Luận án Hoàn thiện chính sách thu ngân sách nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản tại Việt Nam

Tên luận án:

Hoàn thiện chính sách thu ngân sách nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản tại Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu sự cấp thiết của việc hoàn thiện chính sách thu ngân sách nhà nước (NSNN) đối với hoạt động khai thác khoáng sản tại Việt Nam. Dựa trên Luật Quản lý, Sử dụng tài sản công năm 2017, tài nguyên khoáng sản được xác định là tài sản công do Nhà nước quản lý. Thu NSNN từ khoáng sản là một công cụ tài chính thiết yếu, thể hiện vai trò sở hữu và quản lý của Nhà nước đối với tài nguyên quốc gia. Các khoản thu chính bao gồm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế bảo vệ môi trường, tiền thuê đất, thuế tài nguyên (được coi là khoản thu điều tiết cơ bản), và phí bảo vệ môi trường khai thác khoáng sản.

Nghiên cứu này trở nên cấp thiết do chính sách thu hiện hành còn tồn tại nhiều vướng mắc cả về mặt lý luận và thực tiễn. Về lý luận, các công bố về mục tiêu chính sách chưa rõ ràng, các nghiên cứu chưa bao quát toàn diện các loại thuế liên quan ngoài thuế tài nguyên, và thiếu nghiên cứu hệ thống về các loại phí. Về thực tiễn, còn nhiều hạn chế trong các quy định pháp luật về đối tượng, thuế suất, phương pháp tính thuế tài nguyên, cũng như tiền cấp quyền và phí bảo vệ môi trường.

Mục tiêu tổng quát của luận án là phát triển và bổ sung cơ sở lý luận về chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách này tại Việt Nam. Luận án nghiên cứu các chính sách thu NSNN liên quan đến khai thác khoáng sản, bao gồm cả các khoản thu riêng (thuế tài nguyên, phí BVMT, tiền cấp quyền) và các khoản thu chung (thuế GTGT, thuế xuất khẩu, thuế TNDN). Phạm vi nghiên cứu thực trạng kéo dài từ năm 2009 đến 2023, với các đề xuất giải pháp đến năm 2030 và tầm nhìn 2035, có tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc bổ sung và phát triển khung lý thuyết về khoáng sản và chính sách thu NSNN, làm rõ thực trạng, ưu nhược điểm của công tác thu ngân sách tại Việt Nam, và đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả của chính sách. Luận án đã đánh giá tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước, hoàn thiện lý luận về chính sách thu NSNN, và đưa ra đánh giá toàn diện thực trạng chính sách tại Việt Nam. Từ đó, luận án đề xuất các nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách và giải pháp điều kiện để tổ chức thực thi hiệu quả, tập trung vào việc điều chỉnh mục tiêu, quan điểm, và các công cụ pháp luật như căn cứ tính thuế, thuế suất, mức thu phí và đối tượng điều chỉnh.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
  • 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Câu hỏi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 6. Những đóng góp mới của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. Những công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về chính sách thu NSNN nói chung đối với khai thác khoáng sản
    • 1.1.2. Những nghiên cứu về các khoản thu cụ thể đối với hoạt động khai thác khoáng sản
  • 1.2. Đánh giá chung về kết quả nghiên cứu đã công bố
  • 1.3. Khoảng trống nghiên cứu

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN

  • 2.1. Cơ sở lý luận về khoáng sản và khai thác khoáng sản
    • 2.1.1. Cơ sở lý luận về khoáng sản
    • 2.1.2. Cơ sở lý luận về khai thác khoáng sản
  • 2.2. Cơ sở lý luận về thu ngân sách nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản
  • 2.3. Cơ sở lý luận về chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoảng sản
    • 2.3.1. Khái niệm về chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 2.3.2. Nội dung chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 2.3.3. Nguyên tắc xây dựng chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 2.3.4. Các tiêu chí đánh giá chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
      • 2.3.4.1. Các chỉ tiêu định tính
      • 2.3.4.2. Các chỉ tiêu định lượng
    • 2.3.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
  • 2.4. Kinh nghiệm của một số quốc gia về chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản và bài học cho Việt Nam
    • 2.4.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia
    • 2.4.2. Bài học cho Việt Nam

• Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THU NSNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN CỦA VIỆT NAM

  • 3.1. Bối cảnh kinh tế xã hội giai đoạn 2011 – 2023 và tác động tới chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 3.1.1. Bối cảnh kinh tế xã hội Việt Nam giai đoạn 2011 – 2023
    • 3.1.2. Tác động của bối cảnh kinh tế xã hội tới chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản của Việt Nam
  • 3.2. Thực trạng chinh sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản tại Việt Nam
    • 3.2.1. Thực trạng xác định và hoàn thiện các quan điểm, mục tiêu chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 3.2.2. Thực trạng xây dựng, hoàn thiện các công cụ của chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
      • 3.2.2.1. Chính sách thuế tài nguyên
      • 3.2.2.2. Chính sách thuế bảo vệ môi trường
      • 3.2.2.3. Chính sách thuế GTGT đối với khai thác khoáng sản
      • 3.2.2.4. Chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp
      • 3.2.2.5. Thuế xuất khẩu
      • 3.2.2.6. Phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản
      • 3.2.2.7. Chính sách thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản
  • 3.3. Đánh giá chung thực trạng chính sách thu NSNN dối với hoạt động khai thác khoáng sản tại Việt Nam
    • 3.3.1. Những kết quả đạt được
      • 3.3.1.1. Hiệu quả về mặt kinh tế
      • 3.3.1.2. Hiệu quả về mặt xã hội
      • 3.3.1.3. Tính công bằng
      • 3.3.1.4. Tính minh bạch
      • 3.3.1.5. Tính đơn giản
    • 3.3.2. Một số hạn chế
    • 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
      • a) Nguyên nhân chủ quan
      • b) Nguyên nhân khách quan

• Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THU NSNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN CỦA VIỆT NAM

  • 4.1. Dự báo bối cảnh kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2030
  • 4.2. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
  • 4.3. Giải pháp hoàn thiện chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản ở Việt Nam
    • 4.3.1. Bổ sung mục tiêu chính sách thu NSNN góp phần thúc đẩy phát triển bền vững
    • 4.3.2. Điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung quan điểm chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 4.3.3. Giải pháp hoàn thiện công cụ pháp luật của chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
      • 4.3.3.1. Hoàn thiện pháp luật thuế tài nguyên
      • 4.3.3.2. Hoàn thiện pháp luật thuế bảo vệ môi trường
      • 4.3.3.3. Hoàn thiện pháp luật thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản
      • 4.3.3.4. Hoàn thiện pháp luật phí, lệ phí đối với tài nguyên khoáng sản
      • 4.3.3.5. Hoàn thiện pháp luật thuế giá trị gia tăng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động khai thác khoáng sản
      • 4.3.3.6. Hoàn thiện pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 4.3.3. Giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
  • 4.4. Giải pháp điều kiện
    • 4.4.1. Nghiên cứu áp dụng Sáng kiến minh bạch hóa trong công nghiệp khai khoáng tại Việt Nam
    • 4.4.2. Tăng cường chức năng quản lý của cơ quan thuế các cấp
    • 4.4.3. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cho công chức thuế
    • 4.4.4. Đổi mới và tăng cường công tác tuyên truyền, thực hiện chính sách thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản
    • 4.4.5. Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trong quản lý thu NSNN đối với hoạt động khai thác khoáng sản

• KẾT LUẬN