Tên luận án:
VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành:
Chính trị học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân ở Việt Nam hiện nay" của Lê Thị Tươi, thuộc ngành Chính trị học, tập trung nghiên cứu vấn đề cấp thiết về giám sát quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước tại Việt Nam. Luận án khẳng định Hội đồng nhân dân (HĐND) là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, có vai trò cốt yếu trong việc tổ chức, thực thi quyền lực nhà nước tại địa phương, ra quyết định các vấn đề quan trọng và giám sát việc thực hiện các quyết định đó.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tăng cường vai trò giám sát của HĐND là yêu cầu khách quan nhằm kiểm soát quyền lực, chống lạm dụng quyền lực, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức địa phương trong sạch, vững mạnh. Mặc dù hoạt động giám sát của HĐND đã có nhiều chuyển biến tích cực sau khi ban hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, vẫn còn tồn tại những hạn chế như tính hình thức, chưa thực quyền, hiệu quả chưa cao, và sự chồng chéo với các hoạt động thanh tra, kiểm tra khác.
Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm phát huy vai trò giám sát của HĐND, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Luận án làm rõ cơ sở lý luận và pháp lý, đánh giá thực trạng thực hiện vai trò giám sát của HĐND trong nhiệm kỳ 2016-2021, đồng thời chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế đó, bao gồm cả những vấn đề phát sinh từ mô hình thí điểm không tổ chức HĐND ở một số cấp phường, quận.
Luận án đóng góp vào việc làm rõ nhận thức về vai trò giám sát của HĐND, bổ sung những kiến thức mới cho ngành khoa học chính trị, và cung cấp cơ sở tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy về tổ chức bộ máy nhà nước và kiểm soát quyền lực, qua đó thúc đẩy hiệu quả thực tế hoạt động giám sát của HĐND ở Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
-
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
- 1.1. Lược khảo những nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
- 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về chính quyền địa phương
- 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về Hội đồng nhân dân
- 1.1.3. Các công trình nghiên cứu về vai trò giám sát của cơ quan dân cử trong tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương
- 1.2. Những nội dung luận án tiếp tục nghiên cứu
-
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM
- 2.1. Khái quát về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân
- 2.1.1. Khái niệm và chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân
- 2.1.1.1. Khái niệm Hội đồng nhân dân
- 2.1.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân
- 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Hội đồng nhân dân
- 2.1.2.1. Quan điểm của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu tổ chức Hội đồng nhân dân trong tổ chức bộ máy Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 2.1.2.2. Tổ chức Hội đồng nhân dân trong bộ máy tổ chức chính quyền Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay
- 2.1.3. Khái niệm vai trò và vai trò của Hội đồng nhân dân
- 2.1.3.1. Khái niệm vai trò
- 2.1.3.2. Vai trò của Hội đồng nhân dân trong tổ chức quyền lực địa phương
- 2.2. Đặc điểm và vai trò giám sát Hội đồng nhân dân
- 2.2.1. Khái niệm giám sát và giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.1.1.1. Khái niệm giám sát và các loại giám sát trong hệ thống chính trị Việt Nam
- 2.1.1.2. Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.1.2. Đặc điểm và hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.1.2.1. Đặc điểm giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.1.2.2. Các hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.1.3. Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân trong hệ thống tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương
- 2.1.3.1. Giám sát của Hội đồng nhân dân bảo đảm tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân
- 2.1.3.2. Giám sát của Hội đồng nhân dân bảo đảm việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân
- 2.1.3.3. Giám sát của Hội đồng nhân dân bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước ở địa phương
- 2.1.3.4. Giám sát của Hội đồng nhân dân phát hiện và ngăn chặn tình trạng lạm dụng quyền lực, góp phần tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân
- 2.1.3.5. Giám sát của Hội đồng nhân dân phát hiện những điểm chưa phù hợp của đối tượng chịu giám sát để kiến nghị các biện pháp khắc phục
- 2.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.3.1. Yếu tố kinh tế - xã hội
- 2.3.2. Mức độ hoàn thiện của pháp luật về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
- 2.3.3. Sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng đối với Hội đồng nhân dân và quan hệ với các cơ quan, tổ chức hữu quan trên địa bàn địa phương
- 2.3.4. Năng lực, trình độ, bản lĩnh của đại biểu Hội đồng nhân dân
- 2.3.5. Trình độ dân trí và văn hóa chính trị công dân
- 2.3.6. Điều kiện vật chất, chi phí hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
-
Chương 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- 3.1. Tình hình thực hiện vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân
- 3.1.1. Giám sát của Hội đồng nhân dân bảo đảm tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân
- 3.1.2. Giám sát của Hội đồng nhân dân bảo đảm tuân thủ Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân
- 3.1.3. Giám sát của Hội đồng nhân dân bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước ở địa phương
- 3.1.4. Giám sát của Hội đồng nhân dân phát hiện và ngăn chặn tình trạng lạm dụng quyền lực, góp phần tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân
- 3.1.5. Giám sát của Hội đồng nhân dân phát hiện những điểm chưa phù hợp đối tượng chịu giám sát để kiến nghị các biện pháp khắc phục
- 3.2. Những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong thực hiện vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân ở Việt Nam hiện nay
- 3.2.1. Những ưu điểm trong thực hiện vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân
- 3.2.2. Những hạn chế trong thực hiện vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân
- 3.2.3. Những nguyên nhân của hạn chế trong thực hiện vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân ở Việt Nam hiện nay
-
Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- 4.1. Quan điểm phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân ở Việt Nam hiện nay
- 4.1.1. Phát huy vai trò giám của Hội đồng nhân dân phải trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân
- 4.1.2. Phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân gắn với quá trình hoàn thiện pháp luật về giám sát của cơ quan dân cử nhằm đem lại hiệu quả thực tế, bảo vệ quyền công dân, quyền con người
- 4.1.3. Phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát của Đảng, MTTQ, các cơ quan nhà nước khác và của toàn xã hội
- 4.1.4. Phát huy vai trò giám của Hội đồng nhân dân gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy Đảng đối với tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân
- 4.2. Các giải pháp phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân ở nước ta hiện nay
- 4.2.1. Nhận thức đúng vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân
- 4.2.2. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân đảm bảo cho việc tuân thủ nghiêm chỉnh các kết luận sau giám sát của các đối tượng chịu sự giám sát
- 4.2.3. Đổi mới tổ chức của Hội đồng nhân dân nhằm phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân
- 4.2.4. Đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân đảm bảo cơ chế thực quyền trong việc thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
- 4.2.5. Tiếp tục bồi dưỡng những kỹ năng giám sát cho đại biểu Hội đồng nhân dân trong việc thực thi quyền giám sát
- 4.2.6. Phát huy mối quan hệ gắn bó, sự phân công hợp lý, phối hợp điều hoà giữa các cơ quan trong thực hiện vai trò giám sát
- 4.2.7. Đảm bảo các điều kiện cho việc phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân