BẢO ĐẢM QUYỀN TIẾP CẬN NƯỚC SẠCH Ở NÔNG THÔN TỪ THỰC TIỄN CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
Luật Hiến pháp – Luật Hành chính
Luận án "Bảo đảm quyền tiếp cận nước sạch ở nông thôn từ thực tiễn các tỉnh đồng bằng Sông Hồng" của Trần Thị Xuân, thuộc ngành Luật Hiến pháp – Luật Hành chính, tập trung nghiên cứu một trong những quyền cơ bản của con người: quyền được tiếp cận nước sạch (QTCNS). Quyền này được cộng đồng quốc tế và Hiến pháp Việt Nam 2013 công nhận, nhằm bảo đảm sự tồn tại và phát triển bền vững của con người.
Đề tài nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bảo đảm QTCNS trong bối cảnh Việt Nam, dù có tài nguyên nước phong phú, nhưng vẫn đối mặt với thách thức về phân bố không đều, ô nhiễm môi trường, và tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước sạch còn thấp, đặc biệt tại vùng Đồng bằng Sông Hồng (ĐBSH). Mục tiêu quốc gia đặt ra là 100% dân số được sử dụng nước sạch vào năm 2020. Luận án đặt ra mục tiêu xác lập cơ sở lý luận, phân tích thực trạng bảo đảm QTCNS ở nông thôn ĐBSH từ năm 2010 đến nay và đề xuất các giải pháp nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững.
Nghiên cứu làm rõ các vấn đề lý luận về khái niệm, nội hàm, ý nghĩa và các yếu tố tác động đến QTCNS ở nông thôn dưới góc độ tiếp cận quyền. Các phương thức bảo đảm QTCNS chủ yếu thông qua cơ sở pháp lý và thiết chế tổ chức thực hiện cũng được phân tích. Luận án chỉ ra rằng, mặc dù QTCNS đã được ghi nhận trong pháp luật Việt Nam và các địa phương ĐBSH đã có nhiều nỗ lực, áp dụng linh hoạt các cơ chế để cải thiện khả năng tiếp cận, tính bền vững và công bằng trong tiếp cận nước, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về chất lượng thực thi, quản lý vận hành, huy động nguồn lực và nhận thức.
Để khắc phục những tồn tại này, luận án đề xuất các quan điểm định hướng dựa trên phát triển bền vững, tiếp cận quyền, xã hội hóa, tiếp cận cộng đồng và hội nhập quốc tế. Từ đó, đề tài đưa ra các giải pháp tổng thể bao gồm hoàn thiện khung pháp lý về QTCNS (như bảo đảm khả năng tiếp cận, tính bền vững, công bằng), nâng cao năng lực của các thiết chế tổ chức thực hiện, và tạo lập các điều kiện kinh tế, khoa học công nghệ, xã hội nhằm bảo vệ chất lượng nguồn nước đầu vào, khuyến khích sự tham gia của các thành phần kinh tế và nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy sự bền vững và hiệu quả trong việc bảo đảm QTCNS ở nông thôn.