Tên luận án:
AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG CỦA VIỆT NAM
Ngành:
Kinh tế chính trị
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung nghiên cứu an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường của Việt Nam, một vấn đề ngày càng cấp thiết đối với sự phát triển bền vững của quốc gia. An ninh tài chính là một bộ phận của an ninh quốc gia, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, chính trị và an ninh quân sự. Trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập và toàn cầu hóa, Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức do lĩnh vực tài chính còn khiếm khuyết, tiềm ẩn rủi ro, quy mô thị trường nhỏ, hạ tầng và môi trường pháp lý chưa đồng bộ, dẫn đến các lỗ hổng an ninh tài chính.
Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn về an ninh tài chính, phân tích, đánh giá thực trạng tại Việt Nam giai đoạn 2011-2021 và đề xuất các giải pháp đảm bảo an ninh tài chính đến năm 2030. Các nhiệm vụ chính bao gồm tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan, xây dựng khung lý luận về an ninh tài chính (khái niệm, sự cần thiết, nội dung, tiêu chí đánh giá, nhân tố ảnh hưởng, kinh nghiệm quốc tế), phân tích thực trạng của Việt Nam và đề xuất quan điểm, giải pháp.
Đối tượng nghiên cứu là an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường, bao gồm việc đảm bảo môi trường tài chính ổn định, lành mạnh, phân bổ nguồn lực hiệu quả; nâng cao năng lực quản lý, phòng ngừa rủi ro; và hình thành cơ chế hấp thụ, chống đỡ cú sốc. Phạm vi nghiên cứu là an ninh tài chính quốc gia (tầm vĩ mô) của Việt Nam, tập trung vào giai đoạn 2011 đến nay và định hướng tới năm 2030. Luận án được xây dựng trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kế thừa các quan điểm của các nhà kinh tế học và tổ chức quốc tế, cùng với việc quán triệt đường lối của Đảng và Nhà nước, sử dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành kinh tế chính trị.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc xây dựng khung lý luận rõ ràng hơn về an ninh tài chính, phân tích đánh giá khách quan thực trạng an ninh tài chính Việt Nam giai đoạn 2011-2021, làm rõ bối cảnh trong nước và quốc tế tác động, từ đó đề xuất 5 quan điểm và 4 nhóm giải pháp chiến lược đến năm 2030.
Mục lục chi tiết:
- Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
- 1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VÀ NGOÀI NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
- 1.1.1. Những công trình nghiên cứu bàn về khái niệm, nội dung, các nhân tố ảnh hưởng tới an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 1.1.2. Những công trình nghiên cứu bàn về khung khổ và các tiêu chí đánh giá an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 1.1.3. Những công trình nghiên cứu đánh giá thực tế tình hình an ninh tài chính ở Việt Nam và một số quốc gia trong điều kiện kinh tế thị trường
- 1.2. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
- 1.2.1. Đánh giá chung các kết quả nghiên cứu đã công bố
- 1.2.2. Khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án
- Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
- 2.1. KHÁI NIỆM VÀ SỰ CẦN THIẾT ĐẢM BẢO AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
- 2.1.1. Khái niệm an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.1.1.1. Một số quan niệm về an ninh tài chính
- 2.1.1.2. Khái niệm của luận án về an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.1.2. Sự cần thiết phải đảm bảo an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.2. NỘI DUNG, TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
- 2.2.1. Nội dung của an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.2.1.1. Đảm bảo môi trường để các quan hệ tài chính được diễn ra một cách ổn định, lành mạnh, các nguồn lực được phân bổ hiệu quả, minh bạch, đáp ứng nhu cầu của các chủ thể trong nền kinh tế.
