Tên luận án:
TÁC ĐỘNG TRÁNH THUẾ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP THÔNG QUA VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN ĐỐI VỚI NHỮNG CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Ngành:
Tài chính - Ngân hàng
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án nghiên cứu tác động của hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp (TT) đến giá trị doanh nghiệp (GTDN) thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan (CBLQ) tại các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tránh thuế, dù được các doanh nghiệp sử dụng như một công cụ tối ưu hóa chi phí và tăng GTDN, tiềm ẩn rủi ro thuế và tác động tiêu cực nếu lạm dụng, đặc biệt qua các giao dịch với CBLQ không theo giá thị trường, dẫn đến thất thu ngân sách và bất bình đẳng.
Sử dụng dữ liệu từ 397 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2015-2022, với các phương pháp ước lượng OLS, FEM, REM và S-GMM hai bước, nghiên cứu đã đưa ra các phát hiện chính. CBLQ, đặc biệt là khách hàng và nhà cung cấp, có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi tránh thuế. Mối quan hệ giữa tránh thuế và GTDN được điều tiết bởi CBLQ: yếu tố khách hàng (doanh thu với CBLQ) có xu hướng làm tăng tác động tích cực của tránh thuế đến GTDN, trong khi cổ đông tổ chức làm suy yếu mối quan hệ này do rủi ro thuế tiềm ẩn.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vai trò điều tiết của CBLQ thay đổi theo mức độ rủi ro tránh thuế. Ở vùng rủi ro tránh thuế cao và trung bình, doanh thu lớn với CBLQ làm suy yếu mối quan hệ giữa tránh thuế và GTDN. Ngược lại, ở vùng rủi ro thấp và an toàn, yếu tố này giúp giảm nhẹ tác động tiêu cực của tránh thuế đến GTDN. Luận án góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm và mở rộng mô hình lý thuyết đại diện-CBLQ trong bối cảnh thị trường mới nổi, đồng thời đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng cho nhà đầu tư, nhà quản trị doanh nghiệp và cơ quan thuế nhằm quản lý rủi ro thuế, nâng cao GTDN và đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường.
Mục lục chi tiết:
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
- 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
1.5. Đóng góp mới của luận án
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ TRÁNH THUẾ VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP
2.1. Tổng quan các bên liên quan, tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
- 2.1.1. Các bên liên quan trong doanh nghiệp
- 2.1.1.1 Khái niệm về các bên liên quan trong doanh nghiệp
- 2.1.1.2. Vị thế của các bên liên quan và vai trò của các bên liên quan trong doanh nghiệp
- 2.1.1.3. Tác động của các bên liên quan và động lực tác động của các bên liên quan trong doanh nghiệp
- 2.1.1.4 Đo lường tác động của các bên liên quan trong doanh nghiệp
- 2.1.2. Tránh thuế thu nhập doanh nghiệp của doanh nghiệp
- 2.1.2.1. Khái niệm về tránh thuế thu nhập doanh nghiệp
- 2.1.2.2. Các phương pháp đo lường tránh thuế thu nhập doanh nghiệp
- 2.1.2.3. Động cơ tránh thuế của doanh nghiệp
- 2.1.2.4. Các nguyên tắc TT
- 2.1.2.5. Ranh giới tránh thuế, trốn thuế và rủi ro về thuế của doanh nghiệp
- 2.1.3. Giá trị doanh nghiệp
- 2.1.3.1. Khái niệm giá trị doanh nghiệp
- 2.1.3.2. Đo lường giá trị doanh nghiệp
- 2.1.3.3. Lợi ích của cổ đông đối với tối đa hóa giá trị doanh nghiệp
2.2. Lý thuyết về tác động của tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp
- 2.2.1. Các lý thuyết cơ bản
- 2.2.1.1. Lý thuyết đại diện (Agency theory-AT)
- 2.2.1.2. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory)
- 2.2.1.3. Lý thuyết đại diện – các bên liên quan (Stakeholder-agency theory)
- 2.2.1.4. Lý thuyết quản lý (Stewardship theory)
