Luận án Chính sách tiền tệ với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam: Bằng chứng từ mô hình DSGE

Tên luận án:

CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VỚI PHÂN PHỐI THU NHẬP KHU VỰC HỘ GIA ĐÌNH VIỆT NAM: BẰNG CHỨNG TỪ MÔ HÌNH DSGE

Ngành:

Tài chính Ngân hàng

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Chính sách tiền tệ với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam: Bằng chứng từ mô hình DSGE" nghiên cứu tác động phân phối của chính sách tiền tệ (CSTT) đối với bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam giai đoạn 1996 – 2021. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc nghiên cứu tác động của CSTT trong bối cảnh các nền kinh tế mới nổi, nơi thị trường tài chính chưa hoàn thiện có thể phóng đại tác động phân bổ của các biến động kinh tế vĩ mô, và mục tiêu hướng tới giảm bất bình đẳng thu nhập hộ gia đình.

Mục tiêu chính của luận án là đánh giá CSTT tác động đến phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam thông qua thu nhập, chi tiêu và bất bình đẳng, từ đó đưa ra bằng chứng khoa học và hàm ý chính sách. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính và định lượng, tổng hợp báo cáo từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Tổng cục Thống kê (GSO), Ngân hàng Thế giới (WB) và các tổ chức quốc tế khác. Đặc biệt, luận án thực nghiệm mô hình cân bằng tổng quát động ngẫu nhiên (DSGE) với 06 phương trình chính (bổ sung phương trình cung tiền M2 và hàm tiêu dùng hộ gia đình) và mô hình vector tự hồi quy (VAR) (bổ sung hệ số Gini, chỉ số bất ổn thương mại và bất ổn thế giới) trên bộ dữ liệu quý giai đoạn 1996Q1 – 2021Q4.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, điều hành CSTT của NHNN giai đoạn 1996-2021 đã dần định hình rõ nét, sử dụng linh hoạt các công cụ truyền thống và phối hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô khác, góp phần tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Về phân phối thu nhập, bất bình đẳng ở Việt Nam duy trì ở mức trung bình (hệ số Gini dao động 0,3-0,4) và có xu hướng thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, đặc biệt trong giai đoạn 2019-2021 nhờ các chính sách an sinh xã hội.

Các mô hình thực nghiệm khẳng định có tác động phân phối của CSTT đến thu nhập hộ gia đình. Một cú sốc CSTT thắt chặt (tăng lãi suất) làm giảm tiêu dùng hộ gia đình, giảm lạm phát, giảm tăng trưởng GDP và thu hẹp bất bình đẳng thu nhập trong ngắn hạn (2-3 quý đầu), sau đó tác động này dần tắt trong dài hạn (1-2 năm). Luận án khuyến nghị NHNN tiếp tục điều hành CSTT linh hoạt, thận trọng, cân nhắc chuyển sang điều hành theo mục tiêu lãi suất và quan tâm hơn đến tác động của CSTT đến bất bình đẳng thu nhập thông qua các chính sách kích thích sản xuất, hỗ trợ người nghèo và phát triển tài chính toàn diện.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI

  • 1.1. Tính cấp thiết của đề tài

  • 1.2. Mục tiêu nghiên cứu

    • 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
    • 1.2.2. Mục tiêu cụ thể

  • 1.3. Câu hỏi nghiên cứu

  • 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

    • 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu

  • 1.5. Phương pháp nghiên cứu

  • 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

  • 1.7. Thiết kế nghiên cứu

  • 1.8. Kết cấu của luận án

  • 1.9. Tóm tắt chương 1

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ, PHÂN PHỐI THU NHẬP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ truyền thống

    • 2.1.1. Khái niệm chính sách tiền tệ truyền thống
    • 2.1.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ truyền thống
    • 2.1.3. Truyền dẫn của chính sách tiền tệ truyền thống

  • 2.2. Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ phi truyền thống

    • 2.2.1. Khái niệm chính sách tiền tệ phi truyền thống
    • 2.2.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ phi truyền thống
    • 2.2.2.1. Công cụ cung cấp thanh khoản
    • 2.2.2.2. Công cụ mua tài sản quy mô lớn
    • 2.2.2.3. Công cụ định hướng chính sách
    • 2.2.2.4. Công cụ lãi suất âm
    • 2.2.2.5. Một số công cụ khác
    • 2.2.3. Truyền dẫn của chính sách tiền tệ phi truyền thống

  • 2.3. Cơ sở lý thuyết về phân phối thu nhập

    • 2.3.1. Các thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
    • 2.3.1.1. Đường cong Lorenz
    • 2.3.1.2. Hệ số Gini
    • 2.3.2. Lý thuyết về phân phối thu nhập

  • 2.4. Tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình

  • 2.5. Các cơ sở lý thuyết về mô hình nghiên cứu

    • 2.5.1. Mô hình cân bằng tổng quát theo Lý thuyết chu kỳ kinh doanh
    • 2.5.2. Mô hình cân bằng tổng quát theo Lý thuyết Tân cổ điển
    • 2.5.3. Mô hình tự hồi quy theo véc tơ

  • 2.6. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan về chính sách tiền tệ với phân phối thu nhập hộ gia đình và mô hình DSGE áp dụng tại Việt Nam

    • 2.6.1. Các nghiên cứu nước ngoài
    • 2.6.2. Các nghiên cứu trong nước
    • 2.6.3. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu trước và khoảng trống nghiên cứu

  • 2.7. Tóm tắt chương 2

• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Mô hình DSGE đề xuất

  • 3.2. Mô hình thực nghiệm VAR

  • 3.3. Dữ liệu nghiên cứu

  • 3.4. Phương pháp nghiên cứu

  • 3.5. Quy trình nghiên cứu

  • 3.6. Tóm tắt chương 3

• CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1. Tổng quan về điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 1996 – 2021

    • 4.1.1. Điều hành chính sách tiền tệ truyền thống
    • 4.1.2. Điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống

  • 4.2. Tổng quan về phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam giai đoạn 1996 – 2021

  • 4.3. Phân tích và thảo luận kết quả từ các mô hình thực nghiệm

    • 4.3.1. Thống kê mô tả
    • 4.3.2. Kiểm định tính dừng của dữ liệu
    • 4.3.3. Phản ứng khu vực hộ gia đình Việt Nam đối với cú sốc chính sách tiền tệ: Tiếp cận từ mô hình DSGE
    • 4.3.4. Tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam: Mô hình thực nghiệm VAR
    • 4.3.5. Dự báo các biến số vĩ mô giai đoạn 2022 – 2025

  • 4.4. Tóm tắt chương 4

• CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý CHÍNH SÁCH

  • 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của luận án

  • 5.2. Hàm ý chính sách và khuyến nghị

  • 5.3. Hạn chế nghiên cứu

  • 5.4. Tóm tắt chương 5