NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG VI RÚT BEIJING-1 ĐỂ ỨNG DỤNG SẢN XUẤT VẮC XIN VIÊM NÃO NHẬT BẢN BẤT HOẠT TRÊN TẾ BÀO VERO TẠI VIỆT NAM
Vi sinh vật học
Luận án tập trung vào nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cho chủng vi rút Beijing-1, một yếu tố thiết yếu để sản xuất vắc xin viêm não Nhật Bản (VNNB) bất hoạt trên tế bào Vero tại Việt Nam. Bệnh VNNB là một nhiễm trùng thần kinh cấp tính nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong và di chứng cao, trong khi vắc xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Các vắc xin sản xuất trên não chuột trước đây có nhiều hạn chế về chi phí, hiệu suất và nguy cơ nhiễm protein. Từ năm 2006, Việt Nam đã nghiên cứu sản xuất vắc xin bất hoạt trên tế bào Vero sử dụng chủng Beijing-1 (JECEVAX), đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát chất lượng chủng vi rút.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cho chủng gốc và chủng sản xuất vi rút Beijing-1. Các nội dung nghiên cứu bao gồm đánh giá tính ổn định về hiệu giá, di truyền và tính sinh miễn dịch của chủng theo thời gian và ở các điều kiện bảo quản khác nhau (nitrogen lỏng, -20°C, 2-8°C). Nghiên cứu cũng phân tích sự tương đồng trình tự nucleotide và axit amin protein E của chủng sản xuất so với các chủng VNNB lưu hành tại Việt Nam, đồng thời đánh giá tính an toàn và sinh miễn dịch bảo vệ của chủng trong các lô vắc xin JECEVAX sản xuất thử nghiệm.
Kết quả đã xây dựng được 9 chỉ tiêu chất lượng, phương pháp kiểm định và tiêu chuẩn cụ thể cho chủng Beijing-1. Các chỉ tiêu này bao gồm nhận dạng bằng PCR và ELISA, kiểm tra vô trùng, Mycoplasma, vi rút ngoại lai trên động vật và tế bào, cùng với hiệu giá vi rút. Nghiên cứu cũng xác định điều kiện bảo quản tối ưu cho chủng Beijing-1 để duy trì hiệu giá ≥ 6 log PFU/ml: ổn định ít nhất 10 năm trong nitrogen lỏng, 3 tháng ở -20°C, và 3 ngày ở 2-8°C. Các chủng gốc và chủng sản xuất đã chứng minh sự ổn định di truyền cao với trình tự gen E tương đồng 100% giữa chúng, ≥ 95% so với chủng chuẩn tham chiếu JEV Beijing-Kanonji, và 85% so với các chủng VNNB lưu hành tại Việt Nam. Các lô vắc xin JECEVAX sản xuất từ chủng này đều đạt yêu cầu về an toàn và sinh miễn dịch theo quy định của WHO và Dược điển Việt Nam, đã được nghiệm thu và cho phép đăng ký sản xuất đại trà. Luận án là công trình đầu tiên tại Việt Nam nghiên cứu một cách có hệ thống về tiêu chuẩn chất lượng cho chủng gốc và chủng sản xuất Beijing-1 để sản xuất vắc xin VNNB bất hoạt trên tế bào Vero.