THÔNG ĐIỆP VỀ GIA ĐÌNH TRÊN BA TỜ BÁO: PHỤ NỮ VIỆT NAM, PHỤ NỮ THỦ ĐÔ VÀ PHỤ NỮ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (Khảo sát từ tháng 01/2015 đến tháng 01/2017)
Báo chí học
Luận án "Thông điệp về gia đình trên ba tờ báo: Phụ nữ Việt Nam, Phụ nữ Thủ đô và Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh" (khảo sát từ tháng 01/2015 đến tháng 01/2017) là một công trình nghiên cứu Tiến sĩ Báo chí học của tác giả Nguyễn Ánh Nguyệt. Đề tài được thực hiện dựa trên nhận định gia đình là một thiết chế xã hội cốt lõi, có vai trò quan trọng trong việc xây dựng, triển khai các chính sách xã hội, bảo đảm quy mô và chất lượng dân số, giữ gìn và trao truyền giá trị văn hóa dân tộc. Đồng thời, việc xây dựng hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam là vấn đề trọng yếu được Đảng quan tâm, và truyền thông đại chúng đóng vai trò thiết yếu trong việc đăng tải các chủ đề về hôn nhân, gia đình.
Mục đích chính của luận án là nghiên cứu lý luận và phân tích thông điệp về gia đình trên ba tờ báo Phụ nữ Việt Nam, Phụ nữ Thủ đô và Phụ nữ TP. Hồ Chí Minh (được lựa chọn vì đặc trưng giới và công chúng đích là phụ nữ, cùng các yếu tố nhân khẩu xã hội tương đồng/khác biệt thuận lợi cho việc so sánh), từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả thông điệp truyền thông. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, khảo sát, phân tích nội dung và cách thức tổ chức thông điệp, và đề xuất các giải pháp, khuyến nghị. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các thông điệp về gia đình trên ba tờ báo trong giai đoạn từ tháng 01/2015 đến tháng 01/2017.
Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành, kết hợp lý thuyết Báo chí học, Xã hội học truyền thông đại chúng và Xã hội học gia đình, dựa trên quan điểm duy vật biện chứng và lịch sử. Các phương pháp cụ thể bao gồm phân tích tài liệu, phân tích nội dung định lượng và định tính trên tổng số 1.497 bài báo được mã hóa và xử lý bằng phần mềm SPSS 19.0.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, nội dung thông điệp trên ba tờ báo tập trung phản ánh các giá trị hôn nhân (đặc biệt là giá trị tinh thần, tình cảm vợ chồng), các chức năng gia đình (tâm lý tình cảm và kinh tế được đề cập nhiều nhất), cấu trúc gia đình (gia đình hạt nhân kết hôn lần đầu phổ biến nhất), và các yếu tố tác động đến gia đình (giá trị chuẩn mực, biến đổi xã hội). Về cách thức tổ chức, số lượng tin bài về gia đình khá đồng đều giữa ba tờ báo, chủ đề này được quan tâm thường xuyên trên các chuyên mục. Thể loại "Tâm sự" chiếm tỷ lệ lớn nhất, và tiêu đề bài báo thường có độ hấp dẫn cao. Luận án khẳng định vai trò của báo chí trong việc định hướng dư luận xã hội, góp phần xây dựng gia đình Việt Nam bền vững trong bối cảnh xã hội biến đổi, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thông điệp truyền thông về gia đình.