Luận án Người lao động cao tuổi theo pháp luật Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

NGƯỜI LAO ĐỘNG CAO TUỔI THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

Luật Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Tóm tắt luận án tiến sĩ Luật học mang tên "Người lao động cao tuổi theo pháp luật của Việt Nam hiện nay" của Trần Đức Thắng, thuộc ngành Luật Kinh tế, tập trung nghiên cứu bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng ở Việt Nam và những thách thức pháp lý mà người lao động cao tuổi (NLĐCT) phải đối mặt. Luận án chỉ ra rằng dù NLĐCT còn sức khỏe và khả năng cống hiến, họ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm phù hợp do các quy định pháp luật còn hạn chế và thị trường lao động chuyên biệt chưa hình thành. Tác động của đại dịch COVID-19 càng làm trầm trọng thêm vấn đề mất sinh kế và giảm thu nhập của nhóm đối tượng này.

Xuất phát từ thực tế thiếu các công trình nghiên cứu toàn diện về pháp luật điều chỉnh NLĐCT, luận án đặt mục tiêu đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi, khuyến khích và hỗ trợ NLĐCT tham gia thị trường lao động. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật về độ tuổi, việc làm, tiền lương, bảo hiểm, thời gian làm việc, điều kiện lao động, hợp đồng lao động và giải quyết tranh chấp lao động cho NLĐCT trong quan hệ lao động chính thức tại Việt Nam, có so sánh với pháp luật quốc tế và các quốc gia khác, đặc biệt là Bộ Luật Lao động 2019.

Luận án được cấu trúc thành bốn chương. Chương 1 tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan, xác định khoảng trống và đặt ra các câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu. Chương 2 xây dựng cơ sở lý luận, làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò của NLĐCT và các nguyên tắc, nội dung cơ bản của pháp luật về NLĐCT. Chương 3 phân tích thực trạng các quy định pháp luật và thực tiễn thi hành ở Việt Nam, đánh giá những kết quả đạt được, bất cập và nguyên nhân. Chương 4 đề xuất các quan điểm, định hướng và giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về NLĐCT, bao gồm các giải pháp về độ tuổi, hợp đồng lao động, giải quyết tranh chấp, an sinh xã hội, đào tạo nghề, hỗ trợ tài chính và nâng cao nhận thức xã hội, góp phần vào việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về NLĐCT tại Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý thuyết của luận án
  • 1.1. Tổng quan tình tình hình nghiên cứu về pháp luật người lao động cao tuổi ở trong và ngoài nước
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài về pháp luật người lao động cao tuổi
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước về pháp luật người lao động cao tuổi
      • 1.1.2.1. Nghiên cứu về vai trò người cao tuổi, quyền của người cao tuổi và việc làm cho người cao tuổi
      • 1.1.2.2. Nghiên cứu về các chính sách xã hội (chính sách đảm bảo thu nhập, chính sách an sinh xã hội, chính sách chăm sóc sức khỏe,..) đối với người cao tuổi
      • 1.1.2.3. Nghiên cứu toàn diện những nội dung pháp luật về người lao động cao tuổi
    • 1.1.3. Nhận xét, đánh giá các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án
    • 1.1.4. Những khoảng trống cần được tiếp tục nghiên cứu trong luận án
  • 1.2. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
  • 1.3. Định hướng nghiên cứu đặt ra trong luận án
• Chương 2: Những vấn đề lý luận về người lao động cao tuổi và về pháp luật người lao động cao tuổi
  • 2.1. Một số vấn đề về người lao động cao tuổi
    • 2.1.1. Khái niệm người lao động cao tuổi
      • 2.1.1.1. Khái niệm người cao tuôi
      • 2.1.1.2. Khái niện người lao động cao tuổi
