Luận án Ảnh hưởng của phát triển du lịch đến sinh kế của hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

Tên luận án:

ẢNH HƯỞNG CỦA PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐẾN SINH KẾ CỦA HỘ NGHÈO VÀ CẬN NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH

Ngành:

Kinh tế phát triển

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Ảnh hưởng của phát triển du lịch đến sinh kế của hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn tỉnh Ninh Bình" của Nguyễn Quảng Nam, được thực hiện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam và xuất bản năm 2024, là một nghiên cứu chuyên sâu đánh giá tác động của phát triển du lịch (PTDL) đối với đời sống của các nhóm hộ yếu thế tại tỉnh Ninh Bình. Đề tài xuất phát từ nhận định PTDL vừa là chìa khóa xóa đói giảm nghèo nhưng cũng tiềm ẩn nhiều tác động tiêu cực, đồng thời còn thiếu các nghiên cứu toàn diện về ảnh hưởng này trong bối cảnh cụ thể của Ninh Bình.

Mục tiêu chính của luận án là đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện sinh kế cho hộ nghèo và cận nghèo trong bối cảnh PTDL. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu đã làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan, đánh giá thực trạng PTDL tại Ninh Bình giai đoạn 2016-2022, phân tích chi tiết sự ảnh hưởng của PTDL đến các nguồn vốn sinh kế (con người, xã hội, tự nhiên, vật chất, tài chính, văn hóa), hoạt động sinh kế và kết quả sinh kế của các hộ nghèo, cận nghèo.

Về phương pháp, luận án sử dụng khung sinh kế bền vững, tiếp cận du lịch vì người nghèo, tiếp cận toàn diện và có sự tham gia. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ năm 2016-2023 và dữ liệu sơ cấp từ điều tra trực tiếp 450 hộ nghèo, cận nghèo tại ba huyện trọng điểm là Nho Quan, Gia Viễn, và Hoa Lư. Các phương pháp thống kê mô tả, so sánh và kinh tế lượng đã được áp dụng để phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, Ninh Bình có tiềm năng du lịch phong phú và ngành du lịch của tỉnh đã có sự phát triển mạnh mẽ trước đại dịch Covid-19 và đang phục hồi tích cực. PTDL mang lại nhiều tác động tích cực đáng kể: cải thiện vốn con người (thông qua đào tạo, tăng thu nhập đầu tư giáo dục), tăng cường vốn xã hội (tham gia tổ chức, mối quan hệ cộng đồng), tăng thu nhập và khả năng tiếp cận vốn vay (vốn tài chính), cải thiện nhà ở và tài sản (vốn vật chất), và góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống (vốn văn hóa). PTDL cũng tạo ra các hoạt động sinh kế mới (chở khách, làm thuê) và giải quyết việc làm đáng kể cho lao động hộ nghèo, cận nghèo, giúp họ có thu nhập ổn định hơn. Tuy nhiên, PTDL cũng tiềm ẩn các tác động tiêu cực như giảm quỹ đất của một số hộ (16,43%), ô nhiễm môi trường cục bộ và gia tăng giá cả sinh hoạt.

Luận án đã xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của các hộ, bao gồm diện tích đất, vốn vay, loại nhà ở, thu nhập bình quân đầu người, số năm đi học của chủ hộ và số lao động. Từ đó, các giải pháp được đề xuất bao gồm chính sách ưu đãi, hỗ trợ cải thiện vốn sinh kế dựa vào du lịch, giảm thiểu tác động tiêu cực và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.