Luận án Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế của các doanh nghiệp FDI

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ KHÁC BIỆT VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH THEO CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VIỆT NAM VÀ QUỐC TẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI

Ngành:

Kế toán (Kế toán, Kiểm toán và phân tích)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt trong Báo cáo tài chính (BCTC) của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khi áp dụng Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (KTVN) và Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS/IFRS). Nghiên cứu xuất phát từ thực trạng tồn tại những khác biệt đáng kể về trình bày BCTC và các khoản mục trên BCTC giữa hai hệ thống chuẩn mực, gây khó khăn cho việc so sánh, tăng gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp FDI và ảnh hưởng đến môi trường pháp lý kế toán tại Việt Nam.

Mục tiêu của luận án là hệ thống hóa lý luận về BCTC và các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt này, xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố, và đề xuất các khuyến nghị nhằm giảm thiểu sự khác biệt, tăng cường sự hài hòa giữa KTVN và IAS/IFRS. Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 305 kế toán và kiểm toán viên làm việc tại các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam trong giai đoạn 2014-2017, thông qua bảng hỏi khảo sát và phỏng vấn. Các phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, kiểm định Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định T-test, ANOVA và hồi quy tuyến tính đa biến.

Kết quả nghiên cứu khẳng định sự khác biệt đáng kể về trình bày BCTC và các khoản mục trên BCTC của các doanh nghiệp FDI theo KTVN và quốc tế, lý giải bởi sự khiêm tốn trong mức độ phù hợp giữa KTVN và IAS/IFRS cùng với việc sử dụng phán xét nghề nghiệp. Tám nhân tố chính được xác định có tác động có ý nghĩa thống kê đến sự khác biệt này: hệ thống chính trị, văn hóa, kinh tế, điều kiện tổ chức thực hiện, giáo dục/tính chuyên nghiệp, hệ thống pháp lý, kỹ thuật nghiệp vụ và chuẩn mực kế toán quốc tế. Mô hình hồi quy tuyến tính giải thích 81,4% sự biến động của biến phụ thuộc. Theo thứ tự ảnh hưởng giảm dần, các nhân tố bao gồm: hệ thống chính trị (0,314), văn hóa (0,237), kinh tế (0,208), điều kiện tổ chức thực hiện (0,165), giáo dục/tính chuyên nghiệp (0,157), hệ thống pháp lý (0,107) và kỹ thuật nghiệp vụ (0,062). Nghiên cứu không tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về đánh giá sự khác biệt BCTC giữa các ngành kinh tế hoặc giữa các công ty kiểm toán Big 4 và Non-Big 4.

Luận án đóng góp cả về lý luận và thực tiễn, cung cấp cơ sở để đề xuất các khuyến nghị cụ thể nhằm giảm sự khác biệt, tăng cường hài hòa, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam, tạo môi trường pháp lý minh bạch và thu hút vốn FDI. Nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế và gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Câu hỏi nghiên cứu
  • 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • Đối tượng nghiên cứu
  • Phạm vi nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới của đề tài
  • 6. Kết cấu của đề tài

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu quốc tế
  • 1.1.1. Tổng quan nghiên cứu sự khác biệt về BCTC
  • Mức độ hòa hợp của IAS/IFRS, mức độ hội tụ kế toán
  • Sự khác biệt về BCTC
  • Thực trạng BCTC của một số nước và các giải pháp nhằm hoàn thiện BCTC
  • 1.1.2. Tổng quan nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC
  • 1.2. Tổng quan các nghiên cứu trong nước
  • 1.2.1. Tổng quan nghiên cứu về sự khác biệt giữa chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • Sự hòa hợp của chuẩn mực KTVN với IAS/IFRS, mức độ hội tụ của kế toán
  • Sự khác biệt giữa chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • Điều kiện để Việt Nam áp dụng IAS/IFRS
  • 1.2.2. Tổng quan nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 1.3. Khoảng trống nghiên cứu

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ KHÁC BIỆT VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH THEO CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VIỆT NAM VÀ QUỐC TẾ

