Luận án Nghiên cứu tính đa dạng thực vật trong các mô hình nông lâm kết hợp tại huyện Phù Ninh tỉnh Phú Thọ. (Research on plant diversity in agroforestry models in Phu Ninh district, Phu Tho province)

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÍNH ĐA DẠNG THỰC VẬT TRONG CÁC MÔ HÌNH NÔNG LÂM KẾT HỢP TẠI HUYỆN PHÙ NINH TỈNH PHÚ THỌ

Ngành:

Sinh thái học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Nghiên cứu tính đa dạng thực vật trong các mô hình nông lâm kết hợp tại huyện Phù Ninh tỉnh Phú Thọ” được thực hiện nhằm đánh giá và bảo tồn tính đa dạng thực vật trong các hệ thống nông lâm kết hợp truyền thống đang có xu hướng suy giảm tại địa phương này. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định đặc điểm và vai trò của tính đa dạng thực vật, phân loại và đánh giá hiện trạng các mô hình nông lâm kết hợp, phân tích đa dạng thực vật và cây trồng, từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ. Về mặt khoa học, công trình bổ sung dữ liệu mới về đa dạng thực vật trong hệ thống nông lâm kết hợp ở Phù Ninh và tỉnh Phú Thọ nói chung. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp khai thác và sử dụng đa dạng thực vật nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập, cải thiện đời sống và góp phần phát triển kinh tế - xã hội.

Nghiên cứu đã xác định ba loại hình mô hình nông lâm kết hợp chính trong vùng đồi huyện Phù Ninh: Vườn + Rừng, Vườn + Chuồng + Rừng, và Rừng + Vườn + Ao + Chuồng, mỗi loại hình đều tồn tại dưới dạng truyền thống và cải tiến tùy theo mức độ tác động. Tổng cộng, 764 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 510 chi, 153 họ, 6 ngành đã được ghi nhận trên các mô hình. Trong đó, mô hình Vườn + Rừng có 544 loài, Vườn + Chuồng + Rừng có 532 loài và Rừng + Vườn + Ao + Chuồng có 539 loài. Phổ dạng sống cho thấy cây chồi trên chiếm ưu thế (51,83%), và yếu tố địa lý Đông Dương có số lượng loài nhiều nhất (154 loài) trong số 19 yếu tố được xác định. Trong số 701 loài có giá trị sử dụng, cây làm thuốc chiếm số lượng lớn nhất (610 loài). Hệ thực vật còn bao gồm 12 loài quý hiếm theo Sách đỏ Việt Nam (2007) và 4 loài trong Danh lục đỏ IUCN (2019).

Về đa dạng cây trồng, đất vườn chủ yếu là cây nông nghiệp (rau màu, chè, cây ăn quả), kết hợp với cây lâm nghiệp và cây phụ trợ. Đất rừng ưu tiên cây lâm nghiệp, kết hợp cây nông nghiệp. Hiệu quả kinh tế của các mô hình cải tiến cao hơn đáng kể so với mô hình truyền thống (ví dụ, mô hình Vườn + Rừng cải tiến đạt 70 triệu đồng/năm so với 4,4 triệu đồng/năm của mô hình truyền thống). Hiệu quả sinh thái bao gồm lưu giữ và bảo vệ đa dạng gen thực vật, chống xói mòn đất, cân bằng sinh thái và điều hòa vi khí hậu. Luận án cũng tổng kết tri thức bản địa về chọn loài cây trồng, kỹ thuật canh tác và sử dụng 41 loài cây thuốc. Từ đó, đề xuất các giải pháp bảo vệ và tăng cường đa dạng thực vật, bao gồm quản lý hiện trạng sử dụng đất, bảo vệ đa dạng thực vật và các giải pháp chính sách liên quan.