Luận án Phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN

Ngành:

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn" của Nguyễn Hữu Khánh, thuộc ngành Quản trị Kinh doanh, tập trung vào sự cần thiết của việc phát triển dịch vụ phi tín dụng (DVPTD) trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và theo định hướng của Chính phủ Việt Nam nhằm giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng. Đề tài chỉ ra rằng, dù vai trò của DVPTD ngày càng quan trọng, các dịch vụ này tại các ngân hàng thương mại Việt Nam còn đơn điệu, chất lượng chưa cao, quy mô nhỏ và khả năng cạnh tranh hạn chế. Các yếu tố như marketing chưa hiệu quả, thiếu chiến lược rõ ràng, hạn chế về công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, cùng thói quen sử dụng tiền mặt của người dân, đang cản trở sự phát triển này.

Nghiên cứu chọn Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB), một trong Top 5 ngân hàng lớn nhất Việt Nam với nền tảng tài chính vững mạnh, làm đối tượng nghiên cứu. Mục tiêu chung của luận án là phân tích thực trạng phát triển DVPTD tại SCB giai đoạn 2015-2019 và đề xuất hệ thống giải pháp khoa học. Các mục tiêu cụ thể bao gồm luận giải lý luận về DVPTD, tổng kết kinh nghiệm quốc tế, đánh giá cơ hội và thách thức tại SCB, và đề xuất giải pháp.

Luận án có những đóng góp mới về lý luận, cụ thể là đưa ra các tiêu chí định lượng và định tính rõ ràng để đánh giá sự phát triển DVPTD, đồng thời phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến DVPTD. Về thực trạng, nghiên cứu so sánh chi phí và lợi ích, phân tích số liệu thứ cấp và khảo sát nhân viên, khách hàng để chỉ ra tác động của DVPTD đến hoạt động chung của ngân hàng và các nhân tố ảnh hưởng. Đặc biệt, luận án đề xuất các giải pháp phát triển DVPTD tại SCB dựa trên tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu trước đây. Kết cấu luận án gồm 4 chương, từ tổng quan nghiên cứu, lý luận, thực trạng tại SCB đến các giải pháp đề xuất.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
    • 2.1. Mục tiêu chung
    • 2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận án là Phát triển dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng thương mại.
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu:
      • Về không gian: Đề tài nghiên cứu nội dung trên tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn.
      • Về thời gian: Đề tài nghiên cứu nội dung trên trong giai đoạn 2015-2019.
      • Về nội dung nghiên cứu:
        • Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ phi tín dụng tại NHTM
        • Nghiên cứu thực trạng phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn – giai đoạn 2015-2019
        • Đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn
  • 4. Câu hỏi nghiên cứu
    • Cơ sở lý luận về dịch vụ phi tín dụng của NHTM gồm những nội dung nào?
    • Phát triển dịch vụ phi tín dụng của NHTM được đánh giá bằng những tiêu chí nào?
    • Những nhân tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển dịch vụ phi tín dụng của NHTM?
    • Ngân hàng TMCP Sài Gòn đang có những hạn chế nào trong phát triển dịch vụ phi tín dụng? Nguyên nhân của những hạn chế đó?
    • Giải pháp nào giúp NHTMCP Sài Gòn phát triển tốt hơn dịch vụ phi tín dụng trong thời gian tới?
  • 5. Đóng góp mới của luận án
    • Về lý luận
      • Luận án đưa ra các tiêu chí định lượng và định tính trong việc đánh giá sự phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng thương mại, đồng thời trình bày rõ cách sử dụng các tiêu chí đó trong việc đánh giá sự phát triển dịch vụ phi tín dụng tại NHTM.
      • Luận án trình bày rõ ràng những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của mỗi nhân tố đến sự phát triển dịch vụ phi tín dụng tại NHTM.
    • Về thực trạng
      • Dựa trên cơ sở so sánh chi phí và lợi ích để xác định giới hạn của việc tăng quy mô các DVPTD của Ngân hàng TMCP Sài Gòn
      • Trên cơ sở nguồn số liệu thứ cấp từ báo cáo của Ngân hàng TMCP Sài Gòn, luận án đã xử lý số liệu nhằm phân tích, đánh giá và cho thấy có sự tác động tích cực của DVPTD đến tình hình và kết quả hoạt động dịch vụ chung của NH. Tác giả đã thực hiện khảo sát bằng phiếu điều tra đối với nhân viên NH và khách hàng. Thông qua xử lý nguồn số liệu này, tác giả chỉ ra tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DVPTD.
    • Về giải pháp
      • Luận án đề cập đến sự tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0 đến đến sự phát triển DVPTD của một ngân hàng thương mại nói riêng và của hệ thống ngân hàng nói chung. Trên cơ sở đó đề xuất giải pháp thích hợp, mang tính thực tiễn, khả thi để phát triển DVPTD của ngân hàng đó.
  • 6. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

