Tên luận án:
Tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên thiên nhiên - Qua khảo sát thực tế tại tỉnh Ninh Bình
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án nghiên cứu tác động của thuế tài nguyên đối với hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên, tập trung khảo sát thực tế tại tỉnh Ninh Bình. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính và định lượng để đánh giá tác động của thuế tài nguyên lên việc khai thác tiết kiệm tài nguyên, đóng góp cho ngân sách nhà nước (NSNN), hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và thu nhập của người lao động.
Đề tài được lựa chọn dựa trên thực trạng tài nguyên thiên nhiên đang cạn kiệt do khai thác bừa bãi, gây ra nhiều ngoại ứng tiêu cực. Thuế tài nguyên được xem là công cụ kinh tế quan trọng để điều tiết khai thác và tăng thu cho NSNN. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về tác động của thuế tài nguyên đến khai thác tài nguyên thiên nhiên còn hạn chế.
Mục đích của luận án là phân tích thực trạng tác động của thuế tài nguyên ở Ninh Bình dựa trên các nhân tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao tác động tích cực của thuế. Các câu hỏi nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tác động, xác định các nhân tố ảnh hưởng, phân tích thực trạng tại Ninh Bình và đề xuất giải pháp. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong tác động của thuế tài nguyên đến khai thác khoáng sản (đá vôi, đất làm gạch, đất san lấp, than, nước khoáng) tại Ninh Bình từ năm 2011 đến hết năm 2015.
Luận án đóng góp về mặt lý luận bằng cách xây dựng khung lý thuyết về tác động của thuế tài nguyên, chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng (hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách thuế, tổ chức quản lý, nhận thức của người khai thác), đặc biệt nhấn mạnh vai trò của thuế suất và giá tính thuế. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu chỉ ra rằng thuế tài nguyên có tác động mạnh mẽ đến tăng thu NSNN (bình quân 20%/năm) và tiết kiệm tài nguyên (giảm khoảng 10% khối lượng khai thác hàng năm), đồng thời nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và thu nhập của người lao động (mặc dù tác động đến thu nhập chưa rõ nét). Thuế suất tăng và giá tính thuế tăng đều dẫn đến thuế tài nguyên tăng tương ứng.
Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những hạn chế như tỷ trọng thuế tài nguyên còn nhỏ trong tổng thu NSNN, khai thác tài nguyên còn bừa bãi, chính sách thuế chưa thực sự phù hợp, thiếu linh hoạt. Các nguyên nhân bao gồm luật pháp chưa đồng bộ, công tác quản lý chưa chặt chẽ, tuyên truyền chưa hiệu quả và năng lực cán bộ còn hạn chế. Từ đó, luận án đề xuất hai nhóm giải pháp chính: hoàn thiện cơ chế chính sách, pháp luật liên quan và hoàn thiện nội dung chính sách thuế tài nguyên (như mở rộng diện chịu thuế, điều chỉnh căn cứ tính thuế theo giá thị trường, áp dụng thuế suất linh hoạt, thu hẹp các trường hợp miễn giảm thuế).
Mục lục chi tiết:
LỜI MỞ ĐẦU
1. Giới thiệu luận án
2. Lý do lựa chọn đề tài
3. Mục đích nghiên cứu của luận án
4. Câu hỏi nghiên cứu
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
6. Những đóng góp mới của luận án.
- Những đóng góp mới về mặt lý luận
- Những đóng góp về mặt thực tiễn.
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu
- 1.1.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới
- 1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
1.2 Khoảng trống nghiên cứu
1.3 thiết kế nghiên cứu
- 1.3.1 Mô hình nghiên cứu
- 1.3.2 Phương pháp nghiên cứu của luận án.
- 1.3.3 Mẫu nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu
- 1.3.4 Các chỉ tiêu nghiên cứu và thang đo
- 1.3.5 Phương pháp phân tích dữ liệu
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ TÀI NGUYÊN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ SỬ DỤNG THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI KHAI THÁC TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
2.1 Những vấn đề lý luận chung về khai thác tài nguyên thiên nhiên và thuế tài nguyên
- 2.1.1 Tài nguyên thiên nhiên và khai thác tài nguyên thiên nhiên trong quá trình phát triển kinh tế bền vững
- 2.1.2 Mô hình kinh tế tài nguyên thiên nhiên
- 2.1.3 Cơ sở lý luận, bản chất và những vấn đề chung về thuế tài nguyên.
2.2 Cơ sở lý luận về tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên thiên nhiên
- 2.2.1 Tính hai mặt của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên.
- 2.2.2 Tiêu chí đánh giá tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên thiên nhiên
- 2.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến thuế tài nguyên
2.3 Kinh nghiệm các nước và địa phương về sử dụng thuế tài nguyên đối với khai thác tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên
- 2.3.1 Kinh nghiệm cụ thể một số nước và địa phương
- 2.3.2 Bài học rút ra cho Việt Nam từ kinh nghiệm thực tiễn các nước và địa phương tỉnh.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI KHAI THÁC TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN Ở TỈNH NINH BÌNH
3.1 Khái quát về tài nguyên thiên nhiên và quá trình thực hiện chính sách thuế tài nguyên ở tỉnh Ninh Bình
- 3.1.1 Khái quát về tài nguyên thiên nhiên ở tỉnh Ninh Bình
- 3.1.1 Thể chế liên quan đến thuế tài nguyên và quản lý thuế tài nguyên
- 3.1.2 Khái quát quá trình thực hiện chính sách thuế tài nguyên qua các giai đoạn
3.2. Thực trạng tác động của thuế tài nguyên đến khai thác tài nguyên thiên nhiên ở tỉnh Ninh Bình.
- 3.2.1 Tác động đến điều tiết sản xuất, đảm bảo khai thác tiết kiệm nguồn tài nguyên
- 3.2.2 Tác động đến đóng góp ngân sách Nhà nước.
- 3.2.3 Tác động đến thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh
- 3.2.4 Tác động đến thu nhập và đời sống của người lao động trong lĩnh vực khai thác tài nguyên
3.3 Đánh giá tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
- 3.3.1 Đánh giá những kết quả đạt được
- 3.3.2 Đánh giá những mặt hạn chế
- 3.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI KHAI THÁC TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
4.1 Chủ trương và phương hướng nâng cao tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên thiên nhiên
- 4.1.1 Bối cảnh và chủ trương khai thác tài nguyên thiên nhiên
- 4.1.2 Phương hướng nâng cao tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên thiên nhiên
4.2 Giải pháp nâng cao tác động của thuế tài nguyên đối với khai thác tài nguyên thiên nhiên
- 4.2.1 Nhóm các giải pháp về cơ chế chính sách, pháp luật liên quan đến thuế tài nguyên
- 4.2.2 Nhóm các giải pháp hoàn thiện nội dung chính sách thuế tài nguyên
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
KẾT LUẬN
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