    • 2.1.2. Đặc điểm của người lao động cao tuổi
    • 2.1.3. Vai trò của người lao động cao tuổi
  • 2.2. Pháp luật về người lao động cao tuổi
    • 2.2.1. Khái niệm pháp luật về người lao động cao tuổi
    • 2.2.2. Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật người lao động cao tuổi
    • 2.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến pháp luật người lao động cao tuổi
      • 2.2.3.1. Yếu tố chính trị
      • 2.2.3.2. Yếu tố kinh tế - xã hội
      • 2.2.3.3. Yếu tố văn hóa, phong tục tập quán
      • 2.2.3.4. Yếu tố hội nhập
    • 2.2.4. Nội dung của pháp luật về người lao động cao tuổi
      • 2.2.4.1. Quy định về độ tuổi đối với người lao động cao tuổi
      • 2.2.4.2. Quy định về việc làm đối với người lao động cao tuổi
      • 2.2.4.3. Quy định về tiền lương, tiền công, chế độ bảo hiểm đối với người lao động cao tuổi
      • 2.2.4.4. Quy định về thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi đối với người lao động cao tuổi
      • 2.2.4.5. Quy định về điều kiện làm việc, an toàn lao động và vệ sinh lao động đối với NLĐCT
      • 2.2.4.6. Quy định về hợp đồng lao động với người lao động cao tuổi
      • 2.2.4.7. Quy định về tranh chấp và giải quyết tranh chấp lao động với người lao động cao tuổi
• Chương 3: Thực trạng quy pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam
  • 3.1. Thực trạng pháp luật Việt Nam về người lao động cao tuổi
    • 3.1.1. Thực tiễn quy định về độ tuổi đối với người lao động cao tuổi
    • 3.1.2. Thực tiễn quy định pháp luật về việc làm đối với người lao động cao tuổi
    • 3.1.3. Thực tiễn quy định pháp luật về tiền lương, tiền công, chế độ bảo hiểm đối với người lao động cao tuổi
    • 3.1.4. Thực tiễn quy định pháp luật về thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi đối với người lao động cao tuổi
    • 3.1.5. Thực tiễn quy định pháp luật về an toàn lao động và vệ sinh lao động đối với người lao động cao tuổi
    • 3.1.6. Thực tiễn quy định về hợp đồng lao động với người lao động cao tuổi
    • 3.1.7. Thực tiễn quy định về tranh chấp lao động và giải quyết tranh chấp lao động với người cao tuổi
  • 3.2. Thực tiễn thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam hiện nay
    • 3.2.1. Tình hình việc làm của người lao động cao tuổi ở Việt Nam
      • 3.2.1.1. Về số lượng NCT tham gia lực lượng lao động ở Việt Nam
      • 3.2.1.2. Về vị thế việc làm của người lao động cao tuổi ở Việt Nam
      • 3.2.1.3. Về trình độ, chuyên môn kỹ thuật của người lao động cao tuổi ở Việt Nam
      • 3.2.1.4. Việc làm của NLĐCT phân theo nhóm nghề ở Việt Nam
      • 3.2.1.5. Việc làm của NCT theo phân theo khu vực chính thức/phi chính thức
    • 3.2.2. Tình hình thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam
      • 3.2.1.1. Tình hình thực hiện pháp luật trong việc kéo dài thời gian làm việc cho người lao động cao tuổi
      • 3.2.1.2. Tình hình thực hiện pháp luật trong việc hỗ trợ tạo việc làm cho người lao động cao tuổi
      • 3.2.1.3. Tình hình thực hiện pháp luật trong việc ký kết hợp đồng lao động với người lao động cao tuổi
      • 3.2.1.4. Tình hình thực hiện pháp luật trong việc đảm bảo điều kiện làm việc và an toàn lao động đối với người lao động cao tuổi
      • 3.2.1.5. Tình hình thực hiện pháp luật trong việc trả lương cho người lao động cao tuổi
  • 3.3. Đánh giá pháp luật hiện hành và thực tiễn thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam hiện nay
    • 3.3.1. Đánh giá pháp luật hiện hành về người lao động cao tuổi ở Việt Nam
      • 3.3.1.1. Những kết quả đạt được
      • 3.3.1.2. Những bất cập trong quy định pháp luật về người lao động cao tuổi
