Tên luận án:
CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP NHO NINH THUẬN
Ngành:
Kinh tế phát triển
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án nghiên cứu chuỗi giá trị nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, tập trung vào trường hợp nho Ninh Thuận. Bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập đặt ra những thách thức cạnh tranh lớn cho nông sản Việt Nam, bao gồm cả nho Ninh Thuận, đòi hỏi các giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững. Nho là mặt hàng nông sản chủ lực của Ninh Thuận, song vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ nho nhập khẩu ngay cả trên thị trường nội địa.
Mục tiêu của luận án là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chuỗi giá trị nông sản trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; khảo sát, phân tích thực trạng chuỗi giá trị nho Ninh Thuận để đánh giá kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất mục tiêu, quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị này trong những năm tiếp theo.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, nho tươi Ninh Thuận được phân khúc theo hai xu hướng thị trường: cao cấp (cạnh tranh với nho nhập khẩu từ Mỹ, Úc, Nam Phi) và phổ thông (cạnh tranh với nho Trung Quốc), nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và chứng nhận an toàn thực phẩm. Các nút thắt chính được xác định bao gồm: giống nho còn đơn điệu; nông dân hạn chế tham gia liên kết sản xuất, chủ yếu sản xuất nhỏ lẻ; thương lái và vựa nho giữ vai trò chính trong tiêu thụ; số lượng doanh nghiệp ít, thiếu vốn và vùng nguyên liệu; khâu thương mại có cơ sở hạ tầng thấp, tỷ lệ hao hụt cao, thiếu thông tin và giám sát thị trường; chi phí dịch vụ vận hành chuỗi cao; và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất, thu nhập. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nâng cấp chuỗi giá trị nho Ninh Thuận ở từng khâu cụ thể, nhằm tăng cường lợi ích cho nông dân và thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
- 2.1 Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2 Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
- 4.1 Phương pháp tiếp cận nghiên cứu của đề tài luận án
- 4.2 Phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- 7. Cơ cấu của luận án.
-
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ VỀ CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP
- 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu chuỗi giá trị nông sản đã công bố trên thế giới
- 1.2 Tổng quan những công trình nghiên cứu về chuỗi giá trị nông sản và chuỗi giá trị nho đã công bố ở Việt Nam
- 1.3 Những vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu đã được giải quyết, khoảng trống nghiên cứu và những lựa chọn nghiên cứu của để tài luận án
- 1.3.1 Những vẫn đề liên quan đã được các công trình nghiên cứu trên thế giới giải quyết
- 1.3.2 Những vấn đề liên quan đã được các công trình nghiên cứu ở Việt Nam giải quyết
- 1.3.3 Khoảng trống nghiên cứu
- 1.3.4 Lựa chọn vấn đề nghiên cứu của đề tài luận án
- 1.3.4.1 Những điểm đề tài kế thừa từ các công trình nghiên cứu đã công bố
- 1.3.4.2 Lựa chọn nội dung và phương pháp nghiên cứu của đề tài luận án
-
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN VÀ CHUỖI GIÁ TRỊ NHO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
- 2.1 KHÁI QUÁT VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ NHỮNG LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO CHUỖI GIÁ TRỊ TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP
- 2.1.1 Khái quát về hội nhập kinh tế quốc tế
- 2.1.2 Một số lý thuyết liên quan đến phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
- 2.2 KHÁI QUÁT VỀ CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
- 2.2.1 Khái niệm chuỗi giá trị
- 2.2.2 Phân loại chuỗi giá trị
- 2.2.3 Khái niệm về chuỗi giá trị nông sản, chủ thể và liên kết
- 2.2.3.1 Khái niệm chuỗi giá trị nông sản
- 2.2.3.2 Khái niệm chủ thể chuỗi giá trị nông sản
- 2.2.3.3. Khái niệm liên kết trong chuỗi giá trị nông sản
