NGHIÊN CỨU TỔNG HỢP VẬT LIỆU LAI ZnO-HỮU CƠ CẤU TRÚC NANOGEL NHẠY pH ỨNG DỤNG LÀM CHẤT MANG DƯỢC CHẤT
Kỹ thuật hóa học
Luận án tập trung vào việc phát triển hệ thống phân phối thuốc điều trị ung thư tiên tiến, nhằm khắc phục hạn chế của các liệu pháp truyền thống như hóa trị và xạ trị gây tác dụng phụ nghiêm trọng do thiếu tính chọn lọc. Với mục tiêu tăng tích lũy thuốc tại khối u, nâng cao hiệu quả điều trị và giảm độc tính hệ thống, nghiên cứu này đề xuất tổng hợp vật liệu lai ZnO-hữu cơ cấu trúc nanogel nhạy pH ứng dụng làm chất mang dược chất.
Đề tài nghiên cứu tổng hợp hạt nano kẽm oxit (ZnO NPs) bằng phương pháp xanh, sử dụng dịch chiết lá ổi làm chất khử và chất ổn định. Các hạt nano ZnO thu được có dạng hình cầu, kích thước 20-40 nm. Bề mặt ZnO NPs được biến tính thành công bằng axit gallic (GA) và axit L-glutamic (Glu) thông qua liên kết hóa học, được xác nhận bằng các kỹ thuật phân tích phổ FT-IR và 1H NMR.
Tiếp theo, Pluronic F127 được gắn kết thành công lên các hạt nano ZnO đã chức hóa bằng GA và Glu, tạo ra hai loại vật liệu nanogel mới là F127-GA@ZnO và F127-Glu@ZnO. Các vật liệu nanogel này được đặc trưng chi tiết về cấu trúc và tính chất vật lý hóa học bằng TEM, DLS và TGA, cho thấy hàm lượng hữu cơ đáng kể (53% cho F127-GA@ZnO và 36% cho F127-Glu@ZnO).
Khả năng mang và nhả thuốc Cisplatin (CPT) của các vật liệu nanogel được đánh giá. F127-GA@ZnO cho hiệu suất bao gói 88,13 ± 1,8% và tải thuốc 20,33 ± 0,8%, trong khi F127-Glu@ZnO đạt hiệu suất bao gói 59,83 ± 1,5% và tải thuốc 15,22 ± 0,6%. Đặc biệt, quá trình giải phóng CPT từ cả hai vật liệu nanogel đều phụ thuộc rõ rệt vào pH môi trường, với tốc độ giải phóng tăng đáng kể ở pH 5.5 (môi trường axit của khối u) so với pH 7.4 (điều kiện sinh lý).
Đánh giá độc tính tế bào ung thư trên các dòng tế bào A-549 (phổi), HeLa (cổ tử cung) và MCF-7 (vú) cho thấy các vật liệu nanogel mang CPT cải thiện đáng kể hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư so với CPT tự do. Cụ thể, IC50 của CPT giảm khoảng 17% với F127-GA@ZnO trên A-549 và hơn 68% với F127-Glu@ZnO trên HeLa, nhấn mạnh tiềm năng của hệ nanogel trong việc nâng cao hiệu quả điều trị ung thư. Luận án đã đóng góp mới bằng việc tối ưu hóa điều kiện chế tạo hạt nano ZnO từ dịch chiết lá ổi, tổng hợp thành công và đặc trưng vật liệu nanogel, cùng với việc đánh giá toàn diện về tính tương thích sinh học, khả năng mang/nhả thuốc và hoạt tính tiêu diệt tế bào ung thư.