NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ RỦI RO LŨ LỤT VÙNG HẠ DU HỒ CHỨA DO XẢ LŨ LỚN, VỠ ĐẬP – ỨNG DỤNG CHO HỒ CHỨA NƯỚC NGÀN TRƯƠI, TỈNH HÀ TĨNH
Kỹ thuật xây dựng công trình thủy
Luận án "Nghiên cứu đánh giá rủi ro lũ lụt vùng hạ du hồ chứa do xả lũ lớn, vỡ đập – Ứng dụng cho hồ chứa nước Ngàn Trươi, tỉnh Hà Tĩnh" là một Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kỹ thuật, giải quyết vấn đề cấp thiết về rủi ro lũ lụt ngày càng gia tăng trên toàn cầu và tại Việt Nam. Thiệt hại kinh tế do thiên tai, đặc biệt là lũ lụt, ước tính hàng tỷ USD mỗi năm, và nguy cơ vỡ đập tiềm ẩn do biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng. Do đó, việc định lượng rủi ro do xả lũ lớn và vỡ đập từ hồ chứa, có xét đến tác động của vận tốc dòng chảy, là tối quan trọng để giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo vệ tài sản, con người ở hạ du các hồ chứa.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là xây dựng phương pháp đánh giá rủi ro lũ lụt vùng hạ du hồ chứa do xả lũ lớn và vỡ đập, tập trung chi tiết vào tài sản nhà ở. Luận án đã phát triển các đường cong thiệt hại cho ba loại nhà ở thông dụng tại Việt Nam, có xét đến đồng thời độ sâu ngập và vận tốc dòng chảy cho cả hai trường hợp lũ lên nhanh và lũ lên chậm. Nghiên cứu cũng phát triển các mô đun mã nguồn mở hàm thiệt hại liên kết với phần mềm Riskscape để hoàn thiện bộ công cụ tính toán thiệt hại do lũ.
Phạm vi nghiên cứu bao gồm vùng hạ du đập hồ chứa thủy lợi, thủy điện vừa và lớn, với đối tượng cụ thể là thiệt hại đường giao thông, lúa và chi tiết vào nhà ở. Các phương pháp được sử dụng bao gồm điều tra, thu thập tài liệu, phân tích thống kê, mô hình toán (ETABS, Riskscape), GIS và phương pháp chuyên gia. Luận án đã hệ thống hóa và hoàn thiện cơ sở lý luận, thực tiễn về đánh giá rủi ro và ước tính thiệt hại do lũ lụt, xây dựng thành công đường cong thiệt hại theo độ sâu ngập và đường cong thiệt hại theo độ sâu – vận tốc cho các loại nhà phù hợp với điều kiện Việt Nam. Đặc biệt, nghiên cứu đã phát triển mã nguồn mở tích hợp hàm thiệt hại vào phần mềm Riskscape và ứng dụng thành công cho hạ du hồ chứa nước Ngàn Trươi, Hà Tĩnh, cung cấp công cụ hữu hiệu để định lượng và quản lý rủi ro lũ lụt, đặc biệt trong các kịch bản lũ có vận tốc dòng chảy cao như lũ quét hay vỡ đập.