  • 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
      • 1.1.1.1 Các nghiên cứu về phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung
      • 1.1.1.2 Các nghiên cứu về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của Ngân hàng thương mại
      • 1.1.1.3 Các nghiên cứu về phát triển dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng thương mại
      • 1.1.1.4 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng thương mại
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
  • 1.2. Đánh giá tình hình nghiên cứu của các công trình đã công bố, khoảng trống nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
    • 1.2.1. Đánh giá tình hình nghiên cứu của các công trình đã công bố
    • 1.2.2 Khoảng trống nghiên cứu
      • 1.2.2.1 Về mặt lý luận
        • Hầu hết các nghiên cứu trên thế giới đều đưa ra rất nhiều những khái niệm khác nhau, theo nhiều quan điểm chuẩn mực khác nhau về dịch vụ phi tín dụng Ngân hàng. Vì vậy, độc giả thường nhầm lẫn trong việc xác định chính xác dịch vụ nào là dịch vụ tín dụng, dịch vụ nào là dịch vụ phi tín dụng Ngân hàng. Đối với những nghiên cứu ở Việt Nam, hầu hết cũng chưa khái quát được một khái niệm thuần Việt, theo qui định của pháp luật và tiêu chuẩn của các Ngân hàng thương mại Việt Nam về dịch vụ phi tín dụng Ngân hàng. Điều đó gây hạn chế cho việc đưa ra hệ thống tiêu chí đánh giá, đo lường mức độ phát triển của dịch vụ phi tín dụng tại các NHTMCP.
        • Một số nghiên cứu đã đưa ra hệ thống tiêu chí định lượng và định tính đánh giá sự phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng thương mại nhưng chưa trình bày rõ cách sử dụng các tiêu chí đó trong việc đánh giá sự phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng thương mại.
      • 1.2.2.2. Về mặt thực tiễn
        • Hầu hết các nghiên cứu chỉ tập trung vào một hoặc một nhóm Ngân hàng như nhóm các NHTM Nhà nước mà chưa nghiên cứu về phát triển dịch vụ phi tín dụng tại một Ngân hàng thương mại cổ phần cụ thể. Những công trình nghiên cứu thuộc nhóm này chưa đưa ra được các giải pháp mang tính đặc trưng riêng để phát triển DVPTD phù hợp với đặc điểm của một ngân hàng TMCP mang tính tư nhân. NHTM nhà nước có những đặc điểm khác so với NHTM cổ phần, đồng thời có lợi thế nhất định so với NHTM cổ phần.
        • Các công trình nghiên cứu trong nước trước đây về dịch vụ phi tín dụng được tiến hành khi Việt Nam chưa chính thức bước chân vào làn sóng công nghiệp 4.0 – xu thế công nghệ tất yếu của thế giới. Vì vậy, các công trình nghiên cứu trên chưa đề cập đến sự tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0 đến đến sự phát triển DVPTD của một ngân hàng thương mại. Trên cơ sở đó đề xuất giải pháp thích hợp, mang tính thực tiễn, khả thi để phát triển DVPTD của ngân hàng đó. Đó là khoảng trống để tác giả tập trung đánh giá phân tích tình hình phát triển dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2015-2019, từ đó phân tích xu hướng và các giải pháp phát triển dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng thương mại trong giai đoạn mới.
