Luận án Phân tích cấu trúc, chức năng cảnh quan phục vụ mục đích tổ chức lãnh thổ sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch tỉnh Yên Bái

Tên luận án:

“Phân tích cấu trúc, chức năng cảnh quan phục vụ mục đích tổ chức lãnh thổ sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch tỉnh Yên Bái”

Ngành:

Cảnh quan học ứng dụng

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này, với tiêu đề “Phân tích cấu trúc, chức năng cảnh quan phục vụ mục đích tổ chức lãnh thổ sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch tỉnh Yên Bái”, giải quyết nhu cầu cấp thiết về quy hoạch sử dụng đất bền vững tại Yên Bái – một tỉnh miền núi đang đối mặt với những thách thức từ phát triển kinh tế nhanh chóng tác động đến môi trường tự nhiên đa dạng. Mục tiêu chính là làm rõ các đặc trưng và quy luật phân hóa tự nhiên của Yên Bái, từ đó xây dựng cơ sở khoa học cho việc tổ chức không gian sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch đến năm 2020, tầm nhìn 2030, hướng tới phát triển bền vững.

Nghiên cứu áp dụng tiếp cận cảnh quan tổng hợp, xây dựng hệ thống phân loại cảnh quan đa cấp cho tỉnh Yên Bái (tỷ lệ 1:100.000) và huyện Văn Yên (tỷ lệ 1:50.000). Luận án phân tích định lượng cấu trúc cảnh quan, nhận diện 22 kiểu địa hình, 16 loại đất và 16 kiểu khí hậu, tất cả đều chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với mùa đông lạnh. Các chức năng cảnh quan được phân thành ba nhóm chính: sản xuất, xã hội và sinh thái, với các vùng núi ưu tiên chức năng sinh thái và xã hội, trong khi vùng đồi và thung lũng ưu tiên chức năng sản xuất.

Kết quả đánh giá cho thấy Yên Bái có tiềm năng lớn cho phát triển lâm nghiệp (47 loại cảnh quan rất thích hợp và thích hợp), đặc biệt là rừng phòng hộ đầu nguồn. Trong nông nghiệp, 27 loại cảnh quan rất thích hợp cho chuyên canh ngô và 21 loại cho cây chè trung du, cùng với diện tích đáng kể cho cây quế tại huyện Văn Yên. Về du lịch, hai tiểu vùng chức năng được xác định là thuận lợi cho nhiều loại hình du lịch. Dựa trên những phân tích này, luận án đề xuất 12 không gian ưu tiên cho phát triển nông lâm nghiệp và 4 không gian ưu tiên cho du lịch, góp phần vào việc quản lý tài nguyên hợp lý và bền vững cho tỉnh Yên Bái.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục tiêu và nhiệm vụ
    • 2.1. Mục tiêu
    • 2.2. Nhiệm vụ
  • 3. Phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Phạm vi không gian:
    • 3.2. Phạm vi khoa học:
  • 4. Các luận điểm bảo vệ
  • 5. Những điểm mới của đề tài
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
    • 6.1. Ý nghĩa khoa học:
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn:
  • 7. Cơ sở tài liệu và cấu trúc của luận án
    • 7.1. Cơ sở tài liệu
    • 7.2. Cấu trúc luận án
      • Chương 1.Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu cấu trúc, chức năng cảnh quan phục vụ mục đích tổ chức lãnh thổ sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch.
      • Chương 2. Phân tích cấu trúc cảnh quan tỉnh Yên Bái.
      • Chương 3. Phân vùng và đánh giá cảnh quan phục vụ mục đích tổ chức lãnh thổ sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch tỉnh Yên Bái.

• CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CẤU TRÚC, CHỨC NĂNG CẢNH QUAN PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH TỔ CHỨC LÃNH THỔ SẢN XUẤT NÔNG, LÂM NGHIỆP VÀ DU LỊCH

  • 1.1. Tổng quan tài liệu
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu cảnh quan phục vụ mục đích phát triển nông lâm nghiệp và du lịch trên thế giới
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu cảnh quan phục vụ mục đích tổ chức lãnh thổ sản xuất trên ở Việt Nam và Yên Bái
      • 1.1.2.1. Ở Việt Nam
      • 1.1.2.2. Ở Yên Bái
  • 1.2. Các vấn đề cơ bản về nghiên cứu cảnh quan trong luận án
    • 1.2.1. Phân tích cấu trúc cảnh quan
      • 1.2.1.1. Lý luận chung về nghiên cứu cấu trúc cảnh quan
      • 1.2.1.2. Các chỉ số cấu trúc hình thái cảnh quan
    • 1.2.2. Phân tích chức năng cảnh quan
    • 1.2.3. Phân tích đa dạng cảnh quan
  • 1.3. Tổ chức lãnh thổ sản xuất trên cơ sở phân tích, đánh giá cảnh quan
    • 1.3.1. Khái niệm tổ chức lãnh thổ
    • 1.3.2. Các hình thức tổ chức lãnh thổ sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch
      • 1.3.2.1. Tổ chức lãnh thổ sản xuất nông nghiệp
      • 1.3.2.2. Tổ chức lãnh thổ du lịch
  • 1.4. Quan điểm, phương pháp và quy trình nghiên cứu
    • 1.4.1. Quan điểm nghiên cứu
    • 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 1.4.3. Quy trình nghiên cứu

• CHƯƠNG 2. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC CẢNH QUAN TỈNH YÊN BÁI