  • 2.1. Giới thiệu về báo cáo tài chính
  • 2.2. Báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán Việt Nam
  • 2.2.1. Quá trình phát triển của hệ thống BCTC tại Việt Nam
  • 2.2.2. Mục đích, yêu cầu và nguyên tắc soạn thảo BCTC
  • 2.2.3. Kết cấu và nội dung hệ thống BCTC
  • 2.3. Báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán quốc tế
  • 2.3.1. Chuẩn mực kế toán đối với báo cáo tài chính
  • 2.3.2. BCTC của doanh nghiệp FDI theo chuẩn mực kế toán quốc tế
  • 2.4. Sự khác biệt về báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế
  • 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế về báo cáo tài chính
  • 2.6. Cơ sở lý thuyết liên quan đến chủ đề nghiên cứu
  • 2.6.1. Lý thuyết ngẫu nhiên
  • 2.6.2. Lý thuyết Kế toán và Kiểm soát
  • 2.6.3. Lý thuyết thông tin hữu ích
  • 2.6.4. Lý thuyết hành vi quản lý

• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Phương pháp nghiên cứu và quy trình nghiên cứu
  • 3.1.1. Phương pháp nghiên cứu
  • 3.1.2. Quy trình nghiên cứu
  • 3.2. Thu thập dữ liệu
  • 3.2.1. Thu thập dữ liệu và nội dung khảo sát
  • 3.2.2. Mô tả mẫu
  • 3.2.3. Phỏng vấn điều tra
  • 3.2.4. Điều tra chọn mẫu
  • 3.3. Mô hình nghiên cứu
  • 3.4. Giả thuyết nghiên cứu
  • 3.4.1. Đánh giá về sự khác biệt về BCTC theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 3.4.2. Giả thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC của DN FDI theo chuẩn mực KTVN và quốc tế

• CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1. Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam
  • 4.1.1. Tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
  • 4.1.2. Vai trò của khu vực FDI
  • 4.1.3. Cơ cấu FDI tại Việt Nam
  • 4.1.3.1. Cơ cấu theo ngành kinh tế
  • 4.1.3.2. Cơ cấu theo đối tác đầu tư
  • 4.1.4. Khái quát về doanh nghiệp FDI
  • 4.1.5. Những thuận lợi và khó khăn đối với doanh nghiệp FDI tại Việt Nam
  • 4.2. Kết quả nghiên cứu định tính
  • 4.2.1. Kết quả nghiên cứu thực trạng
  • 4.2.2. Kết quả phỏng vấn các chuyên gia
  • 4.2.2.1. Kết quả phỏng vấn bán cấu trúc
  • 4.2.2.2. Kết quả phỏng vấn sâu
  • 4.2.3. Tổng hợp kết quả nghiên cứu định tính
  • 4.2.4. Đánh giá sự phù hợp kết quả nghiên cứu định tính về các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC của DN FDI theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng
  • 4.3.1. Thống kê mô tả về kết quả khảo sát bằng bảng câu hỏi
  • 4.3.1.2. Thống kê mô tả với các biến trong từng nhóm nhân tố
  • 4.3.2. Kết quả đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC của DN FDI theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 4.3.2.1. Đánh giá độ tin cậy thang đo và dữ liệu khảo sát
  • 4.3.2.2. Kết luận phân tích Cronbach's Alpha
  • 4.3.3. Kết quả phân tích các nhân tố khám phá
  • Phân tích tính thích hợp của EFA
  • 4.3.4. Sự khác biệt về BCTC của doanh nghiệp FDI theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế
  • 4.3.4.1. Khác biệt về trình bày BCTC
  • 4.3.4.2. Khác biệt về các khoản mục trên BCTC
  • 4.3.4.3. Sự khác biệt về BCTC theo ngành kinh tế
  • 4.3.4.4. Sự khác biệt về BCTC theo Big 4 và Non Big 4 Auditors tại Việt Nam
  • 4.3.5. Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
  • 4.3.6. Phân tích hồi quy tuyến tính
  • Kiểm định sự phù hợp của mô hình
  • Mức độ giải thích của mô hình
  • Mức độ phù hợp (kiểm định F)
  • Kiểm định tương quan từng phần của hệ số hồi quy (hồi quy mô hình)

• CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 5.1. Kết luận về kết quả nghiên cứu
  • 5.1.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC của doanh nghiệp FDI theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 5.1.2. Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC của DN FDI theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 5.1.3. Kết luận nghiên cứu thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt về BCTC của DN FDI theo chuẩn mực KTVN và quốc tế
  • 5.2. Các khuyến nghị nhằm tăng cường sự hòa hợp giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế về BCTC của các DN FDI
  • 5.2.1. Các khuyến nghị theo nhân tố ảnh hưởng
  • 5.2.2. Các khuyến nghị đối với các đối tượng liên quan đến BCTC
  • 5.3. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo
  • 5.3.1. Hạn chế của nghiên cứu
  • 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

• KẾT LUẬN