Luận án Trạng ngữ trong tiếng Anh đối chiếu với tiếng Việt

Tên luận án:

TRẠNG NGỮ TRONG TIẾNG ANH ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT

Ngành:

Ngôn ngữ học So sánh – Đối chiếu

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Trạng ngữ trong tiếng Anh đối chiếu với tiếng Việt" của Trịnh Hữu Tuấn, thuộc ngành Ngôn ngữ học So sánh – Đối chiếu, tập trung nghiên cứu sâu sắc về trạng ngữ trong tiếng Anh và tiếng Việt. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết trong việc xác định và miêu tả thành phần câu để giao tiếp hiệu quả, đặc biệt khi người học tiếng Việt thường gặp khó khăn với trạng ngữ tiếng Anh do phạm trù tương đương không rõ nét và thiếu nghiên cứu thấu đáo.

Mục đích chính của luận án là vận dụng lí thuyết ngữ pháp hiện đại để làm sáng tỏ đặc điểm của trạng ngữ tiếng Anh, từ đó đối chiếu với trạng ngữ tiếng Việt nhằm tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt. Luận án thực hiện các nhiệm vụ như xây dựng cơ sở lí thuyết, thống kê phân loại, chỉ ra đặc điểm kết học, nghĩa học và dụng học của trạng ngữ trong cả hai ngôn ngữ. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở tiểu loại gia ngữ (adjuncts) của trạng ngữ tiếng Anh để đảm bảo tính so sánh. Tư liệu nghiên cứu được thu thập từ 6 tác phẩm văn học tiếng Anh (có bản dịch tiếng Việt) và 10 tác phẩm văn học tiếng Việt, với tổng cộng 3000 câu có trạng ngữ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, về cấu tạo, trạng ngữ trong cả hai ngôn ngữ đều có thể là từ, cụm từ hoặc mệnh đề. Tuy nhiên, tỉ lệ cấu tạo có sự khác biệt rõ rệt: trong tiếng Anh, mệnh đề chiếm ưu thế (50.6%), trong khi tiếng Việt là cụm từ (53.6%). Về vị trí trong câu, trạng ngữ tiếng Anh linh hoạt hơn ở vị trí giữa và cuối câu so với tiếng Việt, vốn ưu tiên vị trí đầu câu (87.6%).

Về mặt nghĩa học, trạng ngữ trong cả hai ngôn ngữ đều cung cấp thông tin về tình huống, chu cảnh, bổ sung cho thông tin cốt lõi của câu. Trạng ngữ tiếng Anh được phân loại thành 9 loại, còn tiếng Việt là 8 loại. Trạng ngữ chỉ thời gian và địa điểm chiếm tỉ lệ lớn nhất ở cả hai ngôn ngữ, mặc dù tỉ lệ cụ thể có khác nhau (thời gian: 21.5% ở tiếng Anh, 56.6% ở tiếng Việt). Trạng ngữ tiếng Anh được đánh giá có phạm vi bao quát nghĩa rộng hơn.