  • 2.1. Đặc điểm các nhân tố thành tạo cảnh quan tỉnh Yên Bái
    • 2.1.1. Vị trí địa lý
    • 2.1.2. Địa chất - kiến tạo
    • 2.1.3. Địa hình, địa mạo
    • 2.1.4. Khí hậu
    • 2.1.5. Thuỷ văn
    • 2.1.6. Thổ nhưỡng
    • 2.1.7. Sinh vật
      • 2.1.7.1. Thảm thực vật
    • 2.1.8. Các tai biến thiên nhiên
  • 2.2. Các hoạt động nhân sinh
  • 2.3. Cấu trúc cảnh quan tỉnh Yên Bái
    • 2.3.1. Hệ thống phân loại cảnh quan tỉnh Yên Bái tỷ lệ 1:100.000
    • 2.3.2. Đặc điểm cấu trúc ngang cảnh quan tỉnh Yên Bái
      • 2.3.2.1. Hệ và hụ hệ cảnh quan
      • 2.3.2.2. Cấp kiểu cảnh quan
      • 2.3.2.3. Cấp lớp cảnh quan
      • 2.3.2.4. Cấp phụ lớp CQ
      • 2.3.2.5. Cấp hạng và loại cảnh quan
      • 2.3.2.6. Lát cắt cảnh quan
  • 2.4. Đặc điểm cấu trúc, đa dạng cảnh quan qua các chỉ số cấu trúc hình thái
  • 2.5. Phân tích chức năng cảnh quan tỉnh Yên Bái
    • 2.5.1. Cơ sở phân loại chức năng cảnh quan tỉnh Yên Bái
    • 2.5.2. Phân tích chức năng cảnh quan
      • 2.5.2.1. Nhóm chức năng sản xuất
      • 2.5.2.2. Nhóm chức năng xã hội
      • 2.5.2.3. Nhóm chức năng sinh thái
    • 2.5.3. Giá trị chức năng cảnh quan tỉnh Yên Bái
  • 2.6. Nhịp điệu mùa cảnh quan tỉnh Yên Bái
  • 2.7. Đặc điểm cảnh quan huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái

• CHƯƠNG 3. PHÂN VÙNG VÀ ĐÁNH GIÁ CẢNH QUAN PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM NGHIỆP VÀ DU LỊCH TỈNH YÊN BÁI

  • 3.1. Phân vùng cảnh quan và phân vùng chức năng cảnh quan tỉnh Yên Bái
    • 3.1.1. Phân vùng cảnh quan
    • 3.1.2. Phân vùng chức năng cảnh quan
    • 3.1.3. So sánh các chỉ số đa dạng cảnh quan theo các tiểu vùng
  • 3.2. Nguyên tắc, phương pháp và quy trình đánh giá mức độ thích nghi sinh thái đối với các loại hình sử dụng cảnh quan nông, lâm nghiệp
    • 3.2.1. Nguyên tắc và phương pháp đánh giá cảnh quan
    • 3.2.2. Quy trình đánh giá cảnh quan
    • 3.2.3. Lựa chọn đơn vị đánh giá
  • 3.3. Đánh giá cảnh quan cho mục đích phát triển nông, lâm nghiệp tỉnh Yên Bái
    • 3.3.1. Đánh giá cảnh quan cho phát triển nông nghiệp
    • 3.3.2. Đánh giá cảnh quan cho phát triển lâm nghiệp
  • 3.4. Đánh giá cảnh quan cho phát triển du lịch tỉnh Yên Bái
    • 3.4.1. Đánh giá riêng các dạng tài nguyên du lịch trong cấu trúc CQ Yên Bái
    • 3.4.2. Đánh giá các điểm, tuyến du lịch theo các tiểu vùng chức năng cảnh quan
  • 3.5. Đánh giá cảnh quan huyện Văn Yên cho phát triển cây quế
    • 3.5.1. Cơ sở lựa chọn cây quế để đánh giá thích nghi
    • 3.5.2. Đặc điểm sinh thái cây quế
    • 3.5.3. Lựa chọn và phân cấp chỉ tiêu đánh giá
    • 3.5.4. Kết quả đánh giá
    • 3.5.5. Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội đối với cây quế
  • 3.6. Tổng hợp kết quả đánh giá và định hướng sử dụng theo kết quả đánh giá đối với từng đơn vị cảnh quan cho phát triển nông - lâm nghiệp và du lịch tỉnh Yên Bái
  • 3.7. Định hướng tổ chức không gian phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch tỉnh Yên Bái
    • 3.7.1. Cơ sở định hướng tổ chức không gian phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch
      • 3.7.1.1. Nội dung Quy hoạch triển kinh tế - xã hội tỉnh Yên Bái 2010 - 2020
      • 3.7.1.2. Các vấn đề nảy sinh trong phát triển kinh tế - xã hội
      • 3.7.1.3. Hiện trạng phân bố và mức độ thích nghi sinh thái
      • 3.7.1.4. Vận dụng các chỉ số cảnh quan hỗ trợ định hướng tổ chức không gian sản xuất
    • 3.7.2. Tổ chức không gian ưu tiên phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và du lịch
      • 3.7.2.1. Tổ chức không gian ưu tiên phát triển nông nghiệp
      • 3.7.2.2. Tổ chức không gian ưu tiên phát triển lâm nghiệp
      • 3.7.2.3. Tổ chức không gian phát triển du lịch
      • 3.7.2.4. Kiến nghị không gian ưu tiên phát triển và mở rộng diện tích cây quế huyện Văn Yên

• KẾT LUẬN

  • A. KẾT LUẬN
  • B. KHUYẾN NGHỊ