    • 1.2.3 Phương pháp nghiên cứu
      • 1.2.3.1 Phương pháp luận
        • Tác giả sử dụng phương pháp luận lý thuyết cơ sở ở cấp độ chung nhất. Tác giả khái quát những quan điểm, những lý luận chung nhất liên quan đến dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng thương mại. Tác giả xác định các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn, các hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong phát triển DVPTD tại SCB. Từ đó, tác giả chọn ra phương pháp đem lại hiệu quả tốt nhất.
      • 1.2.3.2 Phương pháp nghiên cứu
        • Phương pháp điều tra và thu thập dữ liệu
          • Để thu thập thông tin phục vụ cho nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụng cả dữ liệu thứ cấp và sơ cấp.
        • Phương pháp điều tra, thu thập thông tin sơ cấp
          • Phương pháp khảo sát
            • Phiếu khảo sát số 01 nhằm khảo sát nhân viên ngân hàng về mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ phi tín dụng và mức độ đầu tư cho dịch vụ phi tín dụng hiện nay của SCB
            • Phiếu khảo sát số 2 nhằm khảo sát khách hàng về mức độ hài lòng và nhu cầu sử dụng dịch vụ phi tín dụng tại SCB để làm rõ các nội dung cần quan tâm phục vụ công tác nghiên cứu.
          • Phương pháp chọn mẫu
            • Tác giả lựa chọn mẫu nhằm phù hợp với điều kiện hạn chế về nguồn lực ( thời gian, tài chính, mối quan hệ…), căn cứ và phân cấp quản lý, chức năng nhiệm vụ của từng phòng ban chức năng, các Chi nhánh và công ty trực thuộc trong hệ thống SCB. Do đó, tác giả dùng phương pháp chọn mẫu phi xác suất, theo phương pháp này tác giả lựa chọn mẫu ở các Chi nhánh và các công ty trực thuộc.
            • Tác giả tiến hành khảo sát thu thập ý kiến đánh giá của 300 cán bộ nhân viên tại các phòng ban nghiệp vụ của SCB trên địa bàn cả nước, và 300 khách hàng ngẫu nhiên của SCB. Các đội tượng NCS khảo sát chủ yếu tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng ...nơi nhu cầu về DVPTD là nhiều và đa dạng.
          • Cách thiết kế phiếu khảo sát
            • Để tiến hành khảo sát nhân viên NH, NCS tiến hành xây dựng thang đo, sử dụng thang đo Likert với mức điểm đánh giá từ 1 đến 5, ứng với các mức độ như sau: 1: hoàn toàn không đồng ý; 2: không đồng ý; 3: bình thường; 4: đồng ý; 5: hoàn toàn đồng ý. Từ đây, NCS sẽ đánh giá được mức độ đồng ý của nhân viên về các câu hỏi mà NCS đã đưa ra khảo sát.
            • Để tiến hành khảo sát khách hàng SCB, NCS thiết kế dưới dạng các câu hỏi để khách hàng lựa chọn hoặc điền đáp án bằng cách đánh số thứ tự lần lượt từ 1 đến cao nhất, tương ứng mức độ quan trọng/quan tâm/hài lòng từ cao nhất đến thấp nhất.
