Tên luận án:
DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
Ngành:
LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN NGỮ VĂN (Mã ngành: 9140111)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại ở trường Trung học phổ thông theo định hướng phát triển năng lực" được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (CTGD 2018). Đề tài tập trung vào việc chuyển đổi từ phương pháp dạy học tập trung vào trang bị kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, đặc biệt trong môn Ngữ văn thông qua việc giảng dạy truyện ngắn Việt Nam hiện đại (VNHĐ).
Mục tiêu chung của luận án là góp phần triển khai dạy học môn Ngữ văn theo CTGD 2018, cụ thể là xây dựng quy trình, xác định các phương pháp và hình thức dạy học tích cực để chuyển việc dạy học truyện ngắn VNHĐ ở trường THPT từ định hướng tiếp cận nội dung sang định hướng phát triển năng lực. Luận án cũng thiết kế cách tổ chức dạy học một số truyện ngắn VNHĐ theo hướng tiếp cận năng lực, đồng thời đặt ra các câu hỏi nghiên cứu về sự khác biệt giữa hai định hướng dạy học, cách tổ chức dạy học hiệu quả và khả năng ứng dụng kết quả nghiên cứu.
Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý luận về thể loại và thi pháp truyện ngắn, lý thuyết tiếp nhận văn học và phương pháp dạy học đọc hiểu văn bản văn học. Đồng thời, luận án tiến hành khảo sát thực tiễn việc giảng dạy và học tập truyện ngắn VNHĐ tại các trường THPT tỉnh Trà Vinh. Các phương pháp nghiên cứu đa dạng, bao gồm cả lý thuyết (lịch sử, phân tích, tổng hợp) và thực tiễn (quan sát, điều tra, thực nghiệm sư phạm).
Kết quả thực nghiệm sư phạm, được triển khai qua hai vòng tại 05 trường THPT, cho thấy các thiết kế kế hoạch dạy học và hình thức tổ chức dạy học truyện ngắn VNHĐ theo định hướng phát triển năng lực đã bám sát và đáp ứng yêu cầu của Chương trình Ngữ văn 2018 (CTNV 2018). Các thiết kế này được giáo viên và học sinh đón nhận tích cực, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh và phát triển các năng lực cần thiết như đọc, viết, nói, nghe. Luận án khẳng định các đề xuất này là giải pháp trực tiếp góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển tiềm năng sáng tạo, phẩm chất đạo đức cho người học.
Mục lục chi tiết:
-
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
- 1.1 NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC VÀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC TIẾP CẬN NĂNG LỰC
- 1.1.1 Những nghiên cứu vê năng lực và chương trình giáo dục tiếp cận năng lực trên thế giới
- 1.1.2 Những nghiên cứu về năng lực và chương trình giáo dục tiếp cận năng lực ở Việt Nam
- 1.2 NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC NGỮ VĂN VÀ DẠY HỌC NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
- 1.2.1 Giai đoạn trước 2018
- 1.2.2 Giai đoạn sau 2018
- 1.3 NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ THỂ LOẠI TRUYỆN NGẮN NÓI CHUNG VÀ TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI NÓI RIÊNG
- 1.3.1 Những nghiên cứu về thể loại truyện ngắn
- 1.3.2 Những nghiên cứu về truyện ngắn Việt Nam hiện đại
- 1.3.3 Những nghiên cứu về dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại trong nhà trường phổ thông
-
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
- 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
- 2.1.1 Thể loại và thi pháp truyện ngắn
- 2.1.1.1 Thể loại truyện ngắn
- 2.1.1.2. Thi pháp truyện ngắn
- 2.1.2 Lí thuyết tiếp nhận
- 2.1.3 Phương pháp dạy học đọc hiểu văn bản văn học
- 2.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN
- 2.2.1 Thực trạng dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại ở một số trường Trung học phổ thông tỉnh Trà Vinh
- 2.2.2 Đánh giá thực trạng việc dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại ở trường Trung học phổ thông hiện nay
-
CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
- 3.1 NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
- 3.1.1 Thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo dục trong dạy học
- 3.1.2 Thống nhất giữa cái trừu tượng và cái cụ thể trong dạy học
- 3.1.3 Thống nhất vai trò chủ đạo của người dạy và vai trò độc lập, sáng tạo của người học trong dạy học
- 3.1.4 Đảm bảo tính cảm xúc tích cực của dạy học
- 3.2 NỘI DUNG DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
- 3.2.1 Cấu phần của nội dung dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại
- 3.2.2 Đánh giá chung về nội dung dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại
- 3.3 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
- 3.3.1 Định hướng chung
- 3.3.2 Một số phương pháp dạy học cụ thể
- 3.3.2.1 Nêu và giải quyết vấn đề
- 3.3.2.2 Thảo luận nhóm
- 3.3.2.3 Sắm vai
- 3.3.2.4 Nghiên cứu tình huống
- 3.3.2.5 Sử dụng nhật kí đọc sách
- 3.3.2.6 Dạy học dựa trên phản hồi của học sinh
- 3.4 QUY TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VNHĐ
- 3.4.1 Định hướng chung
- 3.4.2 Thiết kế minh họa
- 3.5 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
- 3.5.1 Định hướng chung
- 3.5.2 Hồ sơ học tập của học sinh
-
CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
- 4.1 MỤC TIÊU THỰC NGHIỆM
- 4.2 PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG VÀ THỜI GIAN THỰC NGHIỆM
- 4.2.1 Phạm vi thực nghiệm
- 4.2.2 Đối tượng thực nghiệm
- 4.2.3 Thời gian thực nghiệm
- 4.3 TIẾN TRÌNH THỰC NGHIỆM
- 4.3.1 Chọn mẫu thực nghiệm
- 4.3.2 Quy trình tổ chức thực nghiệm
- 4.4 KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
- 4.4.1 Kết quả thực nghiệm vòng một
- 4.4.1.1 Khảo sát về các hình thức dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại
- 4.4.1.2 Thực nghiệm dạy học tác phẩm Chữ người tử tù
- 4.4.1.3 Thực nghiệm thiết kế chuyên đề dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại
- 4.4.2 Kết quả thực nghiệm vòng hai
- 4.4.2.1 Mẫu thực nghiệm vòng 2
- 4.4.2.2. Tài liệu dạy học thực nghiệm vòng 2
- A. THỰC NGHIỆM DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
- B. THỰC NGHIỆM DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ ĐỌC VIẾT VÀ GIỚI THIỆU MỘT TÁC GIẢ TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
- C. THỰC NGHIỆM DẠY HỌC DỰ ÁN NHÀ VĂN VÀ NHỮNG NGƯỜI BẠN
- D. THỰC NGHIỆM DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN MÂY TRẮNG CÒN BAY