Luận án Ẩm thực người Việt gắn với du lịch ở tỉnh Bến Tre hiện nay

Tên luận án:

ẨM THỰC NGƯỜI VIỆT GẮN VỚI DU LỊCH Ở TỈNH BẾN TRE HIỆN NAY

Ngành:

NHÂN HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án là bản tóm tắt luận án tiến sĩ Nhân học, tập trung nghiên cứu về ẩm thực của người Việt và vai trò của ẩm thực trong hoạt động du lịch tại tỉnh Bến Tre. Đề tài xuất phát từ nhận thức về ẩm thực là nhu cầu thiết yếu và mang giá trị văn hóa sâu sắc, đồng thời là sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù, chiếm hơn 1/3 tổng chi tiêu du lịch. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, ẩm thực đóng vai trò quan trọng trong quảng bá văn hóa và hình ảnh quốc gia. Tuy nhiên, việc khai thác các giá trị văn hóa ẩm thực để phát triển du lịch ở Việt Nam nói chung và Bến Tre nói riêng vẫn chưa đạt hiệu quả cao, chưa tương xứng với tiềm năng.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trình bày các món ăn, đồ uống truyền thống và đặc trưng ẩm thực của người Việt ở Bến Tre, đánh giá thực trạng sử dụng và phát huy ẩm thực như tài nguyên du lịch, từ đó đề xuất các khuyến nghị và giải pháp nhằm bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững cho tỉnh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các món ăn, thức uống, đặc trưng ẩm thực của người Việt tại Thành phố Bến Tre và huyện Châu Thành, cũng như việc khai thác giá trị ẩm thực trong phát triển du lịch địa phương.

Luận án đã hệ thống hóa các khái niệm lý luận về ẩm thực, văn hóa ẩm thực và mối quan hệ với du lịch; phân tích sự ảnh hưởng của môi trường tự nhiên, xã hội đến ẩm thực và quá trình biến đổi của nó. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng ẩm thực Bến Tre mang đặc tính phong phú về nguyên liệu, chế biến đơn giản nhưng độc đáo về hương vị (cay, ngọt, béo ngậy nước cốt dừa), không gian thưởng thức mở và ứng xử phóng khoáng. Du lịch ẩm thực ở Bến Tre có tiềm năng lớn nhưng hiện tại mới chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho các sản phẩm du lịch chính, chưa được khai thác chuyên nghiệp, còn nhiều hạn chế về công tác bảo tồn, xúc tiến, truyền thông và nhận thức. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp và khuyến nghị cụ thể cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bến Tre, cũng như các doanh nghiệp và cộng đồng địa phương, nhằm phát huy tối đa giá trị văn hóa ẩm thực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và giữ gìn bản sắc văn hóa vùng.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.1.1. Các nghiên cứu về ẩm thực
      • 1.1.1.2. Các nghiên cứu về ẩm thực trong du lịch
      • 1.1.1.3. Các nghiên cứu Nhân học về du lịch
    • 1.1.2. Nghiên cứu trong nước
      • 1.1.2.1. Các nghiên cứu về ẩm thực và ẩm thực trong du lịch
      • 1.1.2.2. Các nghiên cứu về du lịch
      • 1.1.2.3. Các nghiên cứu về Bến Tre
    • 1.1.3. Một số nhận xét chung về tổng quan tài liệu liên quan đến luận án
  • 1.2. Một số khái niệm cơ bản, cơ sở lý thuyết và cách tiếp cận
    • 1.2.1. Các khái niệm cơ bản
      • 1.2.1.1. Ẩm thực và văn hoá ẩm thực
      • 1.2.1.2. Du lịch và các hoạt động du lịch
      • 1.2.1.3. Văn hoá du lịch và du lịch văn hoá
      • 1.2.1.4. Du lịch ẩm thực
      • 1.2.1.5. Tài nguyên du lịch
      • 1.2.1.6. Sản phẩm du lịch
    • 1.2.2. Mối quan hệ giữa văn hoá ẩm thực với hoạt động du lịch
    • 1.2.3. Cơ sở lý thuyết và cách tiếp cận
  • 1.3. Địa bàn nghiên cứu
    • 1.3.1. Địa giới và không gian văn hoá
    • 1.3.2. Thành phần dân tộc và phân bố dân cư

• Chương 2. ẨM THỰC NGƯỜI VIỆT Ở TỈNH BẾN TRE

  • 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội và văn hóa Bến Tre trong mối quan hệ với ẩm thực
    • 2.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
    • 2.1.2. Đặc điểm văn hóa, xã hội
  • 2.2. Ẩm thực của người Việt ở Bến Tre
    • 2.2.1. Các món ăn
      • 2.2.1.1. Món ăn thường ngày
      • 2.2.1.2. Món ăn ngày lễ Tết
      • 2.2.1.3. Món ăn bổ dưỡng và trị bệnh
      • 2.2.1.4. Món ăn chay
    • 2.2.2. Thức uống
  • 2.3. Đặc trưng ẩm thực Bến Tre
    • 2.3.1. Nguồn nguyên liệu
    • 2.3.2. Cách chế biến
    • 2.3.3. Màu sắc, hương vị
    • 2.3.4. Khẩu vị
    • 2.3.5. Không gian thưởng thức và ứng xử trong ăn uống
  • 2.4. Ẩm thực Bến Tre trong không gian văn hoá ẩm thực đồng bằng Sông Cửu Long
    • 2.4.1. Nét tương đồng và đặc trưng của ẩm thực người Việt ở Bến Tre với ẩm thực đồng bằng Sông Cửu Long
      • 2.4.1.1. Nét tương đồng của ẩm thực Bến Tre với ẩm thực đồng bằng Sông Cửu Long
      • 2.4.1.2. Đặc trưng của ẩm thực Bến Tre với ẩm thực đồng bằng Sông Cửu Long
    • 2.4.2. Những biến đổi của ẩm thực truyền thống

