NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ ĐẾN XUẤT KHẨU VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG MỸ
Kinh tế phát triển
Luận án "Nghiên cứu tác động của chính sách tỷ giá đến xuất khẩu Việt Nam trên thị trường Mỹ" của Nguyễn Thị Thu Hương tập trung vào một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và những cáo buộc về thao túng tiền tệ từ phía Hoa Kỳ. Đề tài nhằm phân tích, đánh giá tác động của chính sách tỷ giá đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Mỹ giai đoạn 01/2008-03/2021, từ đó đề xuất định hướng và giải pháp phát huy tác động tích cực của chính sách tỷ giá đến xuất khẩu bền vững trong giai đoạn 2021-2030.
Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Về mặt học thuật, đề tài có đóng góp mới khi đưa các biến VOEUP (chênh lệch giữa tỷ giá OER trần và tỷ giá giao dịch của NHTM) và STDEV (độ lệch chuẩn của tỷ giá) vào mô hình nghiên cứu, bên cạnh các biến truyền thống như tỷ giá thực hiệu dụng (RER), GDP, và kim ngạch xuất khẩu (EX). Dữ liệu được sử dụng cập nhật đến tháng 03/2021, đảm bảo tính thời sự và toàn diện.
Kết quả nghiên cứu định lượng, sử dụng mô hình VAR và VECM, chỉ ra rằng trong cả ngắn hạn và dài hạn, các biến liên quan đến chính sách tỷ giá hối đoái (RER, VOEUP, STDEV) gần như không ảnh hưởng đáng kể đến giá trị xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ. Cụ thể, tỷ trọng đóng góp của RER chỉ khoảng 0,2%, trong khi VOEUP và STDEV cũng chỉ ổn định ở mức thấp (trên dưới 1%). Ngược lại, GDP của Mỹ và kim ngạch xuất khẩu trễ một thời kỳ có tác động ngắn hạn.
Nghiên cứu định tính bổ sung khẳng định hiệu quả của chính sách tỷ giá đối với xuất khẩu sang Mỹ còn hạn chế do đặc thù cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam (phụ thuộc nhiều vào gia công, nguyên liệu nhập khẩu). Mặc dù chính sách tỷ giá của NHNN đã góp phần ổn định thị trường và thu hút FDI, VND vẫn bị định giá cao tương đối so với USD do lạm phát trong nước cao hơn Mỹ, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất Việt Nam nên áp dụng chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết, với biên độ thu hẹp trong ngắn hạn và tăng dần trong dài hạn. Khuyến nghị tránh phá giá mạnh nội tệ, không tuyên bố biên độ xác định tỷ giá cứng nhắc, và hạn chế can thiệp vào thị trường ngoại hối để tránh cáo buộc thao túng tiền tệ. Đồng thời, cần phối hợp hiệu quả chính sách tỷ giá với các chính sách kinh tế vĩ mô khác và đổi mới mô hình tăng trưởng xuất khẩu theo chiều sâu, hướng tới các ngành hàng giá trị gia tăng cao và bền vững. Luận án cung cấp luận cứ quan trọng để bác bỏ lập luận của Mỹ về vấn đề thao túng tiền tệ của Việt Nam.