- 2.2.1.5 Lý thuyết Modigliani and Miller
- 2.2.1.6 Lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí (Cost – benefit analysis theory – CBA theory)
- 2.2.1.7. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory – RDT)
- 2.2.1.8 Lý thuyết tín hiệu
- 2.2.2. Lý thuyết giải thích mối quan hệ của các bên liên quan, tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
- 2.2.2.1 Lý thuyết giải thích về các bên liên quan và tránh thuế
- 2.2.2.2 Lý thuyết giải thích mối quan hệ tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
- 2.2.2.3 Lý thuyết giải thích vai trò điều tiết của các bên liên quan đến tác động tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
2.3. Các nghiên cứu thực nghiệm về tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
- 2.3.1. Nghiên cứu các bên liên quan ảnh hưởng đến tránh thuế thu nhập doanh nghiệp (xem chi tiết Phụ lục 1 của luận án)
- 2.3.2. Nghiên cứu tác động của tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp (xem chi tiết Phụ lục 2 của luận án)
- 2.3.3. Khoảng trống nghiên cứu
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1. Phương pháp tiếp cận
3.2. Giả thuyết nghiên cứu
- 3.2.1. Các bên liên quan và tránh thuế
- 3.2.2. Các bên liên quan, tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
- 3.2.2.1. Tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
- 3.2.2.2. Các bên liên qua, tránh thuế và giá trị doanh nghiệp:
- 3.2.2. Các bên liên quan, vùng tránh thuế và giá trị doanh nghiệp
3.3. Mô hình nghiên cứu
- 3.3.1. Mô hình nghiên cứu các bên liên quan tác động đến tránh thuế
- 3.3.2. Mô hình nghiên cứu tác động tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan
- 3.3.3. Mô hình nghiên cứu tác động các vùng tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan
3.4. Phương pháp thu thập dữ liệu
3.5. Phương pháp xử lý dữ liệu
- 3.5.1. Thống kê mô tả
- 3.5.2. Phân tích tương quan, đa cộng tuyến
- 3.5.3. Phân tích hồi quy
- 3.5.4. Phương pháp ước lượng GMM
- 3.5.4.1. Lý thuyết cơ bản về ước lượng D-GMM, S-GMM một bước và S-GMM hai bước
- 3.5.4.2. Ưu điểm khi S-GMM hai bước
- 3.5.4.3. Kiểm định nội sinh của biến giải thích
- 3.5.4.4. Xây dựng và kiểm soát công cụ trong S-GMM
- 3.5.4.5. Các kiểm định quan trọng trong S-GMM
- 3.5.4.6. Kết luận S-GMM 2 bước là mô hình phù hợp nhất
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN NGHIÊN CỨU
4.1 Kết quả nghiên cứu các bên liên quan tác động đến tránh thuế (mô hình 1)
- 4.1.1 Thực trạng tránh thuế, vai trò chi phối của các bên liên quan và giá trị doanh nghiệp giai đoạn 2015 – 2022
- 4.1.2 Thống kê mô tả
- 4.1.3 Kiểm tra đa công tuyến
- 4.1.4 Kết quả phân tích hồi quy
- 4.1.5 Kiểm định tính vững nghiên cứu tác động các bên liên quan đến tránh thuế
- 4.1.6 Thảo luận kết quả nghiên cứu
4.2. Kết quả nghiên cứu tác động tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan (mô hình 2)
- 4.2.1 Thống kê mô tả
- 4.2.2 Kiểm tra đa công tuyến
- 4.2.3 Kết quả phân tích hồi quy
- 4.2.4 Kiểm định tính vững nghiên cứu tác động tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan
- 4.2.5 Thảo luận kết quả nghiên cứu
4.3 Kết quả nghiên cứu tác động các vùng tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan (mô hình 3)
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
5.1 Kết luận
5.2 Hàm ý chính sách
- 5.2.1 Hàm ý về kết quả các bên liên quan tác động đến tránh thuế
- 5.2.2 Hàm ý về kết quả tác động tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan
- 5.2.3 Hàm ý về kết quả tác động các vùng tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp thông qua vai trò điều tiết của các bên liên quan
5.3 Hạn chế và nghiên cứu tiếp theo
KẾT LUẬN CHƯƠNG 5