          • Thời gian khảo sát:
            • Đối với phiếu khảo sát số 1 (Phụ lục 1) được gửi đến cán bộ nhân viên của SCB được tiến hành trong thời gian từ tháng 4/2020 đến tháng 06/2020, số phiếu khảo sát in ra là 300 phiếu (vì lý do đảm bảo quy luật số lớn thông thường trong nghiên cứu kinh tế và xã hội, số mẫu >100 là đảm bảo (Nguyễn Đình Thọ (2012); Nguyễn Văn Thắng (2017)),
            • Đối với phiếu khảo sát số 2 (Phụ lục 3) được thực hiện sau so với phiếu khảo sát số 1, thời gian khảo sát tiến hành trong thời gian từ tháng 8/2020 đến tháng 10/2020, số phiếu khảo sát in ra là 300 phiếu.
        • Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
          • Việc xác định các tiêu thức dùng để nghiên cứu về sự phát triển DVPTD tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) dựa trên cơ sở tham khảo các tài liệu, sách, tạp chí, bài báo, trang web, số liệu cơ quan thống kê, các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài, các báo cáo tài chính của SCB, số liệu từ Ủy Ban Giám Sát Tài Chính Quốc Gia…
        • Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin
          • Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin thứ cấp
            • Trong quá trình nghiên cứu, các thông tin báo cáo về tình hình hoạt động DVPTD của SCB được tác giả thu thập dưới dạng các báo cáo tổng hợp được NH công bố. Trong đó có các nội dung về thu nhập, chi phí, lợi nhuận…của từng loại hình DVPTD. Các số liệu trên được tác giả chọn lọc, xử lý và đưa vào nghiên cứu này dưới dạng các bảng biểu, biểu đồ. Nội dung phân tích các số liệu này bao gồm phân tích so sánh giá trị giữa các giai đoạn, ở đây là theo từng năm. Ngoài ra còn có sự thống kê về số lượng giao dịch, mạng lưới các chi nhánh…phục vụ cho các DVPTD tại SCB.
          • Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin sơ cấp
            • Từ kết quả điều tra khảo sát, sử dụng kết hợp phương pháp thống kê mô tả với các phương pháp phân tích, tổng hợp để thống kê điểm được đánh giá của từng nội dung trong phiếu khảo sát. Kết quả phân tích sẽ giúp cho tác giả có cơ sở khoa học đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ phi tín dụng tại SCB.
        • Phương pháp phân loại và hệ thống hóa
          • Được sử dụng xuyên suốt toàn bộ luận án nhằm trình bày các vấn đề, các nội dung trong luận án theo một trình tự, một bố cục hợp lý, chặt chẽ, có sự gắn kết, kế thừa, phát triển các vấn đề, các nội dụng để đạt được mục đích, yêu cầu đã được xác định cho luận án.
        • Phương pháp suy luận logic
          • Từ những vấn đề cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn đặc biệt những tồn tại, yếu kém và nguyên nhân trong phát triển dịch vụ phi tín dụng, nghiên cứu sinh suy luận logic để đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn.
  • Kết luận chương 1

