THỰC TRẠNG NHIỄM VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ GIUN TRUYỀN QUA ĐẤT BẰNG ALBENDAZOL, MEBENDAZOL Ở TRẺ TỪ 12 ĐẾN 23 THÁNG TUỔI TẠI 3 HUYỆN THUỘC TỈNH ĐIỆN BIÊN, YÊN BÁI, HÀ GIANG (2015-2016)
Ký sinh trùng Y học (Mã số: 62. 72. 01. 16)
Luận án Tiến sĩ Y học này tập trung vào thực trạng nhiễm và hiệu quả điều trị giun truyền qua đất (GTQĐ) ở trẻ từ 12 đến 23 tháng tuổi tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, bao gồm Điện Biên, Yên Bái và Hà Giang, trong giai đoạn 2015-2016. GTQĐ, gồm giun đũa (Ascaris lumbricoides), giun tóc (Trichuris trichiura) và giun móc/giun mỏ (Ancylostoma duodenale/Necator americanus), là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng, đặc biệt ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ em ở những vùng có điều kiện kinh tế và vệ sinh môi trường còn hạn chế.
Mục tiêu của nghiên cứu là xác định tỷ lệ, cường độ và các yếu tố liên quan đến nhiễm GTQĐ ở trẻ 12-23 tháng tuổi tại ba huyện Tuần Giáo (Điện Biên), Văn Yên (Yên Bái) và Mèo Vạc (Hà Giang) vào năm 2015. Đồng thời, đề tài đánh giá hiệu quả và tính an toàn của albendazol 200mg và mebendazol 500mg liều duy nhất trong điều trị GTQĐ cho nhóm tuổi này. Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra cắt ngang và can thiệp, cung cấp số liệu và bằng chứng khoa học cho Chương trình phòng chống bệnh giun sán của Bộ Y tế.
Kết quả cho thấy, trong số 1.240 trẻ được xét nghiệm, 23,7% trẻ nhiễm ít nhất một loại GTQĐ. Tỷ lệ nhiễm cao nhất ghi nhận ở Tuần Giáo (32%), tiếp đến là Mèo Vạc (23,4%) và thấp nhất ở Văn Yên (16,0%). Đa số trẻ (85,4%) nhiễm một loại giun, chủ yếu là giun đũa với các cường độ khác nhau, giun tóc và giun móc/mỏ chủ yếu ở cường độ nhẹ. Các yếu tố liên quan đến nguy cơ nhiễm giun bao gồm nhóm tuổi 18-23 tháng (nguy cơ cao hơn 1,65 lần so với 12-17 tháng), gia đình có từ 3 con trở lên (nguy cơ cao hơn 2,28 lần so với 1-2 con), và sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh (nguy cơ cao hơn 1,71 lần).
Về hiệu quả điều trị, albendazol 200mg cho tỷ lệ sạch trứng giun đũa 90,7%, giun tóc 53,8%, giun móc 100%. Mebendazol 500mg đạt tỷ lệ sạch trứng giun đũa 88,6%, giun tóc 87,5%, giun móc 100%. Tỷ lệ giảm trứng của cả hai thuốc đều cao, đạt ngưỡng khuyến cáo của TCYTTG. Về tính an toàn, albendazol 200mg không ghi nhận tác dụng không mong muốn, trong khi mebendazol 500mg ghi nhận 0,7% trẻ có biểu hiện mày đay cấp tính nhưng đã được điều trị khỏi hoàn toàn.
Luận án kết luận albendazol và mebendazol đều là các thuốc có hiệu lực cao và an toàn trong điều trị GTQĐ cho trẻ 12-23 tháng tuổi. Đề xuất điều trị cho nhóm tuổi này bằng một trong hai loại thuốc, đặc biệt khuyến nghị điều trị cộng đồng ở những vùng có tỷ lệ nhiễm trên 20% để nâng cao hiệu quả phòng chống bệnh giun sán.