- 2.2.1.2. Nâng cao năng lực quản lý, phòng ngừa rủi ro của cơ quan quản lý và các định chế tài chính
- 2.2.1.3. Hình thành và xác lập cơ chế hấp thụ hoặc chống đỡ trước các cú sốc kinh tế nói chung
- 2.2.2. Các tiêu chí đánh giá về an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.2.2.1. Các tiêu chí đánh giá mức độ ổn định, lành mạnh tài chính và hiệu quả trong phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế
- 2.2.2.2. Các tiêu chí đánh giá năng lực quản lý, phòng ngừa rủi ro của cơ quan quản lý và các định chế tài chính
- 2.2.2.3. Các tiêu chí đánh giá khả năng hấp thụ, chống đỡ các cú sốc
- 2.2.3. Các nhân tố ảnh tới an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.2.3.1. Các nhân tố bên trong hệ thống tài chính
- 2.2.3.2. Các nhân tố bên ngoài
- 2.3. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ ĐẢM BẢO AN NINH TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
- 2.3.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia về đảm bảo an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- 2.3.2. Bài học rút ra cho Việt Nam về đảm bảo an ninh tài chính trong điều kiện kinh tế thị trường
- Chương 3: THỰC TRẠNG AN NINH TÀI CHÍNH CỦA VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG GIAI ĐOẠN 2011-2021
- 3.1. KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH CỦA VIỆT NAM
- 3.1.1. Các định chế tài chính
- 3.1.1.1. Các tổ chức tín dụng
- 3.1.1.2. Các tổ chức tài chính khác
- 3.1.2. Thị trường và các công cụ tài chính
- 3.1.2.1. Thị trường tiền tệ liên ngân hàng
- 3.1.2.2. Thị trường tín dụng
- 3.1.2.3. Thị trường chứng khoán
- 3.1.3. Hạ tầng tài chính
- 3.1.3.1. Hệ thống pháp luật và quản lý nhà nước
- 3.1.3.2. Tổ chức bộ máy và cơ chế giám sát, thực thi
- 3.1.3.3. Hạ tầng về thông tin
- 3.1.3.4. Hệ thống thanh toán và hỗ trợ giao dịch
- 3.2. TÌNH HÌNH AN NINH TÀI CHÍNH CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2021
- 3.2.1. Thực trạng về tính ổn định, lành mạnh tài chính và hiệu quả trong phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế
- 3.2.1.1. Thực trạng về tính ổn định, lành mạnh tài chính
- 3.2.1.2. Thực trạng về tính hiệu quả trong phân bổ nguồn lực
- 3.2.2. Thực trạng về nâng cao khả năng quản lý, phòng ngừa rủi ro của cơ quan quản lý và các định chế tài chính
- 3.2.2.1. Quản lý, phòng ngừa rủi ro trong lĩnh vực ngân hàng
- 3.2.2.2. Quản lý, phòng ngừa rủi ro trong lĩnh vực bảo hiểm
- 3.2.2.3. Quản lý, phòng ngừa rủi ro trong lĩnh vực chứng khoán
- 3.2.3. Thực trạng về khả năng hấp thụ, chống đỡ các cú sốc
- 3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ AN NINH TÀI CHÍNH CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2021
- 3.3.1. Những kết quả đạt được
- 3.3.1.1. Về tính ổn định, lành mạnh tài chính và hiệu quả phân bổ nguồn lực
- 3.3.1.2. Về năng lực quản lý, phòng ngừa rủi ro
- 3.3.1.3. Về khả năng hấp thụ và chống đỡ trước các cú sốc
- 3.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
- 3.3.2.1. Về tính ổn định, lành mạnh tài chính và hiệu quả phân bổ nguồn lực
- 3.3.2.2. Về năng lực quản lý, phòng ngừa rủi ro
- 3.3.2.3. Về khả năng hấp thụ và chống đỡ các cú sốc
- 3.3.2.3. Giải pháp về hoàn thiện cơ chế hấp thụ và chống đỡ các cú sốc
- 3.3.2.4. Giải pháp thiết lập nền tảng tài chính số và phát triển hạ tầng tài chính hiện đại trong điều kiện cách mạng công nghiệp 4.0
- Chương 4: BỐI CẢNH, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO AN NINH TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030
- 4.1. BỐI CẢNH TRONG NƯỚC VÀ QUỐC TẾ TÁC ĐỘNG TỚI AN NINH TÀI CHÍNH CỦA VIỆT NAM
- 4.1.1. Bối cảnh trong nước
- 4.1.2. Bối cảnh quốc tế
- 4.2. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO AN NINH TÀI CHÍNH CỦA VIỆT NAM TỚI NĂM 2030
- 4.2.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao tính ổn định, lành mạnh tài chính và hiệu quả phân bổ nguồn lực
- 4.2.2.2. Nhóm giải nâng cao năng lực quản lý, phòng ngừa rủi ro
- KẾT LUẬN