Về dụng học, trạng ngữ trong cả hai ngôn ngữ đều có thể truyền tải thông tin cũ hoặc mới, góp phần vào cấu trúc đề - thuyết của câu và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo tính liên kết và mạch lạc cho văn bản, thông qua việc lặp lại hoặc liên hệ với các trạng ngữ trước đó. Luận án mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập ngữ pháp tiếng Anh và tiếng Việt.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Đối tượng, phạm vi và tư liệu nghiên cứu của luận án
  • 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu của luận án
  • 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
  • 7. Bố cục của luận án
• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Sơ lược nghiên cứu về trạng ngữ trong tiếng Anh
    • 1.1.2. Sơ lược nghiên cứu về trạng ngữ trong tiếng Việt
  • 1.2. Cơ sở lí thuyết liên quan đến luận án
• CHƯƠNG 2: KẾT HỌC CỦA TRẠNG NGỮ TIẾNG ANH ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT
  • 2.1. Dẫn nhập
  • 2.2. Cấu tạo và vị trí của trạng ngữ tiếng Anh
    • 2.2.1. Cấu tạo của trạng ngữ tiếng Anh
      • 2.2.1.1. Trạng ngữ có cấu tạo là từ
      • 2.2.1.2. Trạng ngữ có cấu tạo là cụm từ (cụm danh từ, cụm giới từ)
      • 2.2.1.3. Trạng ngữ là mệnh đề
    • 2.2.2. Vị trí của trạng ngữ tiếng Anh
      • 2.2.2.1. Trạng ngữ đứng ở vị trí đầu câu
      • 2.2.2.2. Trạng ngữ đứng ở vị trí giữa câu
      • 2.2.2.3. Trạng ngữ đứng ở vị trí cuối câu
      • 2.2.2.4. Vị trí và vai trò của nhiều trạng ngữ trong câu
    • 2.2.3. Dấu hiệu nhận biết trạng ngữ trong tiếng Anh
  • 2.3. Cấu tạo và vị trí của trạng ngữ tiếng Việt
    • 2.3.1. Cấu tạo của trạng ngữ tiếng Việt
      • 2.3.1.1. Trạng ngữ có cấu tạo là từ
      • 2.3.1.2. Trạng ngữ có cấu tạo từ một cụm từ
      • 2.3.1.3. Trạng ngữ có cấu tạo là mệnh đề
    • 2.3.2. Vị trí của trạng ngữ tiếng Việt
      • 2.3.2.1. Trường hợp câu có một trạng ngữ
      • 2.3.2.2 Vị trí và vai trò của nhiều trạng ngữ trong câu
    • 2.3.3. Dấu hiệu nhận biết trạng ngữ trong tiếng Việt
  • 2.4. Đối chiếu đặc điểm kết học của trạng ngữ tiếng Anh và trạng ngữ tiếng Việt
    • 2.4.1. Những điểm giống nhau
    • 2.4.2. Những điểm khác nhau
  • 2.5. Tiểu kết chương 2
• CHƯƠNG 3: NGHĨA HỌC CỦA TRẠNG NGỮ TIẾNG ANH ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT
  • 3.1. Dẫn nhập
  • 3.2. Nghĩa học của trạng ngữ trong tiếng Anh
    • 3.2.1. Trạng ngữ chỉ thời gian
    • 3.2.2. Trạng ngữ chỉ địa điểm
    • 3.2.3. Trạng ngữ chỉ cách thức
    • 3.2.4. Trạng ngữ chỉ điều kiện
    • 3.2.5. Trạng ngữ chỉ sự nhượng bộ
    • 3.2.6. Trạng ngữ chỉ mục đích
    • 3.2.7. Trạng ngữ chỉ nguyên nhân
    • 3.2.8. Trạng ngữ chỉ kết quả
    • 3.2.9. Trạng ngữ chỉ sự so sánh
    • 3.2.10. Sự kết hợp các vai trạng ngữ trong câu tiếng Anh
  • 3.3. Nghĩa học của trạng ngữ trong tiếng Việt
  • 3.4. Đối chiếu đặc điểm nghĩa học của trạng ngữ tiếng Anh và trạng ngữ tiếng Việt
    • 3.4.1. Những điểm giống nhau
    • 3.4.2. Những điểm khác nhau
  • 3.5. Tiểu kết chương 3
• CHƯƠNG 4: DỤNG HỌC CỦA TRẠNG NGỮ TIẾNG ANH ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT
  • 4.1. Dẫn nhập
  • 4.2. Bình diện ngữ dụng của trạng ngữ tiếng Anh
    • 4.2.1. Chức năng thông tin của trạng ngữ trong tiếng Anh
    • 4.2.2. Trạng ngữ trong cấu trúc đề - thuyết của câu
      • 4.2.2.1. Trạng ngữ thuộc phần đề trong cấu trúc đề - thuyết của câu
      • 4.2.2.2. Trạng ngữ thuộc phần thuyết trong cấu trúc đề - thuyết của câu
    • 4.2.3. Vai trò của trạng ngữ đối với tính liên kết và mạch lạc của văn bản
      • 4.2.3.1. Trạng ngữ lặp lại trạng ngữ trong câu văn trước đó
      • 4.2.3.2. Trạng ngữ có sự liên hệ với trạng ngữ trong những câu văn trước
  • 4.3. Bình diện ngữ dụng của trạng ngữ tiếng Việt
  • 4.4. Đối chiếu ngữ dụng trạng ngữ tiếng Anh và tiếng Việt
  • 4.5. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN