NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC: TRƯỜNG HỢP TỈNH LÀO CAI
Kinh tế phát triển
Luận án này tập trung nghiên cứu vấn đề nghèo đa chiều (NĐC) tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc (TDMNPB), đặc biệt là tỉnh Lào Cai, trong bối cảnh Việt Nam đã đạt được thành tựu đáng kể trong giảm nghèo đơn chiều nhưng đối mặt với nguy cơ tái nghèo và bất bình đẳng, đặc biệt ở các nhóm dân tộc thiểu số. Sự chuyển đổi từ cách tiếp cận nghèo đơn chiều sang NĐC là cần thiết để phản ánh đầy đủ hơn các nhu cầu phát triển toàn diện của con người.
Về mặt khoa học, luận án đã xây dựng một bộ chỉ tiêu NĐC mới phù hợp với vùng miền núi, bao gồm 5 chiều và 12 chỉ tiêu thành phần: (1) Y tế (tiếp cận dịch vụ y tế, bảo hiểm y tế); (2) Giáo dục (trình độ đi học của trẻ em, trình độ giáo dục người lớn); (3) Điều kiện sống (chất lượng nhà ở, diện tích nhà ở bình quân đầu người, nguồn nước sinh hoạt, nhà tiêu hợp vệ sinh, sử dụng dịch vụ viễn thông, tài sản phục vụ tiếp cận thông tin); (4) Thu nhập (thu nhập bình quân đầu người/tháng); và (5) Tiếp cận an sinh xã hội (bảo hiểm xã hội). Về thực tiễn, đây là công trình đầu tiên sử dụng bộ số liệu điều tra mức sống hộ gia đình mới nhất (VHLSS 2016 và 2018) để cung cấp bức tranh cập nhật về NĐC ở TDMNPB, trọng tâm là Lào Cai, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm nghèo có tính đến đặc thù vùng.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khung lý thuyết về NĐC ở Việt Nam được xác định dựa trên 5 chiều và 12 chỉ tiêu thành phần. Thực trạng NĐC ở Lào Cai cao hơn mức trung bình của cả nước và vùng TDMNPB, với các chiều giáo dục và điều kiện sống đóng góp lớn nhất vào chỉ số nghèo đa chiều tổng hợp (MPI). Luận án cũng chỉ ra những khó khăn trong thúc đẩy giảm NĐC, bao gồm thước đo chưa thống nhất, khung chính sách chưa đồng bộ và hệ thống dữ liệu giám sát chưa đáp ứng yêu cầu. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện thước đo NĐC, xây dựng khung chính sách giảm NĐC có tính đến yếu tố vùng, và hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát và đánh giá, hướng tới mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững.
1. Lý do chọn đề tài
2. Những điểm mới của luận án
2.1. Về khoa học
2.2. Về thực tiễn
3. Kết cấu của luận án
1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến nghèo đa chiều
a) Nghiên cứu về nội dung nghèo đa chiều
b) Nghiên cứu về chỉ số đo lường nghèo đa chiều
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước có liên quan đến nghèo đa chiều
a) Nghiên cứu về nội dung nghèo đa chiều
b) Nghiên cứu về chỉ số đo lường nghèo đa chiều
1.1.3. Những khoảng trống nghiên cứu
1.2. HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
a) Mục tiêu tổng quát
b) Mục tiêu cụ thể
1.2.2. Đối tượng, phạm vi và câu hỏi nghiên cứu
a) Đối tượng nghiên cứu
b) Phạm vi nghiên cứu
c) Câu hỏi nghiên cứu
1.2.3. Cách tiếp cận và khung phân tích
1.2.4. Phương pháp nghiên cứu
a) Thu thập thông tin, số liệu thứ cấp
b) Thu thập thông tin, số liệu sơ cấp
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHÈO ĐA CHIỀU
2.1.1. Khái niệm về nghèo đa chiều
2.1.2. Vai trò của việc đánh giá và thúc đẩy giảm nghèo đa chiều
2.1.3. Đặc điểm của việc đánh giá và thúc đẩy giảm nghèo đa chiều
2.1.4. Nội dung phản ánh nghèo đa chiều
2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đa chiều
2.2. CHỈ TIÊU ĐO LƯỜNG NĐC VÙNG TDMNPB, TỈNH LÀO CAI
2.2.1. Một số bộ chỉ tiêu đo lường nghèo đa chiều trên thế giới, Việt Nam
1) Bộ chỉ số đo lường nghèo đa chiều của UNDP
2) Bộ chỉ số đo lường nghèo đa chiều của Oxford
3) Bộ chỉ số đo lường NĐC của một số nước trên thế giới (Mexico, Bhutan, Colombia, Nam Phi, Malaysia)
4) Bộ chỉ số đo lường nghèo đa chiều đang áp dụng chung ở Việt Nam
2.2.2. Đề xuất bộ chỉ tiêu đo lường NĐC vùng TDMNPB và tỉnh Lào Cai
2.3. KINH NGHIỆM VỀ GIẢM NGHÈO CỦA MỘT SỐ NƯỚC
3.1. ĐẶC ĐIỂM VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC: TRƯỜNG HỢP TỈNH LÀO CAI
3.2. THỰC TRẠNG NGHÈO ĐA CHIỀU VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC: TRƯỜNG HỢP TỈNH LÀO CAI
3.2.1. Thực trạng chỉ số nghèo đa chiều ở vùng TDMNPB và tỉnh Lào Cai
a) Thực trạng chỉ số tỷ lệ nghèo đa chiều
b) Thực trạng chỉ số mức độ tập trung của nghèo đa chiều
c) Thực trạng chỉ số nghèo đa chiều
3.2.2. Thực trạng chỉ số nghèo từng chiều vùng Trung du và miền núi phía Bắc, tỉnh Lào Cai
3.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU Ở KHU VỰC TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC: TRƯỜNG HỢP TỈNH LÀO CAI
3.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC: TRƯỜNG HỢP TỈNH LÀO CAI
3.4.1. Những kết quả đạt được
3.4.2. Những tồn tại, hạn chế
3.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
4.1. BỐI CẢNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC, TỈNH LÀO CAI GIAI ĐOẠN 2021-2030
4.1.1. Bối cảnh quốc tế
4.1.2. Bối cảnh trong nước
4.2. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC, TỈNH LÀO CAI GIAI ĐOẠN 2021 - 2030
4.2.1. Quan điểm giảm nghèo đa chiều
4.2.2. Định hướng về giảm nghèo đa chiều
4.3. GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC, TỈNH LÀO CAI
4.3.1. Hoàn thiện thước đo nghèo đa chiều
4.3.2. Hoàn thiện hệ thống chính sách giảm nghèo đa chiều
4.3.3. Hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát và đánh giá chương trình/chính sách giảm nghèo
1. Kết luận
2. Một số hạn chế của luận án
3. Kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo