Luận án Bệnh Tiêu Chảy Cấp Trên Heo (Porcine Epidemic Diarrhea) Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long: Đặc Điểm Bệnh Học và Di Truyền Virus

Tên luận án:

Bệnh Tiêu Chảy Cấp Trên Heo (Porcine Epidemic Diarrhea) Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long: Đặc Điểm Bệnh Học và Di Truyền Virus

Ngành:

Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi (Mã ngành: 62 64 01 02)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu Bệnh Tiêu Chảy Cấp Trên Heo (Porcine Epidemic Diarrhea - PED) tại Đồng bằng sông Cửu Long, một bệnh truyền nhiễm do virus có khả năng lây lan nhanh và gây thiệt hại kinh tế lớn cho ngành chăn nuôi heo, đặc biệt là tỷ lệ tử vong cao ở heo con theo mẹ (50-100%). Đề tài ra đời trong bối cảnh các nghiên cứu về đặc điểm bệnh học và đa dạng di truyền của PEDV tại khu vực này còn hạn chế, gây khó khăn cho công tác phòng chống dịch bệnh.

Mục tiêu nghiên cứu chính bao gồm đánh giá sự lưu hành của PEDV và các yếu tố nguy cơ liên quan tại một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, xác định đặc điểm bệnh học của PED làm cơ sở chẩn đoán, và phân tích sự biến đổi di truyền của PEDV để xây dựng cơ sở dữ liệu cho nghiên cứu dịch tễ và vaccine. Về mặt khoa học, luận án cung cấp thông tin dịch tễ quan trọng và cơ sở di truyền về sự tiến hóa phức tạp của PEDV, đồng thời khẳng định các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đặc trưng phục vụ chẩn đoán. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu xác nhận sự hiện diện của PEDV, hỗ trợ người chăn nuôi trong chẩn đoán và góp phần xây dựng giải pháp kiểm soát dịch bệnh.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm: đây là nghiên cứu toàn diện đầu tiên về PED trên đàn heo tại Đồng bằng sông Cửu Long, nghiên cứu hồi cứu đầu tiên về PED trên đàn nái bằng kỹ thuật ELISA, phân tích tương đối đầy đủ các yếu tố nguy cơ liên quan, và là phân tích di truyền đầu tiên, tương đối đầy đủ cả 4 gene cấu trúc S, E, N, M của các chủng PEDV tại khu vực này.

Kết quả cho thấy PED đang lưu hành rộng rãi tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các yếu tố nguy cơ cao nhất liên quan đến bệnh là không sát trùng chuồng trại định kỳ, thiếu hố sát trùng và khoảng cách gần với các hộ chăn nuôi có dịch bệnh. Tỷ lệ mắc và chết do PED trên heo con theo mẹ rất cao (97,96% và 80,07%), đặc biệt ở heo con dưới 7 ngày tuổi (100% mắc, 84,47% chết). Triệu chứng lâm sàng điển hình là tiêu chảy phân rất lỏng, màu vàng và xanh, ói sữa chưa tiêu hoá. Bệnh tích đại thể chủ yếu tập trung ở đường tiêu hóa, với dạ dày căng phồng chứa sữa vón cục không tiêu, thành ruột non bị bào mỏng. Bệnh tích vi thể đặc trưng là lông nhung ruột non bị đứt nát, bong tróc và ngắn lại.

Phân tích di truyền các chủng PEDV từ 5 tỉnh cho thấy sự tương đồng di truyền cao, thấp nhất ở gene S (97,5-99,6% nucleotide, 93,0-99,2% amino acid) và cao nhất ở gene M (98,6-100% nucleotide, 98,6-100% amino acid). Các chủng nghiên cứu thuộc nhóm G2, hình thành một nhóm nhỏ riêng và có quan hệ di truyền gần với các chủng PEDV của Trung Quốc và Thái Lan. Gene S có sự khác biệt di truyền khá lớn tại vùng quyết định kháng nguyên sinh kháng thể trung hoà so với các chủng vaccine hiện có.