực bảo quản
        • Cán bộ thư viện
        • Người dùng tin
      • 1.1.4.3. Cơ sở vật chất bảo quản và phục chế
        • Trụ sở và kho tài liệu
        • Thiết bị bảo quản dự phòng
        • Thiết bị bảo quản phục chế
      • 1.1.4.4. Kinh phí bảo quản và phục chế
      • 1.1.4.5. Kỹ thuật bảo quản dự phòng và phục chế
        • Kỹ thuật bảo quản dự phòng
        • Kỹ thuật bảo quản phục chế
    • 1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền của tài liệu
      • Môi trường bảo quản trong kho tài liệu
      • An ninh và thiên tai
      • Sự lão hóa của tài liệu
    • 1.1.6. Một số yêu cầu đảm bảo độ bền của tài liệu
      • Nhiệt độ, độ ẩm
      • Ánh sáng
      • Chất lượng không khí
    • 1.1.7. Vai trò của bảo quản tài liệu trong thư viện công cộng
    • 1.1.8. Yêu cầu đối với bảo quản tài liệu trong thư viện công cộng
  • 1.2. Cơ sở thực tiễn về bảo quản tài liệu trong thư viện công cộng
    • 1.2.1. Khái quát về vùng Đồng bằng sông Cửu Long
      • Vị trí địa lý
      • Điều kiện khí hậu - thủy văn
      • Về kinh tế - xã hội
      • Về văn hóa, giáo dục
    • 1.2.2. Đặc điểm các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
      • 1.2.2.1. Nhiệm vụ của các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
      • 1.2.2.3. Đặc điểm tài liệu của các thư viện tỉnh ĐBSCL
        • Về loại hình
        • Về nội dung
        • Về thời gian
      • 1.2.2.3. Nguồn nhân lực
      • 1.2.2.4. Người dùng tin
      • 1.2.2.4. Mối liên kết của các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trong bảo quản
    • 1.2.5. Kinh nghiệm bảo quản tài liệu trong thư viện ở các nước trên thế giới
  • Tiểu kết
• Chương 2. Thực trạng bảo quản tài liệu trong các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
  • 2.1. Bảo quản dự phòng trong thư viện
    • 2.1.1. Bao bìa và khử trùng tài liệu trước khi lưu trữ, phục vụ
    • 2.1.2. Bố trí kho và sắp xếp tài liệu trong kho
      • 2.1.2.1. Bố trí kho tài liệu
      • 2.1.2.2. Sắp xếp tài liệu trong kho
    • 2.1.3. Công tác vệ sinh
      • 2.1.3.1. Vệ sinh trong và ngoài tòa nhà thư viện
      • 2.1.3.2. Vệ sinh kho
      • 2.1.3.3. Vệ sinh tài liệu
    • 2.1.4. Chống ẩm và các loài vật gây hại
      • 2.1.4.1. Phòng chống ẩm
      • 2.1.4.2. Phòng chống các loài vật gây hại
    • 2.1.5. Phòng chống an ninh và thảm họa
      • Phòng chống an ninh
      • Phòng chống các thảm họa
    • 2.1.6. Giáo dục ý thức bảo quản tài liệu trong thư viện
      • 2.1.6.1. Cán bộ thư viện
      • 2.1.6.2. Người dùng tin
  • 2.2. Bảo quản phục chế trong thư viện
    • 2.2.1. Sửa chữa cơ bản
      • 2.2.1.1. Sửa chữa tài liệu cũ nát
      • 2.2.1.2. Đóng bìa tài liệu
    • 2.2.2. Sửa chữa phục chế
    • 2.2.3. Chuyển dạng tài liệu
  • 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền của tài liệu và công tác bảo quản tài liệu trong các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
    • 2.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền của tài liệu
      • 2.3.1.1. Môi trường bảo quản tài liệu
        • Kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm
        • Về ánh sáng
        • Về chất lượng không khí
        • Sự lão hóa của tài liệu
    • 2.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bảo quản trong các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
      • 2.3.2.1. Chính sách bảo quản tài liệu trong thư viện
      • 2.3.2.2. Nguồn nhân lực bảo quản tài liệu
        • Cán bộ thư viện
        • Người dùng tin
      • 2.3.2.3. Cơ sở vật chất bảo quản và phục chế
        • Trụ sở và kho tài liệu
        • Trang thiết bị
      • 2.3.2.4. Kinh phí
  • 2.4. Đánh giá về thực trạng bảo quản tài liệu ở các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
    • 2.4.1. Ưu điểm
    • 2.4.2. Hạn chế
  • Tiểu kết
• Chương 3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo quản tài liệu trong các thư viện tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
  • 3.1. Nhóm giải pháp chung
    • 3.1.1. Xây dựng chính sách bảo quản
    • 3.1.2. Xây dựng kế hoạch bảo quản
    • 3.1.3. Xây dựng các tiêu chuẩn về bảo quản tài liệu
  • 3.2. Nhóm giải pháp cho bảo quản dự phòng
    • 3.2.1. Bố trí kho và sắp xếp tài liệu
    • 3.2.2. Công tác vệ sinh
    • 3.2.3. Phòng chống ẩm và các loài vật gây hại
    • 3.2.4. Lập phương án phòng chống an ninh và tai họa trong thư viện
      • Đối với vấn đề an ninh
      • Đối với hỏa hoạn
    • 3.2.5. Tăng cường giáo dục ý thức bảo quản tài liệu cho CBTV và NDT
      • 3.2.5.1. Giáo dục ý thức bảo quản tài liệu cho CBTV
      • 3.2.5.2. Giáo dục ý thức bảo quản tài liệu cho NDT
  • 3.3. Nhóm giải pháp cho bảo quản phục chế
    • 3.3.1. Kỹ thuật sửa chữa tài liệu
    • 3.3.2. Ứng dụng công nghệ hiện đại trong bảo quản phục chế tài liệu
  • 3.4. Nhóm giải pháp tăng cường các điều kiện cho công tác bảo quản tài liệu và đảm bảo độ bền của tài liệu
    • 3.4.1. Tăng cường các điều kiện cho công tác bảo quản tài liệu
      • 3.4.1.1. Cơ sở vật chất
      • 3.4.1.2. Kinh phí dành cho công tác bảo quản của thư viện
      • 3.4.1.3. Nâng cao trình độ bảo quản tài liệu của CBTV
    • 3.4.2. Tăng cường các điều kiện đảm bảo độ bền của tài liệu
  • Tiểu kết
• KẾT LUẬN