• Chương 3. THỰC TRẠNG KHAI THÁC ẨM THỰC VỚI DU LỊCH Ở TỈNH BẾN TRE

  • 3.1. Đôi nét về du lịch Bến Tre
    • 3.1.1. Đầu tư phát triển du lịch
    • 3.1.2. Sức thu hút khách du lịch
    • 3.1.3. Các sản phẩm du lịch
    • 3.1.4. Khai thác tài nguyên du lịch văn hoá
    • 3.1.5. Marketing, quảng bá du lịch Bến Tre
      • 3.1.5.1. Marketing, quảng bá du lịch qua các hội chợ triển lãm
      • 3.1.5.2. Marketing, quảng bá du lịch qua các lễ hội ẩm thực
      • 3.1.5.3. Marketing, quảng bá du lịch qua mạng Internet
      • 3.1.5.4 Maketing, quảng bá du lịch qua các hoạt động khác
  • 3.2. Các cơ sở kinh doanh ẩm thực
  • 3.3. Ẩm thực trong du lịch
  • 3.4. Quà lưu niệm ẩm thực và sử dụng thực phẩm hữu cơ
  • 3.5. Đánh giá thực trạng khai thác ẩm thực gắn với du lịch Bến Tre
    • 3.5.1. Đánh giá của các bên liên quan
      • 3.5.1.1. Đánh giá của các nhà nghiên cứu, chuyên gia
      • 3.5.1.2. Đánh giá của doanh nghiệp du lịch
      • 3.5.1.3. Đánh giá của người dân địa phương
      • 3.5.1.4. Đánh giá của khách du lịch
    • 3.5.2. Đánh giá chung
      • 3.5.2.1. Những điểm mạnh và nguyên nhân
      • 3.5.2.2. Hạn chế và nguyên nhân
  • 3.6. Vai trò của ẩm thực đối với đời sống và phát triển du lịch
    • 3.6.1. Động lực thu hút du khách của điểm đến du lịch
    • 3.6.2. Phát triển kinh tế địa phương
    • 3.6.3. Giữ gìn bản sắc văn hoá địa phương – vùng

• Chương 4. GIẢI PHÁP PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ ẨM THỰC VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở TỈNH BẾN TRE

  • 4.1. Cơ sở đề xuất giải pháp khai thác giá trị ẩm thực phát triển du lịch Bến Tre
    • 4.1.1. Chiến lược của Chính Phủ và Chương trình hành động của Bến Tre
    • 4.1.2. Đề xuất của nhà nghiên cứu và chuyên gia ẩm thực
    • 4.1.3. Đề xuất của các doanh nghiệp
    • 4.1.4. Đề xuất của khách du lịch
    • 4.1.5. Đề xuất của người dân địa phương
  • 4.2. Đề xuất giải pháp khai thác và phát huy giá trị ẩm thực với phát triển du lịch Bến Tre
    • 4.2.1. Đề xuất với Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch
      • 4.2.1.1. Xây dựng và triển khai Đề án tăng cường khai thác và phát huy giá trị của văn hóa ẩm thực người Việt ở Bến Tre
      • 4.2.1.2. Nghiên cứu hệ thống hóa các món ăn, đồ uống đặc sắc
    • 4.2.2. Đề xuất với Uỷ ban nhân dân tỉnh Bến Tre
      • 4.2.2.1. Phát triển nguồn nhân lực khai thác và phát huy giá trị của văn hóa ẩm thực người Việt cho phát triển du lịch Bến Tre
      • 4.2.2.2. Xây dựng phát triển thương hiệu ẩm thực người Việt ở Bến Tre
    • 4.2.3. Đề xuất với Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Bến Tre
      • 4.2.3.1. Tăng cường quảng bá, xúc tiến văn hóa ẩm thực người Việt ở Bến Tre
      • 4.2.3.2. Xây dựng hệ thống và tiêu chí quản lý và kiểm tra mạng lưới các cơ sở ăn uống du lịch và nâng cao nhận thức của cộng đồng, trách nhiệm xã hội trong việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, chất lượng và thương hiệu ẩm thực Việt
      • 4.2.3.3. Tăng cường nghiên cứu, lồng ghép hoặc xây dựng hệ thống các sản phẩm du lịch ẩm thực độc lập phục vụ nhu cầu đa dạng của khách du lịch
  • 4.3. Một số khuyến nghị để thực hiện được các giải pháp
    • 4.3.1. Khuyến nghị với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
    • 4.3.2. Khuyến nghị với địa phương
    • 4.3.3. Khuyến nghị với các doanh nghiệp