Luận án Hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với Nhà nước ở Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

Lý luận và Lịch sử Nhà nước và pháp luật

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với Nhà nước ở Việt Nam hiện nay" của Hoàng Thị Thúy Hằng tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Từ khi thành lập vào tháng 3/1930 và đặc biệt từ tháng 8/1945, Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) luôn giữ vai trò lãnh đạo và là đảng cầm quyền, được Hiến pháp 2013 (Điều 4) và các văn bản pháp luật khác đảm bảo về mặt pháp lý.

Tuy nhiên, cơ sở pháp lý hiện hành về sự lãnh đạo của ĐCSVN đối với Nhà nước Việt Nam (NNVN) còn hạn chế, chủ yếu mang tính định hướng, nguyên tắc và chưa được cụ thể hóa đầy đủ bằng các quy phạm pháp luật. Điều này dẫn đến những bất cập như Đảng bao biện, làm thay Nhà nước hoặc Nhà nước trông chờ, ỷ lại sự lãnh đạo của Đảng, tạo cơ sở cho các luận điểm chống phá. Do đó, việc hoàn thiện cơ sở pháp lý này là cần thiết nhằm triển khai Hiến pháp 2013, xây dựng cơ chế bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng và nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong điều kiện hiện nay.

Mục đích của luận án là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng cơ sở pháp lý, xác lập nội hàm và đề xuất các giải pháp khả thi để hoàn thiện hệ thống này. Luận án đã xây dựng được cơ sở lý luận, xác lập khái niệm cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng, đánh giá thực trạng với những thành tựu và hạn chế, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện phù hợp với Hiến pháp 2013, trong đó có giải pháp cơ bản là xây dựng Luật về ĐCSVN.

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm phong phú thêm kiến thức lý luận về cơ sở pháp lý và hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của ĐCSVN đối với NNVN, cung cấp tài liệu tham khảo cho các nhà hoạt động thực tiễn trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật về ĐCSVN, hướng tới xây dựng NNPQ XHCN ở Việt Nam một cách hiệu quả và bền vững. Luận án đề xuất ba giải pháp chính: đổi mới tư duy chính trị-pháp lý, hoàn thiện quy định pháp luật về ĐCSVN (bao gồm khả năng ban hành một đạo luật về Đảng), và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng cũng như năng lực tiếp nhận, chấp hành của Nhà nước.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài Luận án
  • 4. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu của Luận án
  • 5. Những điểm mới của Luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN

  • 1.1. Các công trình nghiên cứu về sự cần thiết phải có đảng chính trị cầm quyền, đảng lãnh đạo đối với nhà nước ở các quốc gia hiện nay
  • 1.2. Các công trình nghiên cứu về tính tất yếu, chức năng, nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam.
  • 1.3. Các công trình nghiên cứu phải hoàn thiện, quan điểm và giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
  • 1.4. Khái quát những vấn đề đã thống nhất và những vấn đề bỏ ngỏ, tranh luận
    • 1.4.1. Các vấn đề đã thống nhất
    • 1.4.2. Các vấn đề còn bỏ ngỏ hoặc tranh luận

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 2.1. TÍNH TẤT YẾU, NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY
    • 2.1.1. Đảng Cộng sản Việt Nam là một đảng chính trị cầm quyền
    • 2.1.2. Tính tất yếu của sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
    • 2.1.3. Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam hiện nay
  • 2.2. CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY
    • 2.2.1. Khái niệm cơ sở pháp lý và sự cần thiết phải xây dựng cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
    • 2.2.2. Nội dung, hình thức của cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
  • 2.3. HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
    • 2.3.1. Khái niệm và sự cần thiết phải hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
    • 2.3.2. Mục tiêu và nguyên tắc hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
    • 2.3.3. Chủ thể, nội dung, hình thức và phương pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam

• Chương 3: THỰC TRẠNG CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 3.1. CÁC QUY ĐỊNH TRONG HIẾN PHÁP VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
    • Các quy định trong Hiến pháp năm 1946
    • Các quy định trong Hiến pháp năm 1959
    • Các quy định trong Hiến pháp năm 1980
    • Các quy định trong Hiến pháp năm 1992
    • Các quy định trong Hiến pháp năm 2013
  • 3.2. CÁC QUY ĐỊNH TRONG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT KHÁC VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
    • 3.2.1. Các quy định về phạm vi, mức độ, tính chất các lĩnh vực công tác của Nhà nước mà Đảng lãnh đạo
      • Đối với việc lãnh đạo công tác tổ chức bộ máy Nhà nước
      • Đối với công tác lập pháp; hành pháp và tư pháp
    • 3.2.2. Các quy định về những chức danh, vị trí trong bộ máy cơ quan nhà nước mà Đảng Cộng sản Việt Nam giới thiệu người của Đảng Cộng sản Việt Nam đảm nhiệm
  • 3.3. KINH NGHIỆM XÁC LẬP CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CHÍNH TRỊ ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
    • 3.4.1. Tại các quốc gia có thể chế chính trị đa đảng
    • 3.4.2. Việc xác lập cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản tại Trung Quốc

• Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 4.1. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
    • 4.1.1. Nhận thức của cán bộ, đảng viên về tính cần thiết của việc hoàn thiện
    • 4.1.2. Sự ổn định về chính trị
    • 4.1.3. Sự phát triển về kinh tế - xã hội
  • 4.2. QUAN ĐIỂM VỀ HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
    • 4.2.1. Việc hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam nhằm góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; phát huy quyền làm chủ của người dân đi đôi với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Đảng và Nhà nước trong điều kiện một Đảng cầm quyền lãnh đạo Nhà nước và xã hội
    • 4.2.2. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam nhằm tạo ra cơ chế bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa một cách hiệu quả trong điều kiện hiện nay
    • 4.2.3. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước phải đảm bảo đúng các quy định pháp luật về xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhằm tạo ra cơ sở pháp lý hoàn thiện hơn so với hiện nay, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền, hội nhập quốc tế
  • 4.3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
    • 4.3.1. Đổi mới tư duy chính trị- pháp lý về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
    • 4.3.2. Hoàn thiện các quy định pháp luật về Đảng Cộng sản Việt Nam, trong đó có các quy định về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Việt Nam
    • 4.3.3. Nâng cao hơn nữa năng lực lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và năng lực tiếp nhận và chấp hành sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam của Nhà nước Việt Nam
• Kết luận
• Danh mục tài liệu tham khảo