Tên luận án:
NGHIÊN CỨU NÂNG CAO HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030
Ngành:
Kinh tế phát triển
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "NGHIÊN CỨU NÂNG CAO HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030" tập trung vào vai trò động lực của xuất khẩu đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù xuất khẩu đạt tốc độ tăng trưởng cao, quy mô lớn và có sự chuyển dịch cơ cấu tích cực, vẫn tồn tại nhiều hạn chế như phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, giá trị gia tăng thấp, tăng trưởng theo chiều rộng, lệ thuộc vào doanh nghiệp FDI và khả năng chủ động thị trường còn hạn chế. Đặc biệt, hiệu quả xuất khẩu chưa được đánh giá tổng hợp ở quy mô quốc gia mà thường chỉ dừng ở khía cạnh giá trị, số lượng.
Mục đích chính của luận án là hệ thống hóa lý luận về hiệu quả xuất khẩu hàng hóa, xác định các tiêu chí đánh giá, phân tích thực trạng hiệu quả xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2006-2017 theo các tiêu chí kinh tế, xã hội, môi trường, và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu đến năm 2030. Luận án cũng nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để rút ra bài học thành công và thất bại cho Việt Nam.
Kết quả nghiên cứu giai đoạn 2006-2017 cho thấy hiệu quả xuất khẩu còn thấp về giá trị gia tăng, sự tham gia của khu vực kinh tế trong nước, khả năng tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và môi trường, cũng như hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này đòi hỏi các giải pháp can thiệp, điều chỉnh hoạt động xuất khẩu theo hướng tăng cường hàm lượng công nghệ cao, huy động khu vực kinh tế trong nước và giảm phụ thuộc vào nguyên vật liệu nhập khẩu.
Trên cơ sở bối cảnh trong nước, quốc tế và thực trạng, luận án đề xuất các quan điểm, định hướng và nhóm giải pháp trọng tâm cho giai đoạn 2021-2030. Các giải pháp này tập trung vào hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao chất lượng bộ máy và nhân lực, năng lực sản xuất, đầu tư hạ tầng, phát huy vai trò kinh tế trong nước và tận dụng lợi thế hội nhập. Luận án đóng góp mới bằng việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả xuất khẩu ở tầm quốc gia, cung cấp cơ sở lý thuyết và thông tin hữu hiệu cho hoạch định chính sách và nghiên cứu.
Mục lục chi tiết:
-
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA
- 1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan tới hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước
- 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
- 1.2. Khoảng trống nghiên cứu và các vấn đề đặt ra cần được tiếp tục nghiên cứu, giải quyết
- 1.2.1. Khoảng trống nghiên cứu
- 1.2.2. Các nội dung luận án tập trung giải quyết
-
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA
- 2.1. Một số khái niệm và lý thuyết có liên quan đến xuất khẩu hàng hóa
- 2.1.1. Khái niệm về xuất khẩu hàng hóa
- 2.1.2. Vai trò của xuất khẩu hàng hóa đối với phát triển kinh tế
- 2.1.2.1. Xuất khẩu có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế
- 2.1.2.2. Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước
- 2.1.2.3. Xuất khẩu đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển
- 2.1.2.4. Xuất khẩu tác dụng tích cực đến vấn đề việc làm và đời sống nhân dân
- 2.1.2.5. Xuất khẩu hỗ trợ mở rộng và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại
- 2.2. Khái niệm và tiêu chí đánh giá hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 2.2.1. Khái niệm
- 2.2.2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 2.2.2.1. Tiêu chí hiệu quả xuất khẩu hàng hoá về mặt kinh tế
- 2.2.2.2. Tiêu chí hiệu quả xuất khẩu hàng hoá về mặt xã hội
- 2.2.2.3. Tiêu chí hiệu quả xuất khẩu hàng hoá về mặt môi trường
- 2.3. Những nhân tố tác động tới hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 2.3.1. Các nhân tố khách quan
- 2.3.2. Các nhân tố chủ quan
- 2.4. Kinh nghiệm của một số nước trong việc nâng cao hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 2.4.1. Trung Quốc
- 2.4.2. Thái Lan
- 2.4.3. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
- 2.4.3.1. Các bài học thành công có thể vận dụng
- 2.4.3.2. Các bài học chưa thành công nên tránh
-
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2006-2017
- 3.1. Khái quát tình hình xuất khẩu hàng hóa Việt Nam
- 3.2. Thực trạng hiệu quả xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 3.2.1. Hiệu quả xuất khẩu hàng hoá về mặt kinh tế
- 3.2.1.1. Kim ngạch và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu
- 3.2.1.2. Cán cân thương mại
- 3.2.1.3. Xuất khẩu đóng góp vào tăng trưởng kinh tế
- 3.2.1.4. Giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu
- 3.2.1.5. Cơ cấu và sự chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu
- 3.2.2. Hiệu quả xuất khẩu hàng hoá về mặt xã hội
- 3.2.2.1. Tạo thêm được nhiều việc làm
- 3.2.2.2. Tăng xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước
- 3.2.3. Hiệu quả xuất khẩu hàng hoá về mặt môi trường
- 3.2.3.1. Tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế về môi trường
- 3.2.3.2. Tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng hàng hóa
- 3.3. Chính sách chủ yếu tác động tới hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 3.4. Đánh giá chung
- 3.4.1. Những kết quả tích cực
- 3.4.2. Những hạn chế
- 3.4.3. Nguyên nhân gây ra hạn chế
- 3.4.3.1. Nguyên nhân khách quan
- 3.4.3.2. Nguyên nhân chủ quan
-
CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030
- 4.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng tới xuất khẩu hàng hóa Việt Nam đến năm 2030
- 4.1.1. Bối cảnh quốc tế
- 4.1.2. Bối cảnh trong nước
- 4.1.3. Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu hàng hóa Việt Nam
- 4.1.3.1. Cơ hội
- 4.1.3.2. Thách thức
- 4.2. Quan điểm và định hướng nâng cao hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 4.2.1. Quan điểm
- 4.2.2. Định hướng
- 4.3. Giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả xuất khẩu hàng hóa
- 4.3.1. Cơ sở đưa ra giải pháp
- 4.3.2. Các giải pháp chủ yếu
- 4.3.2.1. Hoàn thiện, đổi mới các cơ chế, chính sách của Nhà nước
- 4.3.2.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy, nhân lực liên quan đến xuất khẩu
- 4.3.2.3. Nâng cao năng lực sản xuất trong nước
- 4.3.2.4. Đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ xuất khẩu
- 4.3.2.5. Nâng cao giá trị gia tăng cho hàng xuất khẩu
- 4.3.2.6. Phát huy vai trò của khu vực kinh tế trong nước trong xuất khẩu
- 4.3.2.7. Phát huy lợi thế của quá trình mở cửa, hội nhập thúc đẩy xuất khẩu