Luận án Tên luận đề tài luận án – Phân tích câu về cú pháp dựa vào thuộc tính kết trị của từ

Tên luận án:

PHÂN TÍCH CÂU VỀ CÚ PHÁP DỰA VÀO THUỘC TÍNH KẾT TRỊ CỦA TỪ (Trên cứ liệu câu động từ tiếng Việt)

Ngành:

Ngôn ngữ Việt Nam (Mã số: 62 22 01 02)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phân tích câu về cú pháp dựa vào thuộc tính kết trị của từ (Trên cứ liệu câu động từ tiếng Việt)" của Nguyễn Mạnh Tiến, hoàn thành năm 2016 tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, tập trung giải quyết những vấn đề nan giải trong nghiên cứu câu tiếng Việt. Công trình này xuất phát từ thực trạng việc định nghĩa, tiêu chí xác định, và phân biệt các thành phần câu trong tiếng Việt còn nhiều tranh cãi, đồng thời nhận thấy tiềm năng của lí thuyết kết trị trong việc phân tích ngữ pháp một cách có hệ thống và chuyên sâu.

Mục đích chính của luận án là phân tích câu động từ trong tiếng Việt về cú pháp dựa trên lí thuyết kết trị. Điều này nhằm làm rõ bản chất, đặc điểm, và ranh giới của các loại, kiểu thành phần câu cụ thể dưới góc độ thuộc tính kết trị của từ, từ đó khắc phục hạn chế của cách phân tích truyền thống và nâng cao hiệu quả giảng dạy ngữ pháp tiếng Việt. Luận án xác lập cơ sở lý luận, xây dựng nguyên tắc, thủ pháp, quy trình phân tích câu dựa vào thuộc tính kết trị, và phân tích sâu các thành phần câu động từ.

Luận án đóng góp bằng việc lần đầu tiên vận dụng triệt để lý thuyết kết trị vào phân tích cú pháp câu tiếng Việt, xác định và miêu tả các thành phần câu dựa hoàn toàn vào thuộc tính cú pháp trong mối quan hệ kết trị giữa các từ. Các đóng góp cụ thể bao gồm: làm rõ vai trò chính duy nhất của vị ngữ dựa vào kết trị chủ động của vị từ, phân loại các kiểu vị ngữ; làm rõ bản chất và đặc điểm cú pháp của chủ ngữ dựa vào kết trị của vị từ-vị ngữ, phân tích sự đối lập giữa chủ ngữ và bổ ngữ; chứng minh trạng ngữ là thành phần phụ thể hiện kết trị tự do của vị từ, giải quyết khó khăn phân biệt trạng ngữ của câu với trạng ngữ của từ; và chứng minh khởi ngữ chỉ là biến thể biệt lập của các thành phần câu nhất định.

Về cấu trúc, luận án xác định thành phần chính duy nhất của câu là vị ngữ, còn chủ ngữ, bổ ngữ, trạng ngữ là các thành phần phụ. Chủ ngữ được coi là thành phần phụ bắt buộc của câu, thể hiện kết trị chủ thể của vị từ. Trạng ngữ là thành phần phụ thể hiện kết trị tự do của vị từ, với vị trí cơ bản là ở sau vị từ. Khởi ngữ được xem là biến thể biệt lập của các thành phần câu đã biết. Luận án sử dụng các phương pháp phân tích, miêu tả ngôn ngữ đồng đại cùng các thủ pháp như lược bỏ, bổ sung, thay thế, cải biến, mô hình hóa.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. Cơ sở lí luận
• Chương 2. Thành phần chính của câu- vị ngữ nhìn từ góc độ kết trị của vị từ
• Chương 3. Chủ ngữ nhìn từ góc độ kết trị của vị từ
• Chương 4. Trạng ngữ và khởi ngữ nhìn từ góc độ kết trị của từ