PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG DẠY HỌC TÁC PHẨM VĂN CHƯƠNG CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM NGỮ VĂN
Lý luận và PPDH bộ môn Văn và tiếng Việt (Mã số: 9.14.01.11)
Luận án "Phát triển năng lực dạy học hợp tác trong dạy học tác phẩm văn chương cho sinh viên sư phạm Ngữ văn" của Châu Thị Kim Ngân, hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2018, ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực người học. Đề tài xuất phát từ thực tiễn đào tạo giáo viên Ngữ văn còn bất cập, nặng về kiến thức hơn là phát triển năng lực và kỹ năng thực hành nghề nghiệp, đặc biệt là năng lực dạy học hợp tác (DHHT). DHHT được nhìn nhận là một xu hướng dạy học hiện đại, tích cực, tạo môi trường dân chủ, khuyến khích phát huy tiềm năng và rèn luyện tư duy phản biện cho người học. Tác phẩm văn chương (TPVC), với bản chất "đề án tiếp nhận" mở, có tiềm năng lớn để vận dụng DHHT nhưng các học phần PPDH hiện hành chưa trang bị đầy đủ tri thức và kỹ năng này cho sinh viên sư phạm.
Mục đích nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn chi phối việc phát triển năng lực DHHT trong dạy học TPVC, từ đó đề xuất quy trình và hệ thống bài tập nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên Ngữ văn. Đối tượng nghiên cứu là năng lực DHHT trong dạy học TPVC và vấn đề phát triển năng lực này cho sinh viên sư phạm Ngữ văn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng và tìm kiếm các biện pháp phát triển năng lực trên cơ sở các học phần PPDH Ngữ văn (phần văn học).
Luận án đóng góp về lý luận bằng việc bổ sung lý luận về DHHT và DHHT trong dạy học TPVC ở trường phổ thông. Về thực tiễn, luận án cung cấp quy trình và hệ thống bài tập rèn luyện, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên, giáo viên và sinh viên sư phạm Ngữ văn. Kết quả nghiên cứu đã xác định quan niệm riêng về DHHT trong dạy học TPVC, xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá năng lực và đề xuất ba yêu cầu cùng hệ thống bài tập (gồm 4 nhóm: thiết kế kế hoạch, thực hiện kế hoạch, đánh giá kết quả học tập của học sinh và tự đánh giá của sinh viên, nghiên cứu khoa học về DHHT). Thực nghiệm sư phạm đã kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của hệ thống bài tập đề xuất, cho thấy sinh viên bước đầu có khả năng vận dụng và triển khai quan điểm DHHT trong thực tiễn. Luận án mong muốn các khoa Ngữ văn sẽ áp dụng những đề xuất này để hoàn thiện chương trình đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực người học trong giáo dục phổ thông.