    • 3.2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam
• Chương 4: Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam hiện nay
  • 4.1. Bối cảnh kinh tế - xã hội trong và ngoài nước tác động đến việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam
    • 4.1.1. Bối cảnh quốc tế
    • 4.1.2. Bối cảnh trong nước
  • 4.2. Quan điểm, định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về người lao động cao tuổi ở Việt Nam
    • 4.2.1. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về người lao động cao tuổi
      • 4.2.1.1. Hoàn thiện pháp luật về người lao động cao tuổi trên quan điểm, chính sách của Nhà nước trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu
      • 4.2.1.2 Hoàn thiện pháp luật về người lao động cao tuổi xuất phát từ đặc điểm của nền kinh tế, phù hợp với các quy định của quốc tế, khu vực
      • 4.2.1.3. Hoàn thiện pháp luật về người lao động cao tuổi xuất phát từ những hạn chế, bất cập của thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về NLĐCT trong giai đoạn hiện nay
      • 4.2.1.4. Hoàn thiện pháp luật về người lao động cao tuổi phải đặt trên quan điểm hoàn thiện hệ thống hoàn thiện pháp luật về kinh tế, lao động nói chung
      • 4.2.1.5. Nhận diện nhóm NCT có thể tiếp tục tham gia thị trường lao động trên cơ sở cân nhắc tổng thể nguồn lực và hiện trạng xã hội
      • 4.2.1.6. Nghiên cứu, ban hành chiến lược về sử dụng nguồn nhân lực từ đội ngũ người cao tuổi
      • 4.2.1.7. Tăng cường, mở rộng hợp tác quốc tế trong thực hiện chính sách về NLĐCT.
    • 4.2.2. Phương hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về việc làm dành cho người cao tuổi
  • 4.3. Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về người lao dộng cao tuổi ở Việt Nam
    • 4.3.1. Các giải pháp về hoàn thiện quy định pháp luật về người lao dộng cao tuổi ở Việt Nam
      • 4.3.1.1. Hoàn thiện các quy định pháp luật về độ tuổi của người lao động cao tuổi
      • 4.3.1.2. Bổ sung quy định về thỏa thuận với người lao động cao tuổi làm thêm giờ, làm việc ca đêm
      • 4.3.1.3. Sửa đổi một số quy định về hợp đồng lao động với người lao động cao tuổi
      • 4.3.1.4. Hoàn thiện các quy định pháp lý liên quan đến giải quyết tranh chấp trong hợp đồng lao động với người lao động cao tuổi
      • 4.3.1.5. Quy định cụ thể về chế độ bảo hiểm, an sinh xã hội cho người lao động cao tuổi
      • 4.3.1.6. Xây dựng nghị định hướng dẫn chi tiết Bộ Luật Lao động 2019 về các hình thức lao động đặc biệt trong đó có những quy định về người lao động cao tuổi
    • 4.3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về người lao dộng cao tuổi ở Việt Nam
      • 4.3.2.1. Tăng cường nhận thức về vai trò, sự cấp thiết tạo việc làm cho người lao động cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số
      • 4.3.2.2. Nghiên cứu xây dựng chính sách hỗ trợ về sinh kế cho người cao tuổi có nhu cầu khởi nghiệp hoặc tiếp tục làm việc.
      • 4.3.2.3. Xây dựng lộ trình loại bỏ tuổi nghỉ hưu bắt buộc, không khuyến khích nghỉ hưu sớm trong một số ngành, lĩnh vực
      • 4.3.2.4. Tăng cường tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn, đào tạo nghiệp vụ kỹ thuật và tư vấn việc làm cho người lao động cao tuổi
      • 4.3.2.5. Hoàn thành hệ thống chính sách về việc làm đối với người cao tuổi
      • 4.3.2.6. Thúc đẩy tạo việc làm cho người cao tuổi thông qua các hỗ trợ tài chính
      • 4.3.2.7. Thực hiện các biện pháp về bảo đảm sức khỏe để khuyến khích người cao tuổi quay trở lại làm việc
      • 4.3.2.8. Các giải pháp khác
  • 4.4. Điều kiện để thực hiện giải pháp