VAI TRÒ CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI SONG PHƯƠNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG QUAN HỆ ĐỐI TÁC HỢP TÁC CHIẾN LƯỢC VIỆT NAM – HÀN QUỐC
Kinh doanh Thương mại (Mã số: 62.34.01.21)
Luận án tập trung nghiên cứu vai trò của Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) song phương trong việc xây dựng quan hệ đối tác hợp tác chiến lược, lấy trường hợp Việt Nam – Hàn Quốc làm điển hình. Đề tài xuất phát từ sự cần thiết của việc xây dựng quan hệ đối tác chiến lược nhằm đạt được các lợi ích toàn cục, cốt lõi và lâu dài, trong đó FTA được xác định là công cụ quan trọng và cấp bách. Việt Nam và Hàn Quốc, với nhiều điểm tương đồng và mối quan hệ kinh tế, thương mại sâu rộng từ năm 1992, là bối cảnh lý tưởng cho nghiên cứu này. Luận án cũng tham khảo các nghiên cứu liên quan về quan hệ đối tác chiến lược của Trần Việt Thái, Phạm Bình Minh (về sức mạnh mềm và tư duy đối ngoại của Đảng), Tiến sỹ Park Nowan, và Ngô Xuân Bình (về quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc).
Về mặt lý luận, luận án hệ thống hóa và bổ sung các lý thuyết chủ yếu về vai trò của FTA trong xây dựng quan hệ đối tác chiến lược, dựa trên các lý thuyết hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển thương mại. Luận án phân định rõ nội hàm các khái niệm, đặc biệt là khái niệm "Đối tác Hợp tác Chiến lược" là mối quan hệ hợp tác toàn diện, then chốt, có giá trị lâu dài, thúc đẩy hợp tác sâu rộng trên mọi lĩnh vực vì lợi ích chung, với động lực cốt lõi là lợi ích chính trị chiến lược, kinh tế, an ninh quốc gia và vị thế quốc tế. Các lý thuyết cơ bản về thương mại quốc tế như chủ nghĩa trọng thương, lợi thế tuyệt đối, lợi thế so sánh, mô hình Hechscher-Ohlin, thuyết chu kỳ sống sản phẩm và thuyết bảo hộ hợp lý cũng được đề cập. Luận án cũng xác định các nhân tố tác động đến quan hệ đối tác chiến lược, bao gồm nhóm nhân tố quốc tế (bối cảnh chính trị, đối ngoại, trào lưu quan hệ quốc tế, ảnh hưởng cường quốc) và nhóm nhân tố nội tại ở mỗi nước (định hướng phát triển, chính sách đối ngoại, trình độ phát triển kinh tế).
Về mặt thực tiễn, luận án đánh giá khách quan, toàn diện những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân trong phát triển quan hệ đối tác hợp tác chiến lược Việt Nam – Hàn Quốc. Nghiên cứu chỉ ra những tác động tích cực và tiêu cực của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA). Sự phát triển rực rỡ của quan hệ này là tổng hòa của nhiều yếu tố thuận lợi, bao gồm quyết tâm chính trị từ hai phía, sự hòa hợp mục tiêu phát triển và môi trường quốc tế. Việt Nam đã thu được nhiều lợi ích quan trọng, nhờ xác định đúng vai trò hạt nhân của thương mại, đầu tư và lựa chọn bước đi hợp lý trong đàm phán, ký kết FTA. Tuy nhiên, các hạn chế bao gồm hệ thống nội luật Việt Nam đang hoàn thiện, thiếu giải pháp khai thác tối đa tác động tích cực và xử lý hài hòa lợi ích ngắn hạn/dài hạn. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp. Các quan điểm chính bao gồm kiên định đường lối kinh tế độc lập tự chủ trong hội nhập vì lợi ích quốc gia, chủ động phát huy vai trò của FTA, tạo lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ, và khai thác tối đa lợi ích từ cam kết. Luận án nhấn mạnh việc triển khai đàm phán đầu tư, dịch vụ phải đảm bảo lợi ích Việt Nam, tránh để các vấn đề phát sinh ảnh hưởng đến quan hệ chính trị, và tập trung khai thác hiệu quả VKFTA, cân đối hài hòa quan hệ với các đối tác lớn trong khu vực.