HIỆU QUẢ TRUYỀN THÔNG TÍCH CỰC CAN THIỆP CHẾ ĐỘ ĂN CẢI THIỆN TÌNH TRẠNG RỐI LOẠN LIPID MÁU Ở NGƯỜI CAO TUỔI TẠI NÔNG THÔN - THÁI BÌNH
Dinh dưỡng
Luận án "Hiệu quả truyền thông tích cực can thiệp chế độ ăn cải thiện tình trạng rối loạn lipid máu ở người cao tuổi tại nông thôn - Thái Bình" của Trần Đình Thoan, thuộc chuyên ngành Dinh dưỡng (Mã số: 9720401), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Ts. Bs. Lê Bạch Mai và Ts. Bs. Nguyễn Hồng Sơn, được thực hiện tại Hà Nội năm 2021.
Nghiên cứu tập trung vào vấn đề rối loạn chuyển hóa lipid máu (RLCHLM), một yếu tố nguy cơ chính của bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch, đặc biệt phổ biến ở người cao tuổi. Tình trạng này có liên quan mật thiết đến các yếu tố như khẩu phần ăn dư thừa chất béo, thói quen sinh hoạt (hút thuốc, lạm dụng bia rượu, ít hoạt động thể lực) và tuổi tác. Mục tiêu chính của đề tài là xác định tỷ lệ RLCHLM và một số yếu tố liên quan ở người cao tuổi (60-74 tuổi) tại nông thôn Thái Bình năm 2016, đồng thời đánh giá hiệu quả của biện pháp truyền thông tích cực và can thiệp chế độ ăn trong việc cải thiện tình trạng này.
Đề tài đóng góp bộ số liệu khoa học quan trọng về thực trạng RLCHLM máu và các yếu tố nguy cơ ở người cao tuổi tại Thái Bình, một vấn đề ít được nghiên cứu trong nước. Phương pháp truyền thông tích cực, với sự tham gia của cộng đồng, được nhấn mạnh là loại hình can thiệp đặc hiệu trong phòng chống các bệnh không lây nhiễm.
Nghiên cứu được tiến hành tại 04 xã thuộc 02 huyện Vũ Thư và Kiến Xương, Thái Bình từ tháng 5 đến tháng 12 năm 2016. Thiết kế nghiên cứu bao gồm mô tả cắt ngang có phân tích và can thiệp cộng đồng có đối chứng. Cỡ mẫu cho nghiên cứu mô tả là 829 đối tượng và cho nghiên cứu can thiệp là 125 đối tượng. Các kỹ thuật thu thập số liệu bao gồm phỏng vấn, đo nhân trắc, huyết áp, xét nghiệm máu và điều tra khẩu phần 24 giờ, cùng với triển khai phương pháp truyền thông tích cực lấy người dân làm trung tâm. Số liệu được xử lý bằng phần mềm EpiData 3.1 và SPSS 16.0.
Kết quả ban đầu cho thấy tỷ lệ nữ giới tham gia nghiên cứu cao hơn nam (59% so với 41%). Nhóm tuổi 65-69 có tỷ lệ tham gia cao nhất (39,9%), đa số có trình độ THCS (48,4%) và làm nông dân (74,3%). Tỷ lệ rối loạn chuyển hóa lipid máu chung là 65,9%. Tỷ lệ này tăng theo tuổi, cao nhất ở nhóm 70-74 tuổi (86,1%) và thấp nhất ở nhóm 60-64 tuổi (52,1%) (p<0,01). Tỷ lệ RLCHLM ở nữ (69,0%) cũng cao hơn nam (61,2%) (p<0,05).
Một số hạn chế của nghiên cứu là chỉ giới hạn ở nhóm tuổi 60-74, việc giám sát chế độ ăn gặp khó khăn do ý thức tự giác, kinh phí hạn hẹp, đối tượng có thể sử dụng thuốc điều trị RLCHLM trong quá trình can thiệp và thời gian can thiệp ngắn (6 tháng) với cỡ mẫu can thiệp tương đối nhỏ.