Luận án Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam sang các nước ASEAN trong khuôn khổ Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)

Tên luận án:

ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM SANG CÁC NƯỚC ASEAN TRONG KHUÔN KHỔ CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC)

Ngành:

Kinh tế quốc tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam sang các nước ASEAN trong khuôn khổ Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)" của nghiên cứu sinh Trịnh Quang Hưng, ngành Kinh tế quốc tế, được hoàn thành năm 2021 tại Trường Đại học Ngoại thương. Đề tài xuất phát từ bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ, với sự gia tăng hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (ĐTTTRNN) từ các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đặc biệt là trong khuôn khổ Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được thành lập cuối năm 2015.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là phân tích, đánh giá hoạt động ĐTTTRNN của các doanh nghiệp Việt Nam sang ASEAN từ năm 2015, xác định các yếu tố tác động, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động này đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030. Luận án giới hạn nghiên cứu các dự án ĐTTT của doanh nghiệp Việt Nam sang ASEAN, không đề cập đầu tư gián tiếp hay sang khu vực khác. Phạm vi thời gian tập trung giai đoạn 2016-2019 so sánh với giai đoạn 1991-2015.

Về phương pháp nghiên cứu, luận án dựa trên cơ sở phân tích các yếu tố kéo và yếu tố đẩy, sử dụng dữ liệu thứ cấp từ nhiều nguồn chính thức giai đoạn 1991-2019. Tác giả đã xây dựng hai mô hình ước lượng các yếu tố tác động đến ĐTTTRNN của các doanh nghiệp Việt Nam sang ASEAN trong khuôn khổ AEC, sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu mảng với phần mềm Stata, và rút kinh nghiệm từ các quốc gia châu Á khác.

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động ĐTTTRNN của Việt Nam sang ASEAN đã đạt được những chuyển biến tích cực về quy mô vốn, địa bàn và lĩnh vực đầu tư, góp phần tăng cường hội nhập kinh tế, nâng cao vị thế quốc gia. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như tỷ lệ vốn triển khai và hiệu quả kinh doanh thấp, hình thức đầu tư còn đơn điệu, thiếu liên kết chuỗi giá trị. Các yếu tố như chi phí cơ sở hạ tầng, tỷ giá hối đoái, thuế suất thu nhập doanh nghiệp, và rủi ro chính trị có tác động tiêu cực đến ĐTTTRNN. Ngược lại, GDP bình quân đầu người, độ mở nền kinh tế, tài nguyên thiên nhiên, năng suất lao động, và sự tương đồng kinh tế giữa Việt Nam và các nước tiếp nhận đầu tư có tác động tích cực. Các hiệp định thương mại và đầu tư có hiệu lực trước đó có tác động tích cực, trong khi tác động của AEC chưa rõ nét do độ trễ chính sách.

Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy ĐTTTRNN đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, bao gồm việc chủ động xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đa dạng hóa hình thức đầu tư, tăng cường hợp tác và trách nhiệm của doanh nghiệp, khai thác cơ hội từ AEC. Đồng thời, kiến nghị đối với Nhà nước về việc xây dựng kế hoạch chiến lược quốc gia, hoàn thiện khung pháp lý, hỗ trợ tài chính, nâng cao quản lý nhà nước và tăng cường xúc tiến đầu tư.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
  • 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
  • 2.2. Câu hỏi nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 4.1. Phương pháp tiếp cận
  • 4.2. Nguồn và phương pháp thu thập dữ liệu
  • 4.3. Khung phân tích
  • 4.4. Phương pháp ước lượng mô hình dữ liệu mảng
  • 4.5. Phương pháp xử lý dữ liệu
  • 5. Những đóng góp mới của luận án
  • 5.1. Về mặt lý luận
  • 5.2. Về mặt thực tiễn
  • 6. Kết cấu của luận án

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHỦ ĐỀ CỦA LUẬN ÁN

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
  • 1.2. Sự kế thừa các công trình nghiên cứu trước và khoảng trống nghiên cứu của luận án
  • 1.2.1. Sự kế thừa các công trình nghiên cứu trước
  • 1.2.2. Khoảng trống nghiên cứu của luận án

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI TRONG KHUÔN KHỔ AEC VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ

  • 2.1. Tổng quan về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
  • 2.1.1. Một số khái niệm về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
  • 2.1.2. Một số lý thuyết điển hình về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
  • 2.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp ra nước ngoài và mô hình các yếu tố tác động
  • 2.2. Một số vấn đề về Cộng đồng Kinh tế ASEAN
  • 2.2.1. Khái quát về ASEAN và Cộng đồng Kinh tế ASEAN
  • 2.2.2. Các hiệp định về đầu tư trong ASEAN
  • 2.3. Tình hình đầu tư của một số quốc gia châu Á sang ASEAN và gợi ý cho Việt Nam

• CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM SANG ASEAN TRONG KHUÔN KHỔ AEC

  • 3.1. Phân tích thực trạng đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Việt Nam sang ASEAN
  • 3.1.1. Theo địa điểm đầu tư
  • 3.1.2. Theo giai đoạn đầu tư
  • 3.1.4. Theo hình thức đầu tư và theo sở hữu của công ty mẹ ở Việt Nam
  • 3.2. Đánh giá tình hình đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Việt Nam sang ASEAN
  • 3.2.1. Kết quả đạt được
  • 3.2.2. Một số hạn chế và nguyên nhân

• CHƯƠNG 4. NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM SANG ASEAN TRONG KHUÔN KHỔ AEC

  • 4.1. Mô hình tác động
  • 4.2. Phân tích các yếu tố tác động đến đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Việt Nam sang ASEAN trong khuôn khổ AEC
  • 4.2.1. Mô tả về các biến trong mô hình
  • 4.2.2. Kết quả ước lượng mô hình và kết luận rút ra từ mô hình

• CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM SANG ASEAN ĐẾN NĂM 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030

  • 5.1. Đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy đầu tư trực tiếp sang ASEAN cho các doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030
  • 5.1.1. Chủ động xây dựng chiến lược đầu tư có hiệu quả, chuẩn bị kỹ các điều kiện trước khi đầu tư và chiến lược kinh doanh
  • 5.1.2. Chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh
  • 5.1.3. Đa dạng hóa các hình thức đầu tư
  • 5.1.4. Tăng cường hợp tác với các tổ chức của Việt Nam ở trong và ngoài nước để nhận sự hỗ trợ cần thiết
  • 5.1.5. Tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp đối với nhà nước và xã hội
  • 5.1.6. Tăng cường khai thác cơ hội đầu tư từ AEC
  • 5.2. Kiến nghị đối với Nhà nước
  • 5.2.1. Xây dựng kế hoạch chiến lược tổng thể cấp quốc gia về đầu tư sang ASEAN gắn với chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
  • 5.2.2. Các giải pháp hỗ trợ đầu tư trực tiếp sang ASEAN
  • 5.2.3. Các giải pháp nâng cao công tác quản lý nhà nước về hoạt động ĐTTT sang ASEAN trong bối cảnh hội nhập ASEAN
  • 5.2.4. Tăng cường xúc tiến đầu tư sang ASEAN
  • 5.2.5. Kết hợp hiệu quả giữa đầu tư trực tiếp và hỗ trợ phát triển không chính thức của Việt Nam sang ASEAN

• KẾT LUẬN