- 2.2.4 Đặc điểm và xu hướng phát triển của chuỗi giá trị nông sản trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
- 2.2.4.1 Đặc điểm:
- 2.2.4.2 Xu hướng
- 2.3 YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
- 2.3.1 Những yếu tố thuộc về hội nhập kinh tế quốc tế
- 2.3.1.1 Ảnh hưởng của hội nhập kinh tế quốc tế đến chuỗi giá trị nông sản nói chung:
- 2.3.1.2 Ảnh hưởng của hội nhập kinh tế quốc tế đến các tác nhân của chuỗi giá trị nông sản
- 2.3.2 Những yếu tố thuộc về đặc điểm tự nhiên
- 2.3.3 Những yếu tố thuộc về đặc điểm kinh tế- kỹ thuật
- 2.3.4 Những yếu tố thuộc về thể chế chính sách của nhà nước và của địa phương
- 2.3.5 Những yếu tố thuộc về các bên tham gia chuỗi giá trị
- 2.4 PHÂN TÍCH CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN
- 2.4.1 Lập bản đồ chuỗi giá trị
- 2.4.2 Lượng hóa bản đồ chuỗi cơ sở
- 2.4.3 Phân tích các mối liên kết trong chuỗi giá trị
- 2.4.4 Phân tích chi phí, lợi nhuận và đánh giá kết quả thực hiện chuỗi giá trị
- 2.4.4.1 Đánh giá giá trị gia tăng của chuỗi
- 2.4.4.2 Đánh giá sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng
- 2.4.5. Phân tích thị trường sản phẩm cuối cùng của chuỗi giá trị nông sản
- 2.4.6 Khung lý thuyết phân tích chuỗi giá trị nông sản
- 2.5 KINH NGHIỆM XÂY DỰNG CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG SẢN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TRÊN THẾ GIỚI
- 2.5.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
- 2.5.2. Một số bài học Việt Nam
-
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN
- 3.1 KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ-XÃ HỘI, VÀ NGÀNH TRỒNG NHO TỈNH NINH THUẬN
- 3.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên
- 3.1.2 Khái quát về điều kiện kinh tế xã hội của tỉnh Ninh Thuận
- 3.1.3 Khái quát về ngành nho tỉnh Ninh Thuận
- 3.2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
- 3.2.1 Sơ đồ tổng quát chuỗi giá trị nho Ninh Thuận
- 3.2.2 Phân tích thực trạng liên kết trong chuỗi giá trị nho Ninh Thuận
- 3.2.2.1 Thực trạng liên kết ở khâu cung cấp đầu vào
- 3.2.2.2 Khâu sản xuất
- 3.2.2.3 Khâu thu gom
- 3.2.2.4 Khâu thương mại
- 3.2.2.5 Thực trạng về người tiêu dùng nho Ninh Thuận
- 3.2.3 Đánh giá giá trị gia tăng ở các khâu của chuỗi giá trị nho Ninh Thuận
- 3.2.3.1 Hiệu quả sản xuất và giá trị gia tăng ở khâu sản xuất
- 3.2.3.2 Hiệu quả sản xuất và giá trị gia tăng ở khâu thu gom
- 3.2.3.3 Hiệu quả sản xuất và giá trị gia tăng ở khâu thương mại
- 3.2.3.4 Đánh giá mức độ tham gia và hưởng lợi của nông dân
- 3.2.4 Thực trạng tham gia của các tác nhân cung cấp dịch vụ hỗ trợ chuỗi giá trị nho Ninh Thuận
- 3.3 ĐÁNH GIÁ CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN
- 3.3.1 Đánh giá những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế ở khâu cung cấp đầu vào
- 3.3.2 Đánh giá những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế ở khâu sản xuất
- 3.3.3 Đánh giá những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế ở khâu thu gom, sơ chế, chế biến
- 3.3.4 Đánh giá những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế ở khâu thương mại và tiêu dùng
- 3.3.5 Đánh giá về vai trò của các tác nhân hỗ trợ chuỗi giá trị nho Ninh Thuận
-
CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
- 4.1 BỐI CẢNH VÀ CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN TRONG THỜI KỲ TỚI
- 4.1.1 Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
- 4.1.2 Căn cứ đề xuất giải pháp
- 4.2 QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU, ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN
- 4.2.1 Quan điểm
- 4.2.2 Mục tiêu
- 4.2.3 Định hướng
- 4.3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHUỖI GIÁ TRỊ NHO NINH THUẬN
- 4.3.1 Nhóm giải pháp chung
- 4.3.2. Giải pháp cụ thể ở từng khâu và từng nhóm tác nhân
- 4.3.2.1 Giải pháp ở khâu cung cấp đầu vào
- 4.3.2.2 Giải pháp ở khâu sản xuất
- 4.3.2.3 Giải pháp ở khâu thu gom
- 4.3.2.4 Giải pháp ở khâu thương mại
-
KẾT LUẬN
-
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN