Luận án Chính sách tự chủ đại học đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập ở Việt Nam

Tên luận án:

Chính sách tự chủ đại học đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập ở Việt Nam

Ngành:

Quản lý kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu "Chính sách tự chủ đại học đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập ở Việt Nam" nhằm đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện chính sách này đến năm 2025, tầm nhìn 2035. Đề tài xuất phát từ thực trạng chính sách tự chủ đại học tại Việt Nam, dù đã có gần 20 năm triển khai, vẫn còn nhiều bất cập, thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật, gây cản trở sự phát triển của hệ thống giáo dục đại học công lập.

Nghiên cứu đặt ra các mục tiêu cụ thể như hệ thống hóa lý luận về chính sách tự chủ, khảo sát thực trạng, phân tích ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân, đồng thời khảo cứu kinh nghiệm quốc tế. Luận án xác định chính sách tự chủ đại học bao gồm bốn phân hệ chính: tự chủ về bộ máy, tài chính, học thuật/đào tạo và nhân sự.

Qua khảo sát, luận án chỉ ra nhiều bất cập trong từng phân hệ. Về bộ máy, có sự không thống nhất giữa các quy định về vai trò của Hội đồng trường và Đảng ủy. Về tài chính, thiếu quy định rõ ràng về định giá tài sản công, quy trình phức tạp trong sử dụng tài sản công cho các hoạt động dịch vụ, và mức học phí cao gây gánh nặng cho người học. Về học thuật, lo ngại về sự mất cân đối chỉ tiêu tuyển sinh và cần quy định rõ ràng hơn về thời gian đào tạo. Về nhân sự, tồn tại sự không công bằng trong sử dụng lao động giữa trường công lập và tư thục, cùng với việc thiếu hướng dẫn cụ thể về tỷ lệ giảng viên cơ hữu và thách thức trong việc giữ chân giảng viên chất lượng cao do vấn đề thu nhập.

So sánh với các quốc gia theo mô hình nhà nước quản lý giáo dục đại học (Đức, Pháp, Trung Quốc), luận án nhận thấy mô hình quản lý giáo dục đại học của Việt Nam là sự kết hợp giữa giám sát nhà nước và mô hình Xô Viết, dẫn đến những điểm tương đồng và khác biệt trong các phân hệ tự chủ. Kết quả phân tích hồi quy cho thấy cả bốn trụ cột tự chủ đều có mối quan hệ tích cực với tự chủ đại học, trong đó tự chủ tài chính và học thuật có tác động đáng kể, còn tự chủ bộ máy và nhân sự được đánh giá thấp hơn do những bất cập.

Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp toàn diện. Về quan điểm, cần định hướng tự chủ đại học theo xu hướng quốc tế, với vai trò đồng hành của Nhà nước trong hỗ trợ tài chính, tín dụng sinh viên và kiểm soát hoạt động. Các giải pháp cụ thể bao gồm sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến Hội đồng trường, tài sản công, học phí, tuyển sinh, thời gian đào tạo và chính sách nhân sự, đảm bảo tính thống nhất, công bằng và hiệu quả, nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục đại học công lập ở Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2035.