Tên luận án:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
Ngành:
Lý luận và lịch sử giáo dục
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành Giáo dục Tiểu học" của Phạm Văn Hiền (2018) giải quyết vấn đề cấp thiết về nâng cao năng lực đánh giá giáo dục (ĐGGD) cho đội ngũ giáo viên tiểu học tương lai trong bối cảnh đổi mới giáo dục ở Việt Nam. Nghiên cứu xuất phát từ thực trạng đào tạo giáo viên tiểu học hiện nay còn nhiều hạn chế, đặc biệt là việc hình thành và phát triển năng lực ĐGGD cho sinh viên (SV) chưa được chú trọng, dẫn đến năng lực này của giáo viên tiểu học sau tốt nghiệp chưa đạt yêu cầu.
Mục đích chính của luận án là đề xuất các biện pháp dạy học cụ thể nhằm phát triển năng lực ĐGGD cho SV đại học ngành Giáo dục Tiểu học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo mục tiêu phát triển năng lực nghề nghiệp. Giả thuyết khoa học cho rằng việc áp dụng hợp lý các biện pháp sư phạm dựa trên chuẩn năng lực ĐGGD và đường phát triển năng lực sẽ giúp phát triển năng lực này cho SV và cải thiện chất lượng đào tạo.
Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, xác định các thành tố, chỉ số hành vi và chuẩn năng lực ĐGGD cho SV trước khi tốt nghiệp, cùng với các hoạt động cơ bản để hình thành và phát triển năng lực này. Khảo sát thực trạng cho thấy giảng viên, sinh viên và giáo viên tiểu học đều nhận thức sự cần thiết của năng lực ĐGGD, nhưng việc thiết kế chuẩn năng lực, nội dung và phương pháp dạy học tại các trường sư phạm còn hạn chế, dẫn đến năng lực ĐGGD của SV tốt nghiệp chủ yếu ở mức trung bình.
Để giải quyết vấn đề, luận án đề xuất bốn biện pháp chính: (1) Điều chỉnh, hoàn thiện chuẩn năng lực ĐGGD cho SV; (2) Xác định nội dung dạy học cho học phần “Đánh giá trong giáo dục tiểu học” theo chuẩn năng lực; (3) Thiết kế các nhiệm vụ học tập theo mức độ khó tăng dần; và (4) Đánh giá kết quả học tập của SV theo khung đánh giá năng lực. Các biện pháp này được xây dựng dựa trên nguyên tắc khoa học, hiệu quả và khả thi. Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính đúng đắn và khả thi của các biện pháp đề xuất, cho thấy SV sau thực nghiệm đạt được năng lực ĐGGD ở mức cao hơn, kiến thức vững vàng và bền vững, đồng thời hứng thú hơn với hoạt động học tập. Luận án góp phần đổi mới nội dung và phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học tại Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- 1.1. Yêu cầu của xã hội
- 1.2. Yêu cầu phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên tiểu học
- 1.4. Thực trạng phát triển năng lực ĐGGD cho SVĐH ngành GDTH
- 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- 3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- 3.1. Khách thể nghiên cứu
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu
- 4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
- 5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- 5.1. Nghiên cứu, tổng hợp những cơ sở lý luận của việc dạy học nhằm phát triển năng lực ĐGGD cho SVĐH ngành GDTH.
- 5.2. Khảo sát thực trạng năng lực ĐGGD của SVĐH ngành GDTH khi tốt nghiệp.
- 5.3. Đề xuất một số biện pháp dạy học cụ thể nhằm phát triển năng lực ĐGGD cho SVĐH ngành GDTH.
- 5.4. Thực nghiệm sư phạm để làm rõ tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp được đề xuất trong luận án.
- 6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- 7. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 7.1. Phương pháp luận
- 7.2. Phương pháp nghiên cứu
- 7.2.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- 7.2.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn bằng anket (hoặc phiếu hỏi)
- 7.2.3. Phương pháp phỏng vấn
- 7.2.4. Phương pháp chuyên gia
- 7.2.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- 7.2.6. Phương pháp xử lý số liệu
- 8. LUẬN ĐIỂM BẢO VỆ
- 8.1. Năng lực ĐGGD cần hình thành cho SVĐH ngành GDTH là năng lực chuyên biệt, phải được hình thành và phát triển ở các trường sư phạm có đào tạo GVTH.
- 8.2. Ở các trường sư phạm có đào tạo GVTH hiện nay, việc tổ chức dạy học nhằm hình thành và phát triển năng lực ĐGGD cho SVĐH ngành GDTH chưa được quan tâm đúng mức cả về lý luận và thực tiễn.
- 8.3. Việc nghiên cứu, áp dụng các biện pháp nhằm phát triển năng lực ĐGGD cho SV được đề xuất trong luận án sẽ góp phần đổi mới nội dung và phương pháp dạy học để phát triển năng lực này cho SVTH đạt chuẩn về năng lực, đáp ứng nhu cầu giáo dục ở trường tiểu học.
