THU NHẬN ASTAXANTHIN TỪ VI TẢO HAEMATOCOCCUS PLUVIALIS VÀ NẤM MEN RHODOSPORIDIUM SP., THỬ NGHIỆM MỘT SỐ HOẠT TÍNH SINH HỌC
Công nghệ Sinh học
Astaxanthin, một hợp chất chống oxy hóa tự nhiên mạnh mẽ, đang thu hút sự quan tâm lớn trong các lĩnh vực y dược, mỹ phẩm và thủy sản nhờ khả năng ngăn ngừa ung thư, giảm cholesterol máu, bảo vệ da khỏi tia cực tím, chống lão hóa và thoái hóa điểm vàng. Nhu cầu về astaxanthin tự nhiên ngày càng tăng, trong khi thị trường hiện tại chủ yếu cung cấp các sản phẩm tổng hợp hóa học hoặc carotenoid khác. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tìm kiếm và khai thác các nguồn astaxanthin tự nhiên.
Luận án này tập trung vào việc nghiên cứu và tối ưu hóa quy trình nuôi cấy hai nguồn sinh vật tiềm năng là vi tảo Haematococcus pluvialis và nấm men Rhodosporidium toruloides nhằm sinh tổng hợp astaxanthin với hàm lượng cao. Mục tiêu chính bao gồm tối ưu hóa điều kiện nuôi cấy cho cả hai đối tượng, gây stress bằng ánh sáng đơn sắc và điều chỉnh hàm lượng nitơ đối với tảo, cũng như tận dụng phụ phẩm rỉ đường làm môi trường nuôi cấy và tối ưu hóa quy trình cho nấm men. Các quy trình này sau đó được nâng cấp lên quy mô pilot (20 lít cho tảo và 10 lít cho nấm men) để thu nhận sinh khối và tách chiết astaxanthin.
Các phương pháp tách chiết astaxanthin đã được thử nghiệm, với dung môi DMSO cho hiệu quả cao nhất (287,159 µg/g từ nấm men). Astaxanthin thu nhận từ cả hai nguồn đã được đánh giá các hoạt tính sinh học quan trọng. Kết quả cho thấy dịch chiết astaxanthin từ H. pluvialis có hoạt tính kháng oxy hóa mạnh hơn BHA 1,17 lần và khả năng bắt gốc ABTS+ mạnh gấp 1,53 lần so với BHA. Tương tự, astaxanthin từ Rhodosporidium toruloides cũng thể hiện khả năng kháng oxy hóa vượt trội so với vitamin C và BHA, với khả năng khử gốc tự do DPPH và ABTS+ cao hơn đáng kể. Cả hai nguồn astaxanthin đều có hoạt tính kháng khuẩn cao đối với các chủng vi khuẩn như Bacillus subtilis, E. coli, Salmonella typhi, Pseudomonas aeroginosa và Staphylococcus aureus, với nồng độ ức chế tối thiểu là 12,5 µg/ml. Đặc biệt, astaxanthin từ cả tảo và nấm men đều có tác dụng tăng cường sắc tố đỏ trên cá dĩa đỏ Symphysodon sp. khi bổ sung vào thức ăn.
Nghiên cứu này đã xây dựng thành công các quy trình thu nhận astaxanthin tự nhiên từ H. pluvialis và Rhodosporidium toruloides với hàm lượng cao, đồng thời chứng minh các hoạt tính sinh học quý giá của chúng. Những kết quả này mở ra tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong ngành y dược, mỹ phẩm, chăn nuôi và thủy sản. Luận án cũng kiến nghị nghiên cứu thêm về hoạt tính kháng ung thư và phát triển nano-astaxanthin để cải thiện tính tan trong nước.