KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG KINH TẾ THẾ GIỚI
Tài chính – Ngân hàng
Luận án nghiên cứu về khả năng sinh lời (KNSL) của các Ngân hàng Thương mại (NHTM) Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế thế giới, bắt đầu từ khủng hoảng tài chính tại Mỹ và lan rộng toàn cầu, ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế Việt Nam và hệ thống NHTM. Cuộc khủng hoảng đã bộc lộ những điểm yếu của hệ thống ngân hàng như bong bóng giá tài sản, đòn bẩy tài chính quá mức và sự lệ thuộc vào tín dụng, đòi hỏi sự cải tổ mạnh mẽ về tư duy quản lý và cơ cấu tổ chức để hướng tới sự ổn định và an toàn.
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định các yếu tố kinh tế vi mô và vĩ mô tác động đến KNSL của NHTM Việt Nam trong hai giai đoạn: khủng hoảng (2007-2011) và hậu khủng hoảng (2012-2018), đồng thời so sánh chiều hướng tác động giữa hai thời kỳ. Luận án cũng phân tích sự khác biệt về KNSL đạt được và đề xuất các giải pháp điều chỉnh KNSL, cung cấp kênh tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách và quản lý.
Về phương pháp, luận án sử dụng cách tiếp cận Bayes mới, thông qua mô hình hồi quy tuyến tính Bayes và thuật toán lấy mẫu Gibbs, để đánh giá tác động của các yếu tố đến KNSL. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 30 NHTM Việt Nam và số liệu kinh tế vĩ mô từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn 2007-2018. Phạm vi nghiên cứu này được xác định là mới và không trùng lặp so với các công trình trước đây, vốn chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống và chưa xem xét đầy đủ cả hai thời kỳ khủng hoảng và hậu khủng hoảng dưới tác động của các chính sách kích cầu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy KNSL của NHTM Việt Nam trong giai đoạn khủng hoảng tốt hơn so với giai đoạn hậu khủng hoảng, phần lớn nhờ các chính sách đặc biệt được ban hành. Tuy nhiên, giai đoạn khủng hoảng (2007-2011) với KNSL cao lại đi kèm với chất lượng tài sản không cao, dẫn đến nợ xấu tăng mạnh trong giai đoạn sau. Luận án đóng góp về mặt khoa học bằng cách kết hợp các lý thuyết về KNSL, chu kỳ kinh tế và khủng hoảng, sử dụng phương pháp Bayes tiên tiến, và đánh giá toàn diện tác động của khủng hoảng kinh tế. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các NHTM đưa ra các chính sách, giải pháp kịp thời nhằm xây dựng hệ thống ngân hàng vững chắc, đảm bảo kinh doanh lành mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh kinh tế bất ổn.