- 9. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
- 9.1. Về lý luận
- 9.2. Về thực tiễn
- 10. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
-
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
- 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
- 1.1.1. Những nghiên cứu về đánh giá kết quả giáo dục học sinh phổ thông
- a. Trên thế giới
- b. Tại Việt Nam
- 1.1.2. Những nghiên cứu về đánh giá kết quả giáo dục học sinh tiểu học
- a. Trên thế giới
- b. Tại Việt Nam
- 1.1.3. Những nghiên cứu về phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên sư phạm
- a. Trên thế giới
- b. Tại Việt Nam
- 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
- 1.2.1. Đánh giá giáo dục
- 1.2.3. Năng lực đánh giá giáo dục
- 1.2.4. Phát triển năng lực đánh giá giáo dục
- 1.3. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN
- 1.3.1. Quan niệm về phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên
- 1.3.2. Các giai đoạn phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên
- 1.3.3. Cấu trúc của năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên
- 1.3.4. Chuẩn năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên trước khi tốt nghiệp và đường phát triển năng lực
- 1.3.4.1. Chuẩn năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên trước khi tốt nghiệp
- 1.3.4.2. Đường phát triển năng lực đánh giá giáo dục
- 1.4. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC THÔNG QUA DẠY HỌC
- 1.4.1. Một số đặc trưng cơ bản của sinh viên ngành giáo dục tiểu học
- 1.4.2. Mục tiêu phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
- 1.4.3. Nội dung dạy học phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
- 1.4.4. Hoạt động giảng dạy của giảng viên
- 1.4.5. Hoạt động học tập của sinh viên
- 1.4.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
-
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
-
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
- 2.1. KHÁI QUÁT VỀ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
- 2.1.1. Mục đích khảo sát
- 2.1.2. Nội dung khảo sát
- 2.1.3. Đối tượng và thời gian khảo sát
- 2.1.3.1. Đối tượng khảo sát
- 2.1.3.2. Thời gian
- 2.1.4. Công cụ khảo sát
- 2.1.5. Cách xử lý số liệu
- 2.2. KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
- 2.2.1. Thực trạng nhận thức của giảng viên, sinh viên và giáo viên tiểu học về phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên thông qua dạy học
- 2.2.2. Thực trạng về xác định mục tiêu đào tạo năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
- 2.2.3. Thực trạng nội dung dạy học nhằm hình thành và phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
- 2.2.4. Thực trạng đánh giá quá trình hình thành và phát triển năng lực đánh giá giáo dục đối với sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
- 2.2.5. Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học của giảng viên trong quá trình tổ chức dạy học nhằm phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên
- 2.2.6. Thực trạng năng lực đánh giá giáo dục của sinh viên tốt nghiệp
- 2.2.7. Nhận định về thực trạng phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
-
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
-
Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
- 3.1. NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
- 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
- 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và khả thi
- 3.2. CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
- 3.2.1. Biện pháp 1: Điều chỉnh, hoàn thiện chuẩn năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học trước khi tốt nghiệp
- 3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.2. Biện pháp 2: Xác định nội dung dạy học học phần “Đánh giá trong giáo dục tiểu học” nhằm phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên
- 3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.3. Biện pháp 3: Thiết kế các nhiệm vụ học tập như là một phương pháp dạy học để phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên
- 3.2.3.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.3.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.4. Biện pháp 4: Đánh giá kết qủa học tập đối với sinh viên theo khung đánh giá năng lực
- 3.3.2.1. Phương pháp đánh giá theo cách tiếp cận tham chiếu cá nhân (ipsative referenced interpretation)
- 3.3.2.2. Phương pháp đánh giá theo cách tiếp cận tham chiếu tiêu chí (criterion referenced interpretation)
- 3.2.5. Mối quan hệ và điều kiện thực hiện các biện pháp phát triển năng lực đánh giá giáo dục cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học
- 3.2.5.1. Mối quan hệ giữa bốn biện pháp được đề xuất trong luận án
- 3.2.5.2. Điều kiện thực hiện bốn biện pháp đề xuất trong luận án
-
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
-
Chương 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
- 4.1. KHÁI QUÁT VỀ THỰC NGHIỆM
- 4.1.1. Mục đích thực nghiệm
- 4.1.2. Nội dung thực nghiệm
- 4.1.3. Đối tượng thực nghiệm
- 4.1.4. Tiến trình thực nghiệm
- 4.1.5. Tiêu chí, thang đánh giá
- 4.1.6. Phương pháp xử lý số liệu
- 4.2. XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
-
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
-
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- 1. KẾT LUẬN
- 1.1. Nghiên cứu về năng lực của GV trong đánh giá KQGD của HS đã được đề xuất từ lâu trong các tư tưởng giáo dục.
- 1.2. Năng lực của GV về đánh giá KQGD của HS là một trong những năng lực chuyên biệt, năng lực này phải được cập nhật với sự đổi mới giáo dục ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
- 1.3. Kết quả khảo sát thực trạng dạy học ở các trường sư phạm đào tạo GVTH, SV và giáo viên các trường tiểu học, chúng tôi nhận thấy một số vấn đề sau:
- 1.4. Dạy học phát triển năng lực ĐGGD là mục tiêu chính của học phần “Đánh giá trong giáo dục tiểu học” trong chương trình đào tạo GVTH.
- 1.5. Kết quả thực nghiệm dạy học học phần “Đánh giá trong giáo dục tiểu học” xác nhận các biện pháp mà luận án đề xuất là đúng đắn và khả thi.
- 2. KIẾN NGHỊ
- 2.1. Với Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- 2.2. Với các trường sư phạm.
- 2.3. Đối với các trường tiểu học.
- 2.4. Đối với giảng viên.
- 2.5. Đối với sinh viên.