• Chương 2: LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

  • 2.1. Dịch vụ, dịch vụ phi tín dụng và các loại dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng thương mại
    • 2.1.1. Dịch vụ
      • 2.1.1.1. Dịch vụ và thuộc tính chung của dịch vụ
        • Khái niệm về dịch vụ
          • Dịch vụ là hàng hóa có tính vô hình, được kết tinh từ những lao động của con người, có quá trình sản xuất và tiêu thụ không tách rời nhau, nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người.
        • Thuộc tính chung của dịch vụ
          • Thứ nhất: Dịch vụ mang tính vô hình
          • Thứ hai: Quá trình sản xuất (cung ứng) dịch vụ và tiêu dùng dịch vụ diễn ra đồng thời
          • Thứ ba: Dịch vụ mang tính không đồng nhất về chất lượng
      • 2.1.1.2. Dịch vụ ngân hàng
        • a) Khái niệm
          • Dịch vụ ngân hàng là các nghiệp vụ ngân hàng cung cấp cho khách hàng những tiện ích theo nhu cầu của khách hàng như nhận tiền gửi, cấp tín dụng, dịch vụ thanh toán, tư vấn tài chính, dịch vụ ngân quỹ và các dịch vụ khác,…
        • b) Đặc điểm
          • Thứ nhất: Quá trình cung ứng dịch vụ và tiêu dùng dịch vụ diễn ra đồng thời
          • Thứ hai: Tính không ổn định và khó xác định
          • Thứ ba: Dịch vụ ngân hàng mang tính vô hình
        • c) Phân loại dịch vụ ngân hàng
          • Căn cứ theo tính chất dịch vụ thì DVNH được phân thành hai loại: Dịch vụ tín dụng NH và dịch vụ phi tín dụng NH.
          • Căn cứ theo cách thức cung cấp dịch vụ, có thể chia dịch vụ ngân hàng thành 2 loại: Dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán lẻ.
    • 2.1.2. Dịch vụ phi tín dụng trong ngân hàng thương mại
      • 2.1.2.1. Cơ sở hình thành dịch vụ phi tín dụng trong NHTM
        • Thứ nhất: Sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu sử dụng DVNH của khách hàng
        • Thứ hai: Do hoạt động tín dụng (hoạt động chủ yếu của NH) luôn tiềm ẩn rủi ro cao
        • Thứ ba: Sự phát triển của khoa học và công nghệ ngân hàng
      • 2.1.2.2. Khái niệm dịch vụ phi tín dụng của NHTM
        • Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng để đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập bằng các khoản phí xác định thu được từ khách hàng, không bao gồm dịch vụ tín dụng.
      • 2.1.2.3. Đặc trưng dịch vụ phi tín dụng của NHTM
    • 2.1.3. Các loại hình dịch vụ phi tín dụng của NHTM
      • 2.1.3.1 Dịch vụ thanh toán
      • 2.1.3.2 Dịch vụ thẻ
      • 2.1.3.3 Dịch vụ ngân hàng điện tử
      • Dịch vụ bảo hiểm
      • 2.1.3.5 Dịch vụ tư vấn
      • Dịch vụ phi tín dụng khác
  • 2.2. Phát triển dịch vụ phi tín dụng của NHTM
    • 2.2.1. Quan niệm về phát triển dịch vụ phi tín dụng của NHTM
      • 2.2.1.1. Phát triển dịch vụ phi tín dụng theo chiều rộng
      • 2.2.1.2. Phát triển dịch vụ phi tín dụng theo chiều sâu
    • 2.2.2. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển DVPTD của NHTM
      • 2.2.2.1. Các tiêu chí định lượng
        • a) Mức độ tăng trưởng doanh số và thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng
        • b) Thị phần và số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ phi tín dụng tăng hàng năm
        • c) Mức tăng số lượng dịch vụ phi tín dụng
        • d) Tỷ trọng dịch vụ phi tín dụng được sử dụng
        • e) Chất lượng dịch vụ phi tín dụng
        • f) Mức độ tăng trưởng số lượng kênh phân phối hiện đại
        • g) Chi phí đầu tư vào dịch vụ phi tín dụng
      • 2.2.2.2. Các tiêu chí định tính
        • a) Thương hiệu, uy tín của Ngân hàng
        • b) An toàn trong cung cấp dịch vụ phi tín dụng
        • c) Mức độ hài lòng của khách hàng về dịch vụ phi tín dụng
        • d) Khả năng cạnh tranh của ngân hàng cung cấp dịch vụ phi tín dụng
    • 2.2.3. Vai trò phát triển dịch vụ phi tín dụng tại NHTM
      • 2.2.3.1. Đối với xã hội và nền kinh tế
      • 2.2.3.2. Đối với ngân hàng
      • 2.2.3.3. Đối với khách hàng của ngân hàng
    • 2.2.4. Nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển DVPTD tại NHTM
      • 2.2.4.1. Nhân tố bên trong ngân hàng
        • Thứ nhất: Cơ cấu, tổ chức bộ máy phát triển dịch vụ phi tín dụng

• Chương 3: Thực trạng phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn

• Chương 4: Giải pháp phát triển dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn.