Tên luận án:
NGHIÊN CỨU PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG PHỤC VỤ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TỈNH PHÚ THỌ
Ngành:
Địa lý Tài nguyên và Môi trường
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "NGHIÊN CỨU PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG PHỤC VỤ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TỈNH PHÚ THỌ" tập trung giải quyết yêu cầu cấp thiết về phân vùng chức năng (PVCN) và quản lý tổng hợp tài nguyên và môi trường (TNMT) nhằm thúc đẩy phát triển bền vững tại tỉnh Phú Thọ. Tỉnh Phú Thọ, thuộc vùng trung du miền núi phía Bắc, đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý TNMT, đòi hỏi một cách tiếp cận tổng hợp để duy trì chức năng hệ sinh thái, dịch vụ thiết yếu và đảm bảo tính bền vững của các hệ thống tự nhiên, kinh tế - xã hội.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác lập luận cứ khoa học cho PVCN và tổ chức không gian quản lý TNMT phục vụ phát triển bền vững tại tỉnh Phú Thọ. Các nội dung nghiên cứu bao gồm tổng quan các công trình nghiên cứu và xây dựng cơ sở lý luận về PVCN và quản lý tổng hợp TNMT cấp tỉnh, phân tích hiện trạng và diễn biến TNMT tỉnh Phú Thọ, đề xuất phương án PVCN, đánh giá định lượng các vấn đề sử dụng và quản lý TNMT, và tổ chức không gian định hướng quản lý TNMT.
Luận án bảo vệ hai luận điểm chính: (1) Hệ thống PVCN lãnh thổ tỉnh Phú Thọ bao gồm 2 vùng và 10 tiểu vùng, phản ánh sự phân hóa không gian sử dụng và quản lý TNMT, tạo nên bộ khung tổ chức không gian quản lý TNMT định hướng phát triển bền vững. (2) Phương án tổ chức lãnh thổ theo định hướng PVCN là sự kết hợp hài hòa giữa thực trạng phát triển, chức năng sinh thái và quy hoạch, đảm bảo phát triển kinh tế gắn với sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường.
Nghiên cứu áp dụng các phương pháp khảo sát thực địa, xử lý số liệu bằng bản đồ và GIS, mô hình hóa phương trình cấu trúc (SEM), mô hình Markov-CA và khung phân tích Áp lực – Thực trạng – Đáp ứng (PSR) để đánh giá hiệu quả quản lý tài nguyên đất và dự báo biến động sử dụng đất đến năm 2025. Kết quả cho thấy các yếu tố quỹ đất, chất lượng đất và hiện trạng sử dụng đất có tác động tích cực đến hiệu quả quản lý, trong khi cơ chế chính sách và phát triển KTXH có tác động tiêu cực nhưng không rõ ràng. Luận án đề xuất 8 không gian quản lý tổng hợp TNMT định hướng phát triển bền vững cho Phú Thọ.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của luận án
- 2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
- 3. Các nội dung nghiên cứu chính của luận án
- 4. Luận điểm bảo vệ
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN, CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG PHỤC VỤ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG LÃNH THỔ CẤP TỈNH
- 1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
- 1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước
- a) Nghiên cứu phân vùng chức năng
- b) Nghiên cứu quản lý tổng hợp tài nguyên môi trường
- 1.1.2. Tại Việt Nam
- 1.1.3. Các công trình liên quan đến tỉnh Phú Thọ
- 1.2. LÝ LUẬN VỀ PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG PHỤC VỤ QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
- 1.1.1 Các khái niệm chính liên quan
- 1.2.2. Cơ sở lý luận về PVCN phục vụ tổ chức không gian quản lý tài nguyên và môi trường
- 1.3. QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 1.3.1. Quan điểm nghiên cứu
- 1.3.2. Phương pháp và kỹ thuật sử dụng
- Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2
PHÂN TÍCH CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ VÀ PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG TỈNH PHÚ THỌ
- 2.1. CÁC YẾU TỐ ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
- 2.1.1. Vị trí địa lý
- 2.1.2. Địa chất - địa mạo
- 2.1.3. Khí hậu
- a. Các yếu tố khí hậu
- b. Các hiện tượng thời tiết đặc biệt
- c. Đặc điểm sinh khí hậu
- 2.1.4. Thủy văn
- 2.1.5. Thổ nhưỡng
- 2.2. CÁC YẾU TỐ ĐỊA LÝ KINH TẾ - XÃ HỘI
- 2.2.1. Hoạt động sản xuất
- 2.2.2. Các yếu tố văn hóa, xã hội và nhân văn
- 2.2.3. Sử dụng đất
- 2.3. HỆ SINH THÁI, TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
- 2.3.1. Hệ sinh thái
- 2.3.2. Tài nguyên thiên nhiên
- a. Tài nguyên rừng và đa dạng sinh học
- b. Tài nguyên khoáng sản
- 2.4. PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG
- 2.4.1. Các chỉ tiêu phục vụ phân vùng chức năng
- 2.4.2. Phân vùng chức năng tài nguyên bộ phận tỉnh Phú Thọ
- Phân vùng địa chất
- Phân vùng khoáng sản
- Phân vùng địa mạo
- Phân vùng mạng lưới sông suối và nguồn cấp nước
- Phân vùng thổ nhưỡng
- Phân vùng các hệ sinh thái
- Phân vùng nguy cơ trượt lở - lũ quét
- Phân vùng hoạt động công nghiệp
- Phân vùng phát triển kinh tế
- 2.4.3. PVCN lãnh thổ tỉnh Phú Thọ và đặc trưng của các tiểu vùng chức năng
- Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3
ĐỊNH HƯỚNG KHÔNG GIAN QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TỈNH PHÚ THỌ
- 3.1. DỰ TÍNH BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐẾN NĂM 2025
- 3.2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG, QUẢN LÝ SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN ĐẤT THEO KHUNG ÁP LỰC – THỰC TRẠNG – ĐÁP ỨNG (PSR)
- 3.3. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN ĐẤT TRÊN CƠ SỞ MÔ HÌNH PHƯƠNG TRÌNH CẤU TRÚC (SEM)
- 3.3.1. Mô hình SEM cho tỉnh Phú Thọ
- 3.3.2. Mô hình SEM cho huyện Đoan Hùng
- 3.3.3. Mô hình SEM cho huyện Thanh Sơn
- 3.4. ĐỊNH HƯỚNG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
- Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- I. KẾT LUẬN
- 1. Về hướng PVCN phục vụ tổ chức không gian quản lý TNMT
- 2. Về PVCN tỉnh Phú Thọ
- 3. Về dự tính diễn biến tài nguyên trong tương lai
- 4. Về đánh giá sử dụng, quản lý sử dụng tài nguyên đất theo mô hình PSR
- 5. Về đánh giá hiệu quả quản lý tài nguyên đất
- 6. Về phương án định hướng tổ chức không gian quản lý TNMT
- II. KIẾN